Thông thường tôi vẫn nghĩ, tự túc có nghĩa là gia đình chu cấp cho con du học, còn làm thêm, cũng chỉ bổ sung thêm thắt vào. So với nhiều quốc gia khác như Pháp, Úc, Singapore… học tập và sinh hoạt ở Anh quốc nổi tiếng cao giá nhất. Nhưng một cô bạn tuổi chừng 20, đang học năm thứ 3 đại học Luật- Kinh tế cho biết:
- Nhà cháu không dư dật tiền cho con ăn học cả mấy năm. Nhưng nhiều bạn đi trước mách bảo kinh nghiệm: Chỉ cần lo vé máy bay và một khoản tiền trong vài ba tháng đầu. Sau này, tự mình có thể xoay xở được. Mấy bạn còn xui, vay tạm tiền người thân theo mức lãi trên "tiết kiệm" một chút. Chỉ sau một năm là có thể hoàn trả đầy đủ, và nếu biết cách chi tiêu hợp lý, lại có tiền mua vé máy bay về ăn tết nữa kia. Thấy bạn bè đi, cháu cũng liều…
Thoạt đầu cô bạn trẻ sinh viên còn dè dặt nhưng dường như chuyện của cô cũng không khác gì những bạn trẻ đang ngồi quanh ấm trà. Họ kể chuyện tự nhiên, cởi mở hơn.
... Chúng cháu chủ yếu làm cho các nhà hàng ăn uống của Việt Nam, của Anh, của Nhật… Trung bình mỗi giờ được từ 4 đến 6 bảng. Nếu làm thông tầm 7-10 giờ, chúng cháu cũng có thể được 50 bảng. Theo hối đoái tiền Việt hiện giờ, tương đương 1 triệu rưỡi. Đi làm đều, chừng 3-4 ngày là đủ ăn cho một tháng. Tiền trọ học khoảng 300 bảng. Còn nếu rủ được bạn ở chung thì chỉ mất một nửa số đó. Tính ra, đều đặn làm việc trong mười ngày thì vừa đủ tiền ăn, tiền ở, trong đó có cả tiền điện nước, dịch vụ vệ sinh. Mấy tuần còn lại trong tháng dành lo học phí, tiền sách vở, tiền đi lại.
Tại London, thang học phí mỗi trường đại học có khác nhau ít nhiều, nhưng cũng phải 8-10 ngàn bảng/ năm. Nhưng điều quan tâm của các bạn trẻ là chọn cho được trường đào tạo có uy tín.
- Những trường hàng đầu như Cambridge, Oxford… thì không thể mơ tới rồi. Để được vào đó, là một cuộc đấu trí, thi tài ở đỉnh cao. Vào các trường Hóa học, trường Y Dược… không phải ai ao ước là được. Đành chấp nhận các trường trong top 10, ví như Institute of Educatin, University of London, hay York, Essex… là tốt lắm rồi.
Một anh bạn người miền trong thổ lộ.
- Trước mắt chúng cháu tạm thu hẹp lại một số ham muốn riêng như vào sân xem những trận cầu đỉnh cao, thăm thú những vùng nổi tiếng du lịch, những di tích cổ… Chúng cháu tranh thủ kiếm tiền chỉ một mùa hè, có thể tạm yên tâm cho một năm học tiếp theo. Còn vào nhà hát hay đi xem bảo tàng, chỉ vài ba lần thôi, vì giá vé đắt lắm, hơn cả một tháng ăn.
Phong, nghiên cứu sinh Tin học chuyện trò, như giãi bày một kinh nghiệm trước khi về nước:
- Vừa học, vừa kiếm việc làm, không thể không ảnh hưởng đến kết quả học tập được. Điều quan trọng là tỉnh táo và biết dừng. Không ít người thấy việc kiếm tiền dễ, và hy vọng có một vốn nhỏ khi về nước, quên luôn cả việc hàng đầu là học. Phải nợ môn, phải học lại. Kết hợp hài hòa hai việc đó không phải dễ dàng, nhưng nhiều người đã làm được, mở ra khả năng lấy bằng thạc sĩ, tiến sĩ bằng chính sự cân bằng trong phương thức du học tự túc.
Nguyên Phước