Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) vừa có một hành động “hiếm có” là đề cập tới vấn đề nợ công của Nhật Bản. OECD cho rằng với vị trí nước có tổng số nợ công lớn nhất trong số các quốc gia phát triển, Nhật Bản cần nghiên cứu và đưa ra phương án phát triển kinh tế và cải cách chế độ thuế đáng tin cậy nhằm giảm thâm hụt ngân sách ngày càng tăng. Theo OECD, kinh tế Nhật Bản năm 2010 có thể tăng trưởng 3% thay vì 1,8% như dự báo trước đó, nhưng năm 2011 sẽ chậm lại còn 2% sau khi chương trình kích thích kinh tế kết thúc.
|
Người dân Nhật Bản hiện nắm tới 95% trái phiếu Chính phủ |
Điều đáng nói là OECD không phải tổ chức đầu tiên cảnh báo Nhật Bản về tình trạng nợ công. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trước đó đã lên tiếng cảnh báo Nhật Bản cần phải nỗ lực giảm bớt khoản nợ công khổng lồ, hiện đã lên tới 218,6% GDP. Tân Thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan cũng đã cảnh báo về khả năng Nhật Bản có thể phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nợ công giống như Hy Lạp nếu không nhanh chóng xử lý.
Từ đầu tháng 4-2010, Giáo sư Nouriel Roubini thuộc Trường Đại học New York - người được mệnh danh là “Mr Ngày tận thế” vì đã dự báo trước được về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu - cũng tuyên bố cần phải nhìn thẳng vào thực trạng thâm hụt ngân sách của Nhật Bản. Vậy liệu Nhật Bản có thể trở thành “Hy Lạp thứ hai” hay không?
Tuy vậy, tình hình của Nhật Bản không giống với những gì mà các nước từng rơi vào khủng hoảng như Thái Lan, Anh và đang trong khủng hoảng như Hy Lạp. Khoản nợ công khổng lồ có thể gây ra lo lắng về sự tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản, nhưng không có nghĩa sẽ ngay lập tức biến Nhật Bản trở thành “Hy Lạp thứ hai” vì hiện 95% trái phiếu Chính phủ của Nhật Bản nằm trong tay người dân nước này. Nếu như so sánh tỷ lệ lãi của trái phiếu với tỷ lệ lãi tiền gửi ngân hàng (gần như bằng 0), người dân nước này thông thường có xu hướng mua giữ trái phiếu lâu dài.
Ở lĩnh vực này, Nhật Bản hoàn toàn khác Hy Lạp vì 70% nợ Chính phủ của Hy Lạp là do nước ngoài nắm giữ. Bên cạnh đó, Nhật Bản còn tự chủ về tỷ giá hối đoái. Cho dù những người nước ngoài nắm giữ 5% trái phiếu Chính phủ của Nhật Bản lấy cớ nợ công của Nhật Bản quá cao để phát động tấn công thì trong tình huống xấu nhất, Chính phủ nước này chỉ cần giảm giá đồng yên là hoàn toàn có thể thoát khỏi khó khăn.
Quan trọng hơn, dự trữ ngoại tệ của Nhật Bản hiện rất cao. Theo con số mới nhất mà Bộ Tài chính Nhật Bản công bố, tính đến cuối tháng 4, dự trữ ngoại tệ của Nhật Bản đã tăng lên mức 1.046, 873 tỷ USD, tăng thêm hơn 3,8 tỷ USD so với mức cuối tháng 3-2010. Do vậy, Nhật Bản sẽ càng có thêm sức mạnh để chống lại sự tấn công của các nhà đầu cơ quốc tế. Đó là chưa nói đến việc lợi tức trái phiếu cao nhất của Nhật Bản hiện mới chỉ 1,4%, trong khi đó lợi tức trái phiếu của Hy Lạp đã tiệm cận ngưỡng 8%. Như vậy, Nhật Bản vẫn có thể đảo ngược tình thế để tránh nguy cơ vỡ nợ.
Minh Tâm