Trong buổi giao lưu do Liên đoàn luật sư Việt Nam tổ chức gần đây, chị Hoàng Thị Chiến, SN 1959, trú tại thôn Từ Châu, xã Liên Châu, huyện Thanh Oai, Hà Nội kể lại câu chuyện xúc động về hành trình đi tìm công lý của mình. Vì sự "cả tin", chị bị tuyên 12 tháng tù giam về tội “Vu khống”. Nhờ sự giúp đỡ của luật sư Nguyễn Văn Chiến, Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư Hà Nội, chị Chiến đã được giải oan.
Trước khi vướng vòng lao lý, chị Chiến sinh sống trong miền Nam. Không may, năm 1983, chồng chị mất. Một mình với gánh nặng nuôi mẹ già cùng hai con nhỏ nơi đất khách quá vất vả, năm 1986, mẹ con chị quyết định về quê sinh sống.
Về quê, chị Chiến tìm mua nhà được UBND xã Liên Châu giới thiệu cho chị một căn nhà cấp 4 của UBND xã, với giá trị lúc ấy khoảng 400 nghìn đồng. Thấy vừa với túi tiền, chị Chiến đồng ý. Nhưng cuộc mua bán ấy không phải trả bằng tiền như thông lệ, mà UBND xã đồng ý đổi căn nhà cho chị Chiến lấy 7 thứ nguyên vật liệu bao gồm tre, gạch, vôi, cát… Nhưng, trong số 7 thứ nguyên vật liệu, có 2 thứ là tre và gạch lại được qui thành tiền để thanh toán.
Chị Chiến trả làm ba lần. Lần đầu tiên, chị nhờ anh rể trực tiếp chở vật liệu đến UBND xã trả. Lần thứ hai, cũng do anh rể trả hộ cho thủ quỹ của xã. Cả hai lần đều có hóa đơn biên nhận cho việc thanh toán. Rắc rối xảy ra ở lần thứ ba, hai thứ nguyên vật liệu được qui thành tiền do chính chị Chiến đem trả. Chị Chiến kể lại: "Hôm đó, cuối giờ làm việc tôi mới đến UBND xã, trực tiếp trả tiền cho ông Chủ tịch UBND xã lúc ấy là Đào Quang N. Nhận tiền, ông N bảo tôi "tối rồi nên mai sẽ viết giấy biên nhận". Tôi tin và ra về, nhưng đến khi yêu cầu ông ấy viết giấy đã nhận tiền thì ông ấy chối".
Mẹ con chị Chiến dọn về căn nhà trên sinh sống. Một thời gian sau, chị Chiến sửa nhà thì UBND xã Liên Châu gửi giấy mời chị Chiến đến trả hết tiền đổi nhà. Trước yêu cầu vô lý của UBND xã, chị Chiến làm đơn kiến nghị, nêu rõ đã thanh toán hết tiền mua nhà làm ba lần, lần thanh toán cuối cùng đã trao tiền tận tay ông Chủ tịch, nhưng UBND xã Liên Châu vẫn cho người đến yêu cầu chị dừng sửa chữa với lý do là nhà chưa thanh toán hết tiền cho UBND xã, chưa có giấy tờ gì thể hiện đây là căn nhà thuộc quyền sở hữu của chị Chiến.
Tranh chấp xảy ra, CQĐT Công an huyện Thanh Oai đã vào cuộc và khởi tố vụ án, khởi tố chị Chiến về tội Vu khống theo Điều 122 Bộ luật Hình sự. CQĐT kết luận, chị Chiến có hành vi vu khống Chủ tịch UBND xã Liên Châu đã nhận tiền "đổi" nhà của chị. Phiên tòa sơ thẩm của TAND huyện Thanh Oai đã tuyên phạt chị Chiến 12 tháng tù giam. Nghe tòa tuyên án, chị Chiến như suy sụp. Chị không ngờ, sự cả tin của mình đã phải trả giá đắt. Uất ức, chị Chiến tìm đến Đoàn Luật sư Hà Nội lúc bấy giờ có trụ sở ở 17 Tràng Thi nhờ giúp đỡ và luật sư Nguyễn Văn Chiến được giao giải quyết vụ việc.
Chị Chiến cho biết, chị trả tiền cho ông N Chủ tịch UBND xã vào cuối giờ làm việc buổi chiều, tại phòng làm việc của Chủ tịch. Lúc này, có ông Nguyễn Văn X là bảo vệ của UBND xã biết sự việc vì ông X chờ chủ tịch về mới đóng cửa cơ quan. May mắn đến với chị Chiến khi tìm gặp ông X. Là người thật thà, cương trực, ông X khẳng định, thấy chị Chiến đến UBND xã vào cuối buổi chiều, ngồi đối diện với chủ tịch xã trong phòng làm việc, và đưa cho chủ tịch một bọc tiền, còn cụ thể bao nhiêu thì ông không rõ. Biết chị Chiến bị oan, ông X đã làm đơn tường trình sự việc với CQĐT. Là người sống có tình, nên việc ông X quyết định đứng ra làm chứng minh oan cho chị Chiến tại phiên tòa phúc thẩm được vợ con ông ủng hộ.
Tại phiên tòa phúc thẩm lần đầu, trước những tình tiết mới, khác với kết luận điều tra và cáo trạng kết luận, HĐXX đã quyết định hoãn phiên tòa, trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Chị Chiến cho hay, lúc này, ông bảo vệ tốt bụng liên tục hết bị dụ dỗ lại bị dọa nạt sẽ trả thù nếu không phủ nhận lời khai tại phiên tòa phúc thẩm. Nhưng cuối năm 1989, tại phiên tòa phúc thẩm lần hai, ông X giữ nguyên lời khai, khẳng định có nhìn thấy chị Chiến trả tiền cho ông chủ tịch xã. HĐXX TAND tỉnh Hà Tây (cũ) đã xem xét lời khai của nhân chứng, lời khai của hai bên, xét không đủ cơ sở cấu thành tội “Vu khống” như cáo trạng, nên tuyên chị Hoàng Thị Chiến vô tội.
Phương Thảo