Còn cây súng, lá nổi bồng bềnh trên mặt nước và làm xao động mặt hồ theo sóng với dáng mềm mại và màu xanh thẫm; hoa tím ngắt nhưng mang vẻ khiêm nhường bình dị, thoảng hương thơm trong gió. Hoa súng mang vẻ đẹp dân dã nơi đồng nội như vẻ đẹp của nàng thiếu nữ quê tôi. Cái nét đẹp khiêm nhường, e ấp, đằm thắm, cái đẹp, cái duyên nó "lặn" vào trong nhưng cũng tràn đầy sức sống.
Hoa súng nở bốn mùa, Xuân qua Hạ tới, hết Thu sang Đông đều có hoa súng. Hoa súng thích nghi với mọi thời tiết như người nông dân một nắng hai sương chẳng quản trưa hè nắng lửa hoặc chiều đông giá rét vẫn mải miết ngoài đồng lo có bát cơm dẻo canh ngọt cho đời.
Tôi đã đi qua bao mùa hoa và bao nơi có súng, từ mặt hồ mênh mông hay ao làng nhỏ bé. Những năm đánh Mỹ, hoa súng còn được in trên vỏ phích nước Rạng Đông song chưa để lại ấn tượng gì trong tôi. Gần đây tôi đến chơi nhà người em họ, một vị tướng mới nghỉ hưu. Ngoài sân có bể cảnh với hòn non bộ, thấp thoáng mấy con cá tung tăng bơi lội, trên mặt nước điểm xuyến ba, bốn bông hoa súng và cái màu tím của hoa đã hút hồn tôi, còn cảnh non bộ trong bể hình như đã bị hoa súng làm lu mờ, không còn tồn tại. Tôi cứ mê mải ngắm cái màu tím của hoa, vị hương thoang thoảng như mơ như thực.
Tôi đã dành khá nhiều thời gian ngồi ngắm hoa súng bên hồ bán nguyệt trước cửa đình làng. Hoa không đài các kiêu sa, hương không ngào ngạt như sen mà chỉ e ấp dịu dàng, còn màu tím biếc của hoa mới thực sự quyến rũ lòng người. Cái màu tím tràn đầy sức sống mang vẻ đẹp dân dã đồng quê. Cái màu tím cứ tràn ngập trong tôi, dịu dàng man mát làm tôi bâng khuâng nhớ về một thời xa xa,...
Chiều hè oi ả, qua ao hoa súng lá xanh dập dềnh trên mặt nước, hương thoang thoảng dịu mát tâm hồn, xua đi vất vả trong ngày. Trưa đông giá rét, bắt gặp màu hoa súng tím làm ấm lòng người. Một tia nắng mùa đông chiếu xuống mặt lá súng bồng bềnh trên sóng và những giọt nước nhảy nhót trên lá như những hạt ngọc trong suốt, lấp lánh như mắt ai nơi đồng nội lẫn với mùi hương làm bâng khuâng bao trái tim người,...
Tôi cứ miên man nghĩ về hoa súng khiêm nhường, bình dị đâu có nước là có thể có hoa súng. Hương thơm thoảng thanh tao, sắc tím kín đáo mang vẻ đẹp đồng nội dân dã. Hoa súng đẹp lắm! Bạn cứ hái dăm bông cắm vào bình mà bày cạnh các loài hoa khác, tin rằng bạn sẽ như tôi mê đắm và nao lòng với hoa súng.
Phạm Bá Dực