pháp luật xã hội

18 năm tù là mức án dành cho Lê Văn Luyện về các tội "Giết người, cướp tài sản" và "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản". Các bị cáo khác là người thân của Lê Văn Luyện gồm Lê Văn Miên cũng phải lĩnh 48 tháng tù, Trương Thanh Hồng 30 tháng tù, Lê Văn Nghi và Lê Thị Định cùng lĩnh 15 tháng tù về tội che giấu tội phạm; Bị cáo Trương Văn Hợp lĩnh 12 tháng tù, Dương Thị Lược lĩnh 9 tháng tù về tội không tố giác tội phạm. Vụ án này cũng cho thấy công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật đến với những nơi khó khăn, vùng sâu vùng xa vẫn còn những khoảng trống…


Có bỏ lọt tội phạm?

Dù phiên tòa sơ thẩm đã khép lại, nhưng dư luận vẫn đặt nhiều câu hỏi, liệu vụ án này còn có đồng phạm? Có bỏ lọt tội phạm? Bởi theo luật sư Phạm Văn Huỳnh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, vụ án có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm. Bởi, hồ sơ vụ án cũng như quá trình thẩm vấn tại phiên tòa cho thấy bị cáo Trương Thanh Hồng đã cầm hai dây chuyền vàng mà bị cáo Luyện nhờ Hồng bán. Ngoài ra, bị cáo Lê Văn Miên đã cất giấu số vàng Luyện cướp được để tại nhà và đây cũng là tài sản phạm tội mà có. Nên ngoài phạm tội che giấu tội phạm, thì hai bị cáo này còn phải chịu xử lý về hành vi che giấu và cất giữ tài sản do người khác phạm tội mà có. Đối với Lê Thị Định (là cô ruột của Lê Văn Luyện), theo luật sư Huỳnh, Định ngoài hành vi "Che giấu tội phạm" thì bị cáo còn phạm tội "Tổ chức, cưỡng ép người khác trốn đi nước ngoài trái phép". Vì khi biết rõ hành vi giết người của Lê Văn Luyện nhưng vẫn che giấu, tiếp tay, chứa chấp cho bị cáo Luyện, thậm chí Định còn tổ chức cho bị cáo Luyện trốn sang Trung Quốc.

Giải đáp về những nghi vấn này của luật sư Huỳnh, Thẩm phán Thân Quốc Hùng, chủ tọa phiên tòa cho rằng: Cháu Bích bị thương tích nhưng cháu bé đã là bị hại của tội giết người nên không có căn cứ chấp nhận quan điểm của luật sư rằng cần truy tố Luyện thêm tội Cố ý gây thương tích. Bên cạnh đó, hành vi nhờ người khác đưa Luyện trốn sang Trung Quốc nhằm trốn tránh, là dấu hiệu của việc che giấu tội phạm nên VKSND tỉnh Bắc Giang chỉ truy tố đối với Định về một tội Che giấu tội phạm là có căn cứ. Còn hành vi cất giấu vàng của Miên và Hồng là dấu hiệu của việc che giấu và cản trở cho việc điều tra tội phạm. Chính vì vậy VKS truy tố một tội danh đối với họ là có căn cứ.

Có đồng phạm trong vụ án?

Một uẩn khúc khác gia đình bị hại yêu cầu HĐXX xem xét là về chiếc túi bằng vải mà gia đình anh Ngọc và chị Chín thường dùng để đựng tiền, USD vào cuối ngày và mang từ tầng 1 lên tầng 2. Sau khi vụ án xảy ra, chiếc túi này đã biến mất. Bên cạnh đó, tại phiên tòa, luật sư và phía người nhà bị hại cũng đã đưa ra những điểm còn chưa được làm rõ như: Việc thực nghiệm điều tra thiếu khách quan, vết thương hình móng ngựa, vết dao nhọn trên thi thể các nạn nhân? 

Ngoài ra vết thương hình móng ngựa trên thi thể nạn nhân được phía gia đình nạn nhân cho rằng do một hung khí lạ gây ra và từ đó đặt ra giải thiết về đồng phạm cùng Lê Văn Luyện gây án. Tuy nhiên, kết quả giám định của Viện Khoa học Hình sự Bộ Công an đã ghi rõ vết thương này do vật sắc nhọn gây ra. Trong phiên tòa, Luật sư Phạm Văn Huỳnh, bảo vệ phía bị hại cho rằng những vết thương bị gây ra từ dao nhọn trên thi thể nạn nhân Chín là không phải do Luyện gây ra. Việc này, Luyện khai nhận trong quá trình giằng co với chị Chín, khi đó anh Ngọc cướp được dao từ trước đã đâm với về phía 2 người, và đâm nhầm vào chị Chín. Điều này hoàn toàn có thể xảy ra. Nhưng điều quan trọng nhất là những vết thương này không đến mức gây ra tử vong cho chị Chín mà những vết thương khiến chị Chín tử vong đều do Luyện gây ra.

Luật sư Trần Chí Thanh, người bảo vệ cho phía bị hại cũng đưa ra ý kiến, có hay không việc bị cáo Hồng giúp sức cho Luyện? Vì Luyện từng khai có người giúp soi đèn pin khi trèo vào tiệm vàng. Vậy ai là người đã soi đèn pin? Sau đó, khi đột nhập vào bên trong, bị cáo đã dùng đèn pin soi khắp các tủ vàng, khi đó mới phát hiện ra camera. Nhưng tại tòa, bị cáo Luyện khai xuống tầng 1 khi chuông báo động kêu, bị cáo mới tắt cầu dao. Điều này là mâu thuẫn và cho thấy, có khả năng một người đóng, một người bật cầu dao khi chuông báo động kêu, bị cáo định bỏ chạy nhưng bị nạn nhân phát hiện mới quay ra giết rồi xuống cướp vàng. Việc cháu Bích khẳng định có hai hung thủ gây án là có cơ sở để xem xét.

Thẩm phán Thân Quốc Hùng cho rằng, mọi kết luận phải có căn cứ theo đúng quy định pháp luật. Bởi thời gian từ khi vụ án xảy ra cho đến thời điểm xét xử vụ án là hơn 4 tháng, từ công tác điều tra, các tài liệu khám nghiệm hiện trường và đặc biệt là các kết quả giám định từ vân tay, vân chân, vết máu… đều khẳng định chưa có căn cứ để xác định có hung thủ thứ 2. Theo Thẩm phán Hùng, nói về đồng phạm của Lê Văn Luyện, có thể có khả năng là đồng phạm xúi giục Luyện gây án. Nhưng trong trường hợp này, chỉ một mình Luyện biết và Luyện không khai báo thì cũng không thể có căn cứ xử lý. Bên cạnh đó, việc cho rằng có đồng phạm cùng Luyện gây án, các luật sư phía bị hại cũng không khẳng định mà chỉ cho rằng có khả năng.

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật ở vùng sâu, vùng xa

Những "uẩn khúc" xoay quanh những vấn đề có lọt tội và vụ án có đồng phạm trong vụ án đã phần nào được lý giải. Tuy nhiên, trong vụ án này có tới 6 bị cáo là người thân của Luyện bị liên lụy và tại tòa có tới 4/6 bị cáo đều nhận rằng vì họ thiếu hiểu biết pháp luật nên không đi tố cáo và che giấu tội phạm. Hành vi của những bị cáo này đã cấu thành tội phạm và đều phải nhận mức án tương xứng. Nhưng, nhiều người còn băn khoăn về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Theo luật sư Trần Chí Thanh, hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa cho thấy sự hiểu biết pháp luật của các bị cáo là rất hạn chế. Luật sư Thanh  cũng mong muốn phiên tòa sẽ là kênh thông tin đại chúng hữu hiệu để giáo dục ý thức pháp luật cho từng người dân. Và đây cũng là bài học xương máu cho những người đang và sẽ cố tình bao che tội phạm. Bên cạnh đó, qua vụ án này, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường hơn nữa để công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật được “phủ sóng” rộng hơn, sâu hơn cả ở thành thị và những vùng nông thôn và đặc biệt là những vùng sâu vùng xa để tránh lặp lại những trường hợp đau xót như trên.