pháp luật xã hội

Được biết, theo tiến độ Bộ Xây dựng đề ra, năm 2012 sẽ trình đề án, từ năm 2013-2015 sẽ áp dụng thí điểm tại hai địa phương trọng điểm là Hà Nội và TP HCM gồm thí điểm đưa quỹ vào hoạt động, đề xuất các điều chỉnh cho phù hợp, tổng kết và hoàn tất chính sách vào cuối năm 2015. Các năm sau sẽ áp dụng trong cả nước.

Quỹ tiết kiệm nhà ở là tổ chức huy động tiền gửi tiết kiệm và cho vay để tạo lập nhà ở. Sau một thời gian đóng góp vào quỹ theo quy định thì các đối tượng tham gia quỹ sẽ được vay thêm một khoản tiền bằng 2,5 tới 3 lần tổng số tiền đã góp vào quỹ, thời gian đóng góp vào quỹ thường được quy định tối thiểu từ 2-5 năm, thời gian trả nợ kéo dài từ 10-15 năm kể từ lúc được vay. Người vay phải trả đều hàng tháng với lãi suất huy động bằng 1/2 lãi suất vay thương mại (dự kiến 5%/năm), lãi suất cho vay bằng lãi suất huy động cộng thêm 1%.


Mô hình thứ nhất là Quỹ phát triển và tiết kiệm nhà ở hình thành quỹ tiết kiệm nhà ở chuyên phục vụ cho người có thu nhập thấp vay mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc cho doanh nghiệp vay đầu tư xây dựng nhà ở thu nhập thấp, nhà ở công nhân và đầu tư phát triển nhà ở xã hội. Với mô hình này, đối tượng tham gia là mọi người trong xã hội tự nguyện với nhiều nguồn vốn huy động khác nhau.

Mô hình tiếp theo là Quỹ tiết kiệm nhà ở áp dụng cho người có thu nhập trung bình vay để mua nhà ở thương mại, đối tượng tham gia đóng Quỹ là người có thu nhập trung bình có nhu cầu mua nhà ở, tham gia tự nguyện, không bắt buộc. Nguồn vốn huy động cho Quỹ là chỉ từ những người tham gia đóng Quỹ, không được huy động từ nguồn khác.

Theo đề án, chỉ có các đối tượng tham gia Quỹ mới được phép vay từ Quỹ, số tiền góp, thời gian góp và thời gian trả nợ theo thỏa thuận khi ký hợp đồng tiết kiệm. Lãi suất vay trả nợ là cố định và được xác định ngay khi ký hợp đồng tiết kiệm nhà ở theo nguyên tắc thỏa thuận, ổn định và bằng lãi tiền gửi cộng thêm một khoản phí, thông thường từ 1,5 đến 1,7%. Nhà nước hỗ trợ để khuyến khích người tham gia bằng các giải pháp như hỗ trợ bù thêm lãi suất, thưởng trực tiếp cho người tham gia tiết kiệm, ban hành khung pháp lý hoạt động quỹ. Ví dụ sau khi hoàn thành thời gian đóng góp quỹ và tham gia mua nhà ở sẽ được Nhà nước hỗ trợ thêm một khoản tiền từ 3-5% tổng số tiền đã góp vào quỹ hoặc hỗ trợ thông qua việc miễn lệ phí trước bạ đối với nhà ở đã mua.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia cũng chỉ ra rằng, nhược điểm của quỹ là số lượng người tham gia không đông, nguồn vốn của quỹ hạn chế và chỉ phù hợp với các đối tượng có thu nhập từ trung bình trở lên. Một vấn đề nữa là nguồn cung có thể không đáp ứng đủ nhu cầu, nhưng ông Hà cũng cho biết Bộ Xây dựng sẽ khảo sát. Đúng là cầu thì nhiều nhưng việc khả năng có thanh toán được hay không luôn chi phối. Trong ba năm nữa, khi xây dựng được quỹ sẽ xác định được tương đối chính xác nhu cầu của người mua vì ai có nhu cầu sẽ nộp vào quỹ từ đó cân đối quỹ của mình thế nào cho phù hợp.

Khi được hỏi về việc số tiền ban đầu nộp vào quỹ có thể lên tới vài trăm triệu sẽ gây khó khăn cho người dân, ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho rằng việc đóng tiền sẽ theo thời gian, hàng tháng đóng chứ không đóng một lúc. Quỹ sẽ xây dựng một cơ chế như bảo hiểm nhân thọ. Nhà nước sẽ hỗ trợ bằng lãi suất, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển nhà các loại giá để người dân mua được. Đồng thời phải có quy định về thu nhập, ngoài ra còn phải có các tiêu chí khác để giới hạn cụ thể đối tượng.

Cũng theo ông Hà, sau khi vay mua, nếu người dân gặp rủi ro, trong trường hợp không có khả năng trả như mất việc làm, khó khăn đặc biệt thì Nhà nước sẽ có hỗ trợ, thì phải trả lại nhà và đi thuê. Nếu đặc biệt khó khăn thì nhà nước phải hỗ trợ như hỗ trợ cho người tàn tật có nhà như hiện tại đang làm.

Quỹ Tiết kiệm nhà ở sẽ giúp cho người nghèo, những người có thu nhập thấp tăng cơ hội được mua nhà. Nhưng để quỹ có tính khả thi cao, ngoài sự chung sức của cả xã hội cần có sự phối hợp giữa các bộ, ngành có liên quan đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia, người dân để có cách thức hoạt động hiệu quả.