Năm 2011 đã qua đi với nhiều biến động xấu đối với kinh tế thế giới, nhất là ở châu Âu, nơi cuộc khủng hoảng nợ công vẫn đang hoành hành mạnh. Trong bối cảnh đó, kinh tế châu Á vẫn vững vàng và được coi là điểm sáng trên bản đồ kinh tế thế giới năm 2011. Tuy nhiên, trong năm 2012, giới chuyên gia cho rằng kinh tế châu Á sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, như khó khăn kinh tế toàn cầu đe dọa các nước châu Á; Trung Quốc - đầu tàu kinh tế khu vực tăng trưởng chậm lại, xuất khẩu của nhiều nước châu Á giảm sút do cuộc khủng hoảng ở châu Âu và khó khăn kinh tế ở Mỹ.
Trong thông báo mới đây, Hãng xếp hạng tín dụng Mỹ Moody's không mấy lạc quan về viễn cảnh tăng trưởng của châu Á. Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia - vốn được coi là những nền kinh tế năng động nhất - đều không nằm ngoài xu thế này. Theo dự báo của Moody's, tăng trưởng của Trung Quốc năm 2012 chỉ còn 8%. Một số nhà phân tích cho rằng "giai đoạn tăng trưởng thần kỳ của Trung Quốc đã thuộc về quá khứ". Nền kinh tế thứ ba của châu Á là Ấn Độ cũng đang bước vào vùng "gió xoáy". Riêng Nhật Bản, sau một năm điêu đứng vì thảm họa sóng thần và hạt nhân, trong năm 2012 sẽ thực sự bắt tay vào công cuộc tái thiết nên tổng sản phẩm quốc nội của nước này dự kiến chỉ tăng 2,1%.
Kinh tế châu Á đang đối mặt nhiều khó khăn trong năm mới Trước đó, cơ quan thẩm định tài chính uy tín là Standard & Poor's cũng đã đưa ra quan điểm tương tự trong báo cáo mang tên "Viễn cảnh Thị trường châu Á-Thái Bình Dương" rằng tăng trưởng tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương năm 2012 sẽ chậm lại do xuất khẩu giảm, bất ổn trên các thị trường tài chính, suy thoái tại châu Âu và Mỹ. Standard & Poor's đặc biệt quan ngại đối với các nước có nền kinh tế lấy xuất khẩu làm chủ đạo như Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam. Tuy nhiên, Standard & Poor's tin rằng đầu tư và tiêu thụ nội địa của Philippines và Malaysia phần nào giúp hai quốc gia Đông Nam Á này chống cự với đà suy thoái chung của nền kinh tế thế giới, và toàn cảnh kinh tế châu Á không đến nỗi quá đen tối do vấn đề lạm phát được khắc phục tại các nước Indonesia, Malaysia và Philippines.
Giới chuyên gia cho rằng các nước châu Á đang bước vào một năm mới với nhiều lo âu và đang phải chuẩn bị để đối phó với nhiều bất trắc. Thứ nhất, các nền kinh tế châu Á đều có chung một hiện tượng nội tại, đó là cầu của thị trường nội địa không những không tăng mà còn giảm từ giữa năm 2011 nên không tạo ra lực đẩy khả dĩ bù đắp cho sự suy sụp của các thị trường công nghiệp hóa. Chiều hướng suy giảm đó vẫn tiếp diễn trong quý IV/2011 và có thể kéo dài sang năm 2012. Thứ hai, cùng với sự giảm sút của thị trường nội địa, lực đẩy truyền thống của châu Á là xuất khẩu cũng đình trệ từ đầu quý II và còn sa sút dần trong những tháng cuối năm.
Năm nay, châu Á chỉ có thể hy vọng duy trì được tốc độ tăng trưởng từ 6,5-6,9%. Mức này thấp hơn nhiều so với tiềm năng của châu Á. Trong bối cảnh châu Âu đứng trước nguy cơ vỡ nợ, Mỹ cũng đang phải vật lộn với cuộc chiến cắt giảm ngân sách, nền kinh tế châu Á nào quá lệ thuộc vào thị trường bên ngoài thì đều điêu đứng. Đó là hoàn cảnh của Hàn Quốc, Hồng Công, Đài Loan, Singapore và Thái Lan. Các nền kinh tế của Ấn Độ, Indonesia hoặc Trung Quốc có thể ít bị hiệu ứng quốc tế hơn. Theo một số chuyên gia, châu Á chỉ có thể hy vọng thoát khỏi khó khăn sớm nhất là vào năm 2013.
Về trường hợp của Trung Quốc, theo các thống kê chính thức tính đến cuối năm 2010, tổng nợ công của các thành phố, tỉnh thành đã lên tới gần 11.000 tỷ nhân dân tệ (1.300 tỷ euro), tương đương 27% GDP. Tuy nhiên, theo Moody's thì trên thực tế, "núi nợ" đó là khoảng 15.000 tỷ nhân dân tệ và có từ 8-10% con số đó coi như là nợ khó đòi, đe dọa trực tiếp đến hệ thống ngân hàng. Giới chuyên gia đang đặt câu hỏi: Điều gì sẽ xảy ra với các nước châu Á nếu cỗ máy kinh tế đồ sộ của Trung Quốc không "hạ cánh" nhẹ nhàng, nghĩa là Bắc Kinh không duy trì được tỷ lệ tăng trưởng khoảng 8% như mong đợi mà GDP chỉ tăng 5% trong năm?
Minh Tâm