pháp luật xã hội

Khắp phường 1 của thị xã Quảng Trị, hỏi đến cụ Chánh thì không ai là không biết. Cụ là người có thâm niên và hiểu biết về lịch sử Thành cổ Quảng Trị nhất, cụ vẫn giữ nhiều chức vụ chủ chốt trong phường 1 như: Chi hội trưởng Hội cựu chiến binh, Chi hội trưởng Hội người cao tuổi, Bí thư chi bộ, Tổ trưởng an ninh khu phố, Tổ trưởng tổ hoà giải, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường 1.


"Bảo tàng sách" của mảnh đất Thành cổ

Được sự chỉ dẫn của một người dân, chúng tôi không khó để tìm ra nhà cụ Chánh. Tiếp chúng tôi bằng nụ cười mến khách, ở cái tuổi "xế bóng" nhưng giọng nói của cụ rất to, rõ ràng, phong cách đi đứng còn rất linh hoạt.

Uống vội cốc trà, cụ mời chúng tôi vào trong căn phòng làm việc riêng của mình. Đập vào mắt chúng tôi là cơ man sách, báo, nào là Tư tưởng Hồ Chí Minh, Chủ nghĩa Mác - Lê nin, Lịch sử Đảng cộng sản Việt nam, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Trị, Sống giữa ngục tù… Rồi thì báo: Quảng Trị, Quân đội nhân dân, Người cao tuổi, Nhân dân, Cựu chiến binh… Cụ mở cho chúng tôi xem báo Nhân Dân số ra vào ngày 27-10-1994, báo Lao Động số 785, Báo Người cao tuổi, tập sách về tư tưởng Hồ Chí Minh… Giải thích thắc mắc của tôi về căn phòng phong phú như vậy, cụ cho biết có thói quen đọc báo hằng ngày và sưu tập những bộ sách, báo quý hiếm về tư tưởng của Hồ Chủ tịch và lịch sử Đảng.

Căn phòng rộng chưa đầy 5m2 nhưng lưu giữ nhiều bộ sách quý hiếm, ở cái Thành cổ này, cụ thuộc bậc cao niên. Hiện nay cụ vẫn thường xuyên ghé thăm Thành cổ, vì nơi đây không biết bao nhiêu anh, em chiến sĩ, đồng nghiệp của cụ đã ngã xuống.

Mỗi lần ghé thăm Thành cổ, cụ được cán bộ nhân viên quản lý Thành cổ đón tiếp thân mật niềm nở, thân mật vì cụ là một cựu chiến binh, và là một con người hiểu biết nhiều về lịch sử Thành cổ gắn liền với trận đại chiến 81 ngày đêm trên sông Thạch Hãn. Chiến dịch 81 ngày đêm bi tráng nơi Thành cổ Quảng Trị đã kết thúc cách đây gần 40 năm (vào 16-9-1972), chiến tranh đã là quá khứ, nhiều thứ đã bị lãng quên, nhưng trong hồi ức của cụ không bao giờ quên được những cảnh chiến tranh.


Là người mang phẩm chất của bộ đội cụ Hồ

Bên tách trà, cụ kể về cuộc đời mình, sinh ra trong một nhà nho ở xã Tam Anh, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Năm 13 tuổi, làm giao liên cho bộ đội địa phương đánh thực dân Pháp. Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, cụ tham gia chiến đấu trên các mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng, Tây Nguyên, Bình Định, Phan Thiết… Với vóc dáng khỏe mạnh, và có cái đầu linh hoạt  về chiến sự, hồi đó cụ Chánh được bầu và giữ nhiều chức vụ quan trọng ở trung đoàn 93 và sư đoàn 803. Đi đến đâu, cụ cũng kêu gọi, tập hợp thanh niên, người có võ tham gia lực lượng cách mạng.

Sau đó, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Tại các chiến trường như đường 9 Nam - Lào, Cồn Tiên, Đầu Mầu, Dốc Miếu… đều in dấu chân của cụ, một người lính gan dạ, dũng cảm cùng đồng đội đánh bật hàng trăm đợt càn quét của địch. Và cái tên Phạm Lý Chánh trở thành mục tiêu cần loại trừ hàng đầu của địch, chúng ra sức lùng sục. Để đánh lạc hướng và tiếp tục hoạt động, cụ phải dùng các tên giả như Thanh Long, Ngọc Huệ.

Năm 1959, khi đang là cán bộ giảng dạy ở trường Lục quân 1 (Hà Nội) thì ông gặp bà Văn Thị Hoàng quê ở Hải Lăng, Quảng Trị, một xạ thủ lúc bấy giờ ra đây học tập. Nể phục tài bắn súng của bà, ông đem lòng yêu thương và họ trở thành vợ chồng.

Chia sẻ về công việc hiện tại, cụ nói: "Tuổi càng cao, càng phấn đấu hoàn thành xuất sắc để làm gương cho con cháu, như thế mới dễ dàng động viên, thuyết phục mọi người noi theo và học tập". Ở mỗi công việc khác nhau, cụ luôn biết cách phân bố thời gian, nêu cao tính trách nhiệm. Là người tiên phong, đi đầu trong việc vận động ngày vì người nghèo, đền ơn đáp nghĩa, hỗ trợ gia đình bị thiên tai, xoá nhà tạm bợ, dột nát… cho đến kêu gọi người dân xây dựng nếp sống văn minh, thể hiện tình đoàn kết trong dân cư, thực hiện đúng chủ trương của Đảng, của pháp luật…

Đặc biệt, cụ rất quan tâm trong việc khuyến học - khuyến tài, thường xuyên hỗ trợ, giúp đỡ các em có hoàn cảnh khó khăn vượt khó học giỏi như về sách vở, tiền bạc… rồi đến từng nhà động viên những em bỏ học đi học trở lại. Bởi theo cụ, trẻ em là mầm xanh của tương lai, có học giỏi mới làm chủ được đất nước.

Chia sẻ về một kỷ niệm như một sự đông viên thôi thúc cụ không ngừng làm việc vì cộng đồng, đó là dịp cụ tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI Hội chữ thập đỏ Việt Nam diễn ra ngày 16- 3- 1995 ở Hà Nội. Lúc đó, đồng chí Tổng bí thư Đỗ Mười nắm tay cụ và hỏi; "Cụ năm nay đã 80 tuổi, sao vẫn làm được công tác Hội chữ thập đỏ ?". Cụ nói, "Thưa đồng chí Đỗ Mười, ai có đau thương bất hạnh, mình tới chia sẻ đau thương bất hạnh với họ đó cũng chính là niềm hạnh phúc của mình". Tổng bí thư cảm động và nói, "Tôi tặng cụ chiếc đồng hồ để cụ coi giờ đi làm việc".

Sau đó, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng hỏi: "Sau Đại hội cụ tiếp tục làm hay nghỉ". Cụ trả lời: "Tôi làm đến bao giờ đôi chân không đi lại được mới thôi". Thủ tướng tặng tôi cây gậy và nói: "Tôi tặng cụ cây gậy để cụ xuống thật nhiều với dân". Bây giờ đi đâu, làm gì cụ đều mang theo chiếc đồng hồ và cây gậy, luôn luôn xem 2 thứ đó như báu vật.

Nói về cụ Phạm Lý Chánh, ông Lê Văn Phu, Trưởng ban đại diện Hội người cao tuổi thị xã Quảng Trị cho hay, "Cụ Chánh thực sự là một con người mẫu mực, những việc làm đậm tính nhân nghĩa của cụ, ai ai cũng khâm phục và kính trọng, nhiều năm liền được TW Hội người cao tuổi, Hội cựu chiến binh, UBND tỉnh Quảng Trị tặng bằng khen, giấy khen". Ông Phu cũng cho biết thêm, tại Đại hội IV, Hội người cao tuổi phường 1 diễn ra vào ngày 30- 3- 2011, cụ Chánh được bầu làm Chi hội trưởng Hội người cao tuổi phường với 100% số phiếu, một việc làm tiền lệ chưa có từ trước đến nay của tỉnh Quảng Trị ở tuổi 95. Đặc biệt, trong cuộc bầu cử ĐBQH và HĐND các cấp diễn ra vào thời gian tới, cụ được mọi người "bắt" giữ chức Tổ trưởng tổ kiểm phiếu thị xã Quảng Trị.

Trải qua 2 lần vệ chinh chiến quốc, về đời thường cụ đem hết sức mình thực hiện phong trào thi đua yêu nước, xây dựng địa phương. Được Đảng, Nhà nước và tỉnh thành tặng rất nhiều bằng khen và giấy khen, cụ luôn coi đó là động lực đem hết sức mình phục vụ nhân dân. Chúng tôi tạm thống kê, huy hiệu 40- 50- 60 năm tuổi Đảng, 9 huân chương chiến công, 4 huy chương vì sự nghiệp, 2 kỷ niệm chương, 32 bằng khen, 51 giấy khen từ TW đến tỉnh, thành.

Được tiếp xúc, tâm sự với cụ chúng tôi cảm thấy trên đời này vẫn đâu đó xuất hiện những người anh hùng đời thường, bình dị luôn khao khát cống hiến sức mình vì cộng đồng xã hội, vì tất cả những gì tốt đẹp cho đất nước, mà không phân biệt ranh giới tuổi tác, không mưu cầu danh lợi như cụ Phạm Lý Chánh khiến ai cũng khâm phục, mong sao có thật nhiều tấm gương như cụ để thực sự "toả bóng" cho con cháu.