pháp luật xã hội

Từ hôm ấy, mọi người đến thăm cũng chỉ ngồi ở nhà ngoài để hỏi han tình hình sức khỏe, ai thân thiết lắm thì ngồi cách xa vài mét. Những người hàng xóm của bà Duyên rỉ tai nhau: Cứ tránh xa bà ấy ra kẻo bị… lây thì lại khổ.

"Tôi thấy bảo bệnh ung thư khi đã sang giai đoạn di căn thì phát ra rất khủng khiếp. Khối u sẽ ăn sang các bộ phận khác trong cơ thể. Mà lúc ấy, ai tiếp xúc với người bệnh chắc cũng sẽ bị lây nên chúng tôi không dám đến gần"-bà Kinh ở huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ bày tỏ.


Bà Hoàn ở tỉnh Hải Dương tâm sự, con trai bà yêu một người con gái ở xã bên cạnh và được hai gia đình đồng ý. Chuyện cưới xin chỉ còn chờ ngày lành tháng tốt. Thế nhưng chẳng may giữa năm bà bị ốm, đi khám ra bệnh ung thư phổi. Vậy là đùng một cái, nhà gái đánh tiếng là không gả con cho con trai bà nữa vì sợ con trai bà có "máu" giống mẹ sau này lại bị di truyền bệnh và sợ con gái họ về sẽ bị… lây.

Câu chuyện này tưởng chừng không có thật nhưng trong thực tế hiện nay có nhiều người còn cho rằng cứ tiếp xúc với người bị ung thư-nhất là ung thư đường hô hấp thì sẽ bị lây. Không chỉ có niềm tin rằng ung thư có thể "lây" qua tiếp xúc, trò chuyện hàng ngày mà cộng đồng vẫn còn nhiều người tin rằng bệnh ung thư là bệnh "cha truyền con nối". Chính từ những cách hiểu sai lầm này, vô tình cộng đồng đã xa lánh và đẩy người bệnh thêm một bước tiến gần hơn với cõi tử bởi bản thân những người bị ung thư đã rất bi quan, mất niềm tin vào việc điều trị.

GS-TS. Nguyễn Bá Đức, nguyên Giám đốc Bệnh Viện K, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam khẳng định: Bệnh ung thư hoàn toàn không lây qua đường tiếp xúc, dù là ung thư đường hô hấp. Vì vậy, ung thư được xếp vào nhóm các bệnh không lây nhiễm. Bên cạnh đó, bản thân bệnh ung thư cũng không có tính chất di truyền. Nhưng cần hiểu một cách đầy đủ hơn, bệnh ung thư là loại bệnh do tổn thương gen (vật liệu mang tính di truyền của tế bào) gây ra. Có rất nhiều nguyên nhân gây tổn thương gen. Hơn 80% là do các yếu tố bên ngoài môi trường tác động vào cơ thể. Những tổn thương gen này không di truyền. Một tỉ lệ nhỏ dưới 10% là do những tổn thương gen có sẵn trong cơ thể, những tổn thương gen này có thể di truyền. Nhưng không phải sẽ di truyền cho tất cả con của người có gen này. Chỉ khoảng 50% con sẽ nhận di truyền các gen đó. Trong số những người con có gen sinh ung thư này cũng không phải tất cả sẽ bị ung thư. Chỉ một tỉ lệ rất nhỏ sẽ mắc ung thư trong cuộc đời của họ.

Ngoài những cách hiểu sai lầm trên, GS-TS Đức cho biết còn có nhiều cách hiểu sai lầm khác khiến việc phòng ngừa cũng như điều trị trở nên khó khăn hơn. Ví như đa số cho rằng ung thư không có biện pháp phòng bệnh và khi đã mắc thì chỉ chờ chết vì không chữa khỏi được (thực tế ở các nước có nền y tế phát triển đã chữa khỏi trên 50% bệnh nhân ung thư nhờ phát hiện sớm. Ở nước ta, tỷ lệ khỏi bệnh còn thấp do phần lớn người bệnh được phát hiện muộn). Hay một số người còn tin rằng "kiếp trước" mắc lỗi lầm nên "kiếp này" bị đày đọa bằng bệnh ung thư. Hoặc có người nhất định không chịu phẫu thuật vì sợ "đụng dao kéo" nên tìm đến các bài thuốc của "lang băm", cách chữa mê tín dị đoan… đến khi bệnh quá nặng mới tới bệnh viện.

Bệnh ung thư 1/3 có thể phòng được, hơn 30% có thể chữa khỏi (ở giai đoạn sớm), 1/3 có thể kéo dài cuộc sống (giai đoạn muộn). Để phòng ngừa ung thư, cộng đồng cần loại bỏ các yếu tố nguy cơ như: Thuốc lá, lạm dụng rượu bia; đẻ nhiều và tình dục không an toàn; các hóa chất độc trong môi trường, tia phóng xạ và tia cực tím trong ánh nắng mặt trời; một số bệnh nhiễm trùng, ít vận động thể lực... Loại bỏ được những yếu tố nguy cơ này cũng góp phần mang lại hiệu quả cao trong ngừa bệnh ung thư bởi theo các nhà khoa học, chỉ có dưới 10% bệnh ung thư phát sinh do các rối loạn từ bên trong cơ thể nhưng lại có đến hơn 80% ung thư phát sinh là có liên quan đến lối sống, môi trường sống-mà những yếu tố này lại có thể thay đổi được, GS-TS Đức khẳng định.