GS.TS. Nguyễn Bá Đức, Nguyên Giám đốc Bệnh Viện K, Phó chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam chia sẻ, sở dĩ ở nước ta mọi người nghĩ đã ung thư thì chỉ có chết bởi phần lớn khi phát hiện ra tình trạng bệnh đã ở giai đoạn muộn. Thực tế ở các nước có nền y tế phát triển đã chữa khỏi trên 50% bệnh nhân ung thư nhờ phát hiện sớm.
Các nhà khoa học đã chứng minh, bệnh ung thư 1/3 có thể phòng được, 1/3 có thể chữa khỏi (ở giai đoạn sớm), 1/3 có thể kéo dài cuộc sống (giai đoạn muộn). Điều quan trọng là phải áp dụng các biện pháp phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm và điều trị đúng phương pháp.
Theo GS-TS Nguyễn Bá Đức, để phòng ngừa bệnh ung thư mọi người cần biết các yếu tố nguy cơ để phòng tránh tiếp xúc, hạn chế tối đa nguy cơ bị bệnh. Các yếu tố nguy cơ của bệnh ung thư được chia làm hai nhóm chính, gồm: Các yếu tố có thể thay đổi được như thuốc lá, chế độ ăn uống, lạm dụng rượu bia; đẻ nhiều và tình dục không an toàn; các hóa chất độc trong môi trường, tia phóng xạ và tia tia cực tím trong ánh nắng mặt trời, một số bệnh nhiễm trùng, ít vận động thể lực. Các yếu tố không thay đổi được là tuổi, giới, di truyền, chủng tộc...-tuy nhiên, sự di truyền cũng xảy ra rất ít.
Qua nhiều nghiên cứu dịch tễ học, các nhà khoa học đã phát hiện ra chỉ có dưới 10% bệnh ung thư phát sinh do các rối loạn từ bên trong cơ thể. Ngược lại, có đến hơn 80% ung thư phát sinh là có liên quan đến yếu tố môi trường sống, lối sống (các yếu tố này có thể thay đổi được). Cụ thể, với thuốc lá, người đang hút thuốc mà bỏ hút thì nguy cơ gây ung thư sẽ giảm dần theo thời gian. Sau 5 năm ngừng hút thì nguy cơ bị ung thư phổi giảm 50%, sau 10 năm ngừng hút thì nguy cơ còn không đáng kể, gần như người không hút; chế độ ăn uống nhiều chất mỡ động vật, ít chất xơ sang chế độ ăn ít chất béo, nhiều rau, hoa quả và các ngũ cốc dạng nguyên hạt, có thể làm giảm nguy cơ mắc các loại ung thư…
Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ gây ung thư là một số loại virus, vi khuẩn như virus Epstein-Barr (EBV) có liên quan đến ung thư vòm mũi họng; virus viêm gan B; virus gây u nhú (HPV) ở người là nguyên nhân gây đến 70% ung thư tử cung ở phụ nữ. Virus này lây truyền qua đường tình dục. Bệnh có tỷ lệ mắc cao ở những phụ nữ có quan hệ tình dục sớm, đẻ nhiều hoặc có nhiều bạn tình; vi khuẩn Helicobacter Pylory (HP) là loại vi khuẩn có vai trò quan trọng trong gây viêm loét dạ dày-tá tràng và ung thư dạ dày.
Chế độ ăn uống nhiều chất xơ sẽ giúp phòng ngừa ung thư hiệu quả, ảnh V.H
Như vậy, ung thư không phải do một nguyên nhân gây ra mà có rất nhiều nguyên nhân tùy theo mỗi loại ung thư, trong số đó, hút thuốc và chế độ dinh dưỡng không hợp lý là 2 nhóm nguyên nhân quan trọng nhất, gây nhiều loại ung thư nhất. Hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư là biện pháp phòng bệnh ung thư hiệu quả và kinh tế nhất trong chiến lược phòng chống ung thư ở mọi quốc gia-GS.TS Nguyễn Bá Đức cho biết.
Để phòng ngừa ung thư hiệu quả, theo lời khuyên của GS-TS Nguyễn Bá Đức cộng đồng không hút thuốc lá, thuốc lào và tránh hít phải khói thuốc. Trong ăn uống, cần tuần thủ chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi, hạn chế ăn mỡ động vật, đồ ăn rán (chiên) quá cháy; không ăn thực phẩm mốc, bị ô nhiễm thuốc trừ sâu, thuốc tăng trọng, phẩm màu, hoá chất bảo quản. Tránh tia nắng gắt khi lao động ngoài trời, khi đi tắm. Thực hiện tốt các biện pháp an toàn lao động, phòng bệnh ung thư nghề nghiệp do môi trường độc hại như: An toàn phóng xạ, bụi phổi amiang, ô nhiễm hoá chất... Sinh đẻ kế hoạch và tình dục an toàn; tiêm các loại vắc-xin viêm gan B, phòng ung thư cổ tử cung.
Vân Hà