Trực tiếp kiểm tra, ông cũng giải đáp, hướng dẫn luôn cho cán bộ những thắc mắc của họ. Nhân dịp năm mới 2012, ông đã dành cho báo PL&XH cuộc trao đổi về những trăn trở của ông trước yêu cầu CCHC của TP nói chung và trong ngành Tư pháp Thủ đô nói riêng.
Phó giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Xuân Phương kiểm tra công tác tại bộ phận “một cửa” UBND huyện Mê Linh.
Ảnh: Hải Lý
Qua mấy năm thực hiện công tác thanh tra công vụ về giải quyết TTHC, tôi đã làm việc tại nhiều xã, phường, quận, huyện. Điều đáng mừng là so với khi TP mới mở rộng địa giới, việc giải quyết TTHC của TP có rất nhiều thay đổi, tiến bộ.
Thứ nhất, cơ sở vật chất, hiện nay các đơn vị đã được đầu tư, trang bị khang trang hơn hẳn so với mấy năm sau khi hợp nhất. Thứ hai là việc niêm yết công khai yêu cầu hồ sơ, qui trình giải quyết, phí và lệ phí… được thực hiện nghiêm túc. Thứ ba là thái độ phục vụ dân được cải thiện rõ rệt. Thứ tư là việc đơn giản hóa thủ tục và đẩy nhanh tiến độ, thời gian giải quyết hồ sơ cũng có kết quả nhất định.
Những thay đổi này đã đáp ứng được yêu cầu quản lý Nhà nước cũng như của người dân?Việc cải cách TTHC có nhiều sự thay đổi và tiến bộ, nhưng nếu nói đã đáp ứng được yêu cầu của lãnh đạo các cấp, yêu cầu phục vụ dân chưa thì quả thật là chưa đáp ứng được.
Điều quan trọng vẫn là câu chuyện về nhận thức của các cấp lãnh đạo, nhất là lãnh đạo chính quyền cơ sở. Có một thực tế là nhiều vị lãnh đạo vẫn chưa nhận thức được rằng người dân đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước của chính quyền chính là thông qua việc CCHC, thông qua Bộ phận "một cửa" tại cơ sở. Người ta cứ nghĩ rằng người dân quan tâm những vấn đề lớn hơn nhưng không phải, người dân thông qua việc công khai hóa và giải quyết TTHC để đánh giá năng lực của chính quyền. Điều này phải được các cấp lãnh đạo, đặc biệt là lãnh đạo cơ sở thấm nhuần, từ đó, mới có sự chỉ đạo, quan tâm sát sao được.
Hiện, các văn bản của chính quyền TP, các qui định về tiêu chuẩn, chế độ cho cán bộ "một cửa", các nguồn kinh phí để nâng cấp Bộ phận "một cửa" cũng đầy đủ. Nhưng vấn đề là thực hiện thế nào, như về chế độ cho cán bộ "một cửa", một số nơi chưa thực hiện, hoặc có áp dụng nhưng lại chưa đúng.
Hay một số nơi cán bộ "một cửa" phát triển, đó là điều đáng mừng, nhưng việc quan tâm, bố trí cán bộ có đủ năng lực, trình độ, hiểu biết để tiếp tục làm việc tại Bộ phận "một cửa" chưa thực sự được quan tâm. Điều này dẫn đến việc hướng dẫn cho công dân tại Bộ phận "một cửa" chưa đầy đủ, không nhất quán, khiến người dân phải đi lại nhiều lần, tốn thời gian, công sức.
Một vấn đề đáng nói là ngay chính bản thân cán bộ "một cửa" cũng chưa tự học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, "nâng cấp" được năng lực của mình. Đó là không những làm tốt phần việc của mình, cán bộ "một cửa" còn phải hướng dẫn được cho công dân những lĩnh vực không do cơ quan mình giải quyết thì tìm đến cơ quan nào. Cái này hiện nay rất yếu, hầu hết người dân chỉ nhận được câu trả lời "Việc đó ở đây không giải quyết", mà không được hướng dẫn là cần đi đến đâu. Qua khảo sát mới đây của Sở Tư pháp cho thấy con số đáng quan tâm là chỉ có 2,1% cán bộ tư pháp xã, phường là có nghiệp vụ, bằng cấp, chứng chỉ về công nghệ thông tin.
Vậy theo ông, để CCHC hiệu quả hơn nữa, phải đầu tư cho yếu tố nào nhiều nhất?Tôi nghĩ rằng, yếu tố con người vẫn là quan trọng nhất (gồm cả lãnh đạo và cán bộ trực tiếp giải quyết TTHC), quyết định việc thành công hay không thành công của công cuộc CCHC nói chung và cải cách TTHC nói riêng.
Ngoài việc nâng cao nhận thức cho lãnh đạo như tôi đã nói, thì điều quan trọng nữa là nâng cao năng lực của cán bộ trực tiếp tiếp nhận hồ sơ. Phải nâng lên ở cấp độ hai là hướng dẫn người dân đến những nơi có thể giải quyết được yêu cầu của họ. Hiện, Sở Tư pháp đã thực hiện được điều này, nếu công dân đến "nhầm" địa chỉ, cán bộ "một cửa" của Sở Tư pháp sẽ hướng dẫn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Với cán bộ tư pháp cơ sở, nếu là các TTHC liên quan đến việc giải quyết của ngành Tư pháp từ TP đến cơ sở, thì họ đã nắm vững, và hướng dẫn được cho người dân, nhưng liên quan đến hoạt động của các ngành khác thì chưa.
Cán bộ "một cửa" nói chung cần được trang bị những kiến thức này, để hướng dẫn cho người dân, điều này cũng thể hiện hiệu quả của công tác cải cách TTHC.
Thực tế cho thấy trình độ của cán bộ một cửa giữa các quận và huyện có sự cách biệt?Cái này thì rất rõ ràng, giữa các quận và phường với huyện và xã có sự phân hóa rõ về trình độ, năng lực cán bộ cơ sở, nhất là vùng sâu, vùng xa càng hạn chế. Khi tôi đi kiểm tra các nơi, có một thực tế là những nơi vùng sâu, vùng xa này, tuyển cán bộ có trình độ không dễ. Ngay như Mê Linh chẳng hạn, lãnh đạo UBND huyện cho biết sẵn sàng tuyển sinh viên đại học nhưng người ta không về, chứ chưa nói đến các xã của Ba Vì và các nơi vùng sâu, vùng xa hơn.
Có một thực trạng đáng nói nữa là tuổi của cán bộ tư pháp hiện nay là rất ít cán bộ trẻ, 70% là từ 35 đến 55 tuổi, nếu chúng ta không đào tạo thì chỉ khoảng 10-15 năm nữa đội ngũ cán bộ tư pháp cơ sở sẽ bị già hóa.
Nhiều nơi cho rằng không nên làm việc ngày thứ bảy vì rất ít người dân có nhu cầu giải quyết TTHC trong ngày này? Quan điểm của ông?Thực ra, việc làm việc ngày thứ bảy có nhiều điều đáng bàn, chưa nói đến việc bố trí cán bộ và cơ sở vật chất, thì với số liệu trong một năm, lượng TTHC được giải quyết trong ngày thứ bảy chỉ chiếm 2-3%. Thế nên, Hà Nội hiện đã qui định các cơ quan hành chính chỉ trực giải quyết TTHC vào sáng thứ bảy. Tuy nhiên, lượng giao dịch trong sáng thứ bảy vẫn rất thấp.
Theo tôi, nếu được thì nên bỏ qui định làm việc ngày thứ bảy vì không thiết thực.
Trong năm 2012, theo ông các TTHC của ngành Tư pháp có cần tiếp tục được đơn giản hóa?Năm 2012, TP đã có kế hoạch tiếp tục duy trì hoạt động thanh tra công vụ. Ngoài việc kiểm tra, chúng tôi sẽ giúp TP làm tốt công tác rà soát, đánh giá lại các TTHC để kịp thời chấn chỉnh, niêm yết những thủ tục mới nhất.
Thực tế, việc đơn giản hóa đang gặp nhiều khó khăn, có những vấn đề đưa ra nhưng lại không đúng luật, chưa thể xử lý ngay được chứ không thể đơn giản hóa kiểu như đưa vào máy xén để xén, mà phải bám vào qui định của luật để thực hiện.
Xin trân trọng cảm ơn và kính chúc ông và gia đình mạnh khỏe!Hải Lý