Sau thời gian kiểm tra từ ngày 8/12/2011 đến 13/1/2012, kết quả cho thấy lương bình quân của người lao động tại EVN trong năm 2010 là 7,450 triệu đồng/tháng tăng 5,46% so với 2009. Dù năm 2010 EVN kết quả kinh doanh lỗ nhưng EVN đã báo cáo Thủ tướng và được cho phép áp dụng đơn giá tiền lương bằng 95% đơn giá tiền lương năm 2009. Tổng quỹ tiền lương chiếm khoảng 5,5% tổng giá thành sản xuất kinh doanh điện. Tính thêm các tiền thưởng từ quỹ phúc lợi, khen thưởng, và phụ cấp tổng thu nhập bình quân của người lao động tại EVN năm 2010 là 7,628 triệu đồng/tháng. Cụ thể, thu nhập bình quân của khố Cty mẹ - Tập đoàn là 14,105 triệu đồng, khối truyền tải là 11,403 triệu đồng, khối phát điện là 10,387 và khối phân phối điện là 6,765 triệu đồng.
Kết quả kiểm tra còn chỉ ra những hạn chế về việc thực hiện chính sách tiền lương của Tập đoàn này như, việc áp dụng chế độ phụ cấp độc hại, nguy hiểm ở một số đơn vị, nhất là ở các nhà máy điện không đồng nhất. Có đối tượng đã xếp lương nhóm III của thang lương theo đúng chức danh ngành nghề nhưng vẫn áp dụng phụ cấp độc hại, nguy hiểm. Ngược lại, có đối tượng xếp lương theo bảng lương có điều kiện lao động bình thường thực tế có thời gian làm việc trong điều kiện lao động độc hại, nguy hiểm nhưng không được áp dụng phụ cấp theo đúng quy định.
Về xác định tiền lương đối với các khối, bình quân của khối sản xuất và truyền tải cao hơn gần 2 lần so với khối phân phối; giữa các đơn vị trong công ty mẹ, cơ quan Tập đoàn cao hơn 2 lần so với tiền lương bình quân công ty mẹ.
Lý giải cho việc này, ông Đinh Quang Tri, Phó tổng giám đốc EVN cho rằng, đội ngũ lao động tại văn phòng Tập đoàn có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao (89% trình độ đại học và sau đại học), hầu hết trong số này được tuyển chọn từ những vị trí quản lý, chuyên gia giỏi có nhiều kinh nghiệm của đơn vị trực thuộc nên việc hệ số lương thực tế cao hơn 1,61 lần mức lương bình quân chung là điều hiển nhiên. Nếu áp mức lương thấp thì có lẽ sẽ không còn kỹ sư giỏi nào ở lại làm việc tại EVN.
Tuy nhiên, lãnh đạo EVN cũng chưa nêu được cơ sở nào mà tập đoàn này phân phối tiền lương có sự chênh lệch lớn so với hệ số bình quân chung như vậy. Bởi trên thực tế, việc xây dựng quy chế trả lương trong Tập đoàn chưa được quan tâm, việc phân phối tiền lương ở đa số các đơn vị vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống thương, bậc lương của Nhà nước, chưa xác định được theo từng vị trí, chức danh công việc để cân đối tương quan với thị trường và gắn với năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc.
Lý giải thêm về việc kết quả kinh doanh lỗ nhưng lương vẫn khá cao, ông Tri cho rằng, năm 2010 kinh doanh lỗ là do hạn hán kéo dài, Tập đoàn phải chạy máy phát điện bằng dầu nên đội giá thành sản xuất lên quá cao. Tuy nhiên nếu cứ kinh doanh lỗ mà để kéo mức lương người lao động xuống thấp thì e rằng sẽ không còn ai làm tại EVN. Cũng theo đánh giá của đoàn kiểm tra, tiền lương của viên chức quản lý được xác định trên cơ sở hệ số lương, chưa xét đến mặt bằng tương quan tiền lương của doanh nghiệp trên thị trường. Quỹ lương hàng năm tối đa cũng chỉ hưởng bằng quỹ lương kế hoạch được duyệt (năm 2010, bình quân công ty mẹ là 37 triệu đồng/người/tháng, ở các công ty con bình quân 21 triệu đồng/người/tháng), trong khi tiền lương của người lao động được điều chỉnh theo mức độ hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh và theo quy chế phân phối riêng nên đã có hiện tượng bổ sung một phần tư quỹ lương theo đơn giá tiền lương của người lao động.
Khi được hỏi trực tiếp lương hiện nay của mình, ông Tri cho biết con số là 40 triệu đồng/tháng, còn về thu nhập bình quân thì tạm thời vẫn chưa thể công bố vì một số viên chức của tập đoàn khi làm đại diện phần vốn của Tập đoàn tại một số doanh nghiệp đã nhận trực tiếp các khoản thù lao do các doanh nghiệp này trả mà không nộp lại cho tập đoàn để thực hiện phân phối lại theo quy định (vấn đề này năm 2010, Kiểm toán Nhà nước đã có khuyến nghị và những người được trả thù lao đã nộp số tiền này về Tập đoàn)- đây chính là lí do mà chưa thể công bố thu nhập bình quân của lãnh đạo Tập đoàn. Được biết thu nhập thấp nhất tại EVN ở mức chưa tới 3 triệu đồng/tháng.
Theo ông Nguyễn Tiến Tùng, Phó Chánh thanh tra Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội, đoàn kiểm tra đã có 8 kiến nghị về các sai phạm trong thực hiện quy chế tiền lương của EVN như: Rà soát lại định mức lao động; hệ số cấp bậc; xem xét điều chỉnh lại đơn giá tiền lương, phân phối quỹ tiền lương giữa các khối cho phù hợp; xây dựng và bổ sung quy chế trả lương gắn với năng suất chất lượng và hiệu quả công việc; chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị áp dụng chế độ phụ cấp độc hại theo đúng quy định của Chính phủ; xây dựng quy chế trả thù lao đối với người đại diện vốn… Ông Tùng cho hay, đợt kiểm tra năm sau nếu EVN vẫn còn sai phạm những gì đoàn kiểm tra đã kiến nghị yêu cầu sửa đổi thì sẽ chịu những hình thức xử phạt thích hợp.
Thái Phương