pháp luật xã hội

Kết luận của Thủ tướng Chính phủ về vụ cưỡng chế thu hồi đất ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng, yêu cầu UBND TP Hải Phòng cũng như các tỉnh, thành phải chủ động rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý Nhà nước về đất đai, nhất là việc thu hồi và cưỡng chế thu hồi đất đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật. Đề cao trách nhiệm, tập trung giải quyết tốt các khiếu nại, tố cáo của công dân về đất đai… Trên địa bàn huyện Tiên Lãng, còn có một việc thu hồi đất tương tự. Khác chăng, vụ việc này đã hai lần được Viện trưởng VKSND tối cao kháng nghị nhưng bản án có dấu hiệu sai trái vẫn được đưa ra thi hành…

Năm 1992, UBND huyện Tiên Lãng giao 70 ha đất bãi triều ven sông Văn Úc trên địa bàn xã Tiên Thắng cho ông Lê Đình Thảo (HKTT tại Khu 2, xã Tiên Thắng) để nuôi trồng thủy sản kết hợp trồng lúa một vụ. Theo quyết định giao đất, ông Thảo được quản lý và sử dụng diện tích này với thời hạn 12 năm. Điều đáng nói, để có thể đưa vào sử dụng có hiệu quả 70 ha đất bãi bồi ven sông, trước đó, từ năm 1989, HTX nông nghiệp Tiên Thắng (thuộc UBND xã Tiên Thắng) đã ký hợp đồng đấu thầu với ông Thảo được khai thác và sử dụng với thời hạn 5 năm. Khi mới thực hiện hợp đồng đấu thầu sử dụng 70 ha đất với HTX nông nghiệp Tiên Thắng 3 năm, ông Thảo được UBND huyện Tiên Lãng chuyển sang hình thức giao đất theo các quy định của Luật Đất đai (1987).


Theo kết quả xác minh của Sở TN - MT TP Hải Phòng, trong 3 năm thực hiện đấu thầu, ông Thảo đã khai hoang "thuần hóa" được 86 ha đất bãi bồi ven sông Văn Úc thành đất trồng lúa một vụ kết hợp nuôi trồng thủy sản. Để có thể biến vùng bãi bồi ven sông Văn Úc thành các đầm nuôi trồng thủy sản kết hợp cấy lúa một vụ, gia đình ông Thảo đã phải hoàn thành đắp mới một con đê bao dài gần 3 km, xây 5 cống (trị giá vài trăm triệu đồng thời kỳ 1993), tiến hành khai hoang phục hóa, trồng rừng phòng hộ ngoài đê bao.

Như vậy, với quyết định giao 70 ha đất, UBND huyện Tiên Lãng đã "lấy đi" của ông Thảo 16 ha đất khai khẩn. Điều đặc biệt, quyết định giao đất của UBND huyện Tiên Lãng cho ông Thảo ký chưa ráo mực (quyết định ký ngày 19-6-1992), ngay lập tức, UBND xã Tiên Thắng đã yêu cầu ông Lê Đình Thảo phải "nhượng" lại quyền sử dụng 85% diện tích đất trồng lúa một vụ trên vùng đầm 70 ha để UBND xã Tiên Thắng bổ sung, đưa diện tích đất này vào làm đất quỹ công ích của xã. Liên tiếp trong các ngày 21 và 24-6-1995, dưới sự chủ trì của Chánh Thanh tra huyện Tiên Lãng Nguyễn Đức Biệu, Trưởng Phòng địa chính huyện Tiên Lãng Phạm Quốc Hùng, một "thỏa hiệp" mới giữa ông Lê Đình Thảo với UBND xã Tiên Thắng đã được thiết lập.

Theo đó, từ năm 1995, ông Thảo phải dành lại 50% trên tổng số diện tích đất có thể trồng lúa một vụ để giao lại cho UBND xã làm đất công ích - thực chất là UBND xã giao khoán lại diện tích đất này cho một số xã viên cấy lúa để tự thu sản lượng, làm quỹ hoạt động cho chính quyền địa phương. Ngoài ra, một phần diện tích đất lưu không chạy dọc theo tuyến đê sông Văn Úc, nằm trong tổng số 70 ha đất, ông Thảo chỉ được tạm sử dụng, chính quyền địa phương có quyền được đào lấy đất tại vị trí này để phục vụ cho công tác duy tu bảo dưỡng đê sông Văn Úc, đoạn chảy qua địa bàn xã Tiên Thắng.

Lấy lý do 70 ha đất này đã được UBND huyện Tiên Lãng giao có thời hạn mà không được gia hạn (quy định tại khoản 10 Điều 38 Luật Đất đai 2003) và Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường vì đã hết thời hạn giao đất (được quy định tại khoản 1 Điều 43); khi thu hồi đất, UBND huyện Tiên Lãng không tiến hành bồi thường về tài sản gắn liền với đất (theo quy định tại khoản 2 Điều 43 Luật Đất đai 2003). Ngày 31-12-2002, UBND huyện Tiên Lãng ra quyết định 1588/QĐ- UB, thu hồi 70 ha đất nuôi trồng thủy sản này để giao lại cho UBND xã Tiên Thắng sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp.

Không đồng ý với quyết định thu hồi đất, ông Thảo khiếu nại quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng tới UBND TP Hải Phòng. Theo kết quả xác minh của Sở TN - MT TP Hải Phòng, việc UBND huyện Tiên Lãng thu hồi đất khi chưa có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại khu đất thu hồi; khi ra quyết định thu hồi đất, UBND huyện Tiên Lãng chưa tiến hành kiểm kê tài sản trên đất và xác định giá trị còn lại của các công trình làm cơ sở để thanh lý hoặc đền bù giá trị tài sản còn lại trên đất (tương tự như việc thu hồi đất của ông Đoàn Văn Vươn đã được UBND TP Hải Phòng xác định việc thu hồi đất là thiếu căn cứ pháp lý). Ngoài ra, thời gian thông báo thu hồi đất (ngày 26-8-2004) đến khi ra quyết định thu hồi đất (ngày 31-12-2004) không đảm bảo thời hạn 90 ngày theo như quy định tại khoản 2 Điều 39 Luật Đất đai 2003…

Từ những sai sót của việc ra quyết định thu hồi đất cũng như căn cứ vào Điều 67 Luật Đất đai quy định khi hết thời hạn, người sử dụng đất được Nhà nước tiếp tục giao đất, thuê đất nếu có nhu cầu sử dụng đất. Sở TN - MT đã tham mưu cho UBND TP Hải Phòng chỉ đạo UBND huyện Tiên Lãng giải quyết khiếu nại của ông Thảo theo hướng nếu ông Thảo có nhu cầu sử dụng đất, chấp hành đúng pháp luật về đất đai, nên ưu tiên cho ông Thảo được thuê lại đất.

Tại quyết định giải quyết khiếu nại quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng tuyệt nhiên không thấy UBND huyện Tiên Lãng đả động đến ý kiến của cơ quan tham mưu giúp việc cho UBND TP Hải Phòng hướng giải quyết vụ việc. UBND huyện Tiên Lãng vẫn khẳng định quyết định thu hồi đất của mình là đúng luật, hối thúc ông Thảo phải bàn giao lại 70 ha đất được giao với thời hạn 12 năm cho UBND xã Tiên Thắng quản lý.