pháp luật xã hội

Không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của UBND huyện Tiên Lãng, ông Lê Đình Thảo khởi kiện quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng, yêu cầu Tòa án tuyên hủy quyết định hành chính thu hồi đất trái luật của cơ quan hành pháp. Ngày 22-3-2007, HĐXX sơ thẩm vụ án hành chính do thẩm phán Hoàng Thị Toan, (lúc đó là Phó Chánh án TAND huyện Tiên Lãng) làm chủ tọa đã mở phiên tòa, xử bác yêu cầu khởi kiện của ông Lê Đình Thảo, giữ nguyên hiệu lực quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng. Ông Thảo đã kháng cáo bản án sơ thẩm của TAND huyện Tiên Lãng. Ngày 15-5-2007, TAND TP Hải Phòng đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm. Cấp tòa phúc thẩm vẫn giữ nguyên quan điểm của cấp tòa sơ thẩm.

Ông Thảo tiếp tục làm đơn đề nghị xem xét bản án phúc thẩm theo thủ tục giám đốc thẩm. Ngày 24-8-2007, với nhận định các bản án sơ, phúc thẩm không đúng luật, Viện trưởng VKSND tối cao có kháng nghị số 16/KN- AHC,  đối với bản án hành chính của TAND TP Hải Phòng theo thủ tục giám đốc thẩm. Kháng nghị của Viện trưởng VKSND tối cao đề nghị Tòa hành chính TAND tối cao mở phiên tòa theo trình tự giám đốc thẩm, xem xét, xử hủy bản án phúc thẩm của TAND TP Hải Phòng để giao vụ án cho tòa cấp phúc thẩm xét xử phúc thẩm lại theo hướng quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng được ban hành không đúng luật.


Phiên tòa giám đốc thẩm được Tòa Hành chính TAND tối cao tổ chức ngày 26-12-2007 đã đưa ra các nhận định như: Vùng đất này (70 ha - PV) giao cho ông Thảo không phải là quỹ đất giao theo Nghị định 64 nên không thể áp dụng các quy định về giao đất nông nghiệp cho cá nhân sử dụng ổn định lâu dài. Ngoài ra, Phiên tòa giám đốc thẩm Tòa Hành chính TAND tối cao cũng nhận định, đất giao cho ông Lê Đình Thảo cần căn cứ vào khoản 1 Điều 33 Nghị định 181, Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003. Tuy nhiên, Hội đồng giám đốc thẩm Tòa Hành chính TAND tối cao chỉ viện dẫn (xin trích nguyên văn): "Đất do Nhà nước giao, cho thuê thì thời hạn sử dụng đất tính từ ngày có quyết định giao, cho thuê đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền". Như vậy, thời hạn giao đất cho ông Thảo được tính từ ngày 19-6-1992 đến tháng 6-2004 là hết hạn.

Theo quan điểm của Hội đồng giám đốc thẩm, thời hạn giao đất nuôi trồng thủy sản cho ông Thảo chỉ 12 năm. Hết thời hạn giao đất, UBND huyện Tiên Lãng đã căn cứ vào khoản 10, Điều 38 Luật Đất đai 2003, điều khoản cho phép người giao đất có quyền thu hồi đất trong trường hợp hết thời gian giao đất, để ra quyết định thu hồi đất là có căn cứ  pháp luật (?).

Ở đây, phiên tòa giám đốc thẩm của Tòa hành chính TAND tối cao đã có sự "nhầm lẫn" trong việc áp dụng các quy phạm pháp luật. Cụ thể, tại khoản 1, Điều 33 Nghị định 181, điều luật quy định thời hạn sử dụng đất do Nhà nước giao, cho thuê được HĐXX viện dẫn đã quy định rất rõ "Đất do Nhà nước giao, cho thuê thì thời hạn tính từ ngày có quyết định giao, cho thuê của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp đất đã được giao, cho thuê trước ngày 15-10-1993 mà trong quyết định giao, cho thuê đất được thực hiện theo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 86 (điều khoản quy định về quản lý đất nông nghiệp)… được tính từ ngày 15-10-1993". Như vậy có thể thấy, khoản 1 Điều 33 Nghị Định 181 có tới hai quy định. Quy định thứ nhất là thời hạn giao cho thuê đất được tính từ ngày có quyết định giao đất. Quy định thứ hai, nếu thời hạn giao cho thuê đất có trước ngày 15-10-1993 thì áp dụng thời hạn từ ngày 15-10-1993".

Hội đồng giám đốc thẩm của Tòa hành chính TAND tối cao chỉ căn cứ vào đoạn một của Điều 33, đoạn "thời hạn tính từ ngày có quyết định giao đất", không căn cứ vào đoạn hai của điều luật "giao trước ngày 15-10-1993” thì luật quy định xử sự như thế nào đã khiến cho căn cứ pháp lý được HĐXX viện dẫn trong trường hợp này đã bị thiếu hụt về mặt nội dung áp dụng khiến việc xét xử, áp dụng pháp luật khi giải quyết vụ án không được xem xét toàn diện, khách quan.

Chưa hết, "đồng thuận" với quan điểm của UBND huyện Tiên Lãng, của các cấp sơ phúc thẩm, Hội đồng giám đốc thẩm của Tòa hành chính TAND tối cao cho rằng 70 ha đất nuôi trồng thủy sản không phải là đất nông nghiệp, không thuộc loại đất nông nghiệp để Nhà nước thực hiện giao đất theo tinh thần quy định tại Nghị định 64. Nhưng, diện tích đất này thuộc loại đất nào thì Hội đồng giám đốc thẩm vẫn chưa làm rõ. Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 181 (Nghị định hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003): "việc phân loại đất căn cứ vào mục đích sử dụng của mỗi thửa đất, quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền… hoặc căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất ổn định, UBND huyện xác định loại đất, mục đích sử dụng đất".

Nếu chỉ xét trên các tiêu chí này đủ thấy, tại quyết định giao đất năm 1992, UBND huyện Tiên Lãng đã yêu cầu ông Thảo sau khi nhận đất cần đưa vào sử dụng với mục đích nuôi trồng thủy sản kết hợp với trồng một vụ lúa mùa. Năm 1993, bằng quyết định số 497/QĐ- UB, UBND huyện Tiên Lãng đã có quy định về quản lý và sử dụng mặt đất, mặt nước, vùng bãi bồi ven sông ven biển vào mục đích nuôi trồng thủy sản. Như vậy, khu đất này thỏa mãn cả hai điều kiện là có quy hoạch sử dụng đất, mục đích sử dụng đất, là một loại đất trong nhóm đất nông nghiệp được quy định tại điểm e khoản 1 Điều 13 Luật Đất đai 2003, cần phải được giao, cho thuê theo quy định của Luật Đất đai.

Tiếc rằng, với những dẫn chiếu pháp luật khiên cưỡng, kết hợp với các lập luận như: Tại thời điểm trước khi TAND huyện Tiên Lãng mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ kiện hành chính quyết định thu hồi đất từ ngày 7-1-2006 (sau khi có quyết định thu hồi đất hơn một năm), UBND xã Tiên Thắng đã có Dự thảo kế hoạch sử dụng khu đất này. Thêm vào đó, một loạt các "lập luận" khác được đưa ra như việc thu hồi đất không tiến hành bồi thường vì trong quyết định khi giao đất, huyện Tiên Lãng đã ghi nhận vấn đề này. Hơn nữa, trong thời gian sử dụng đất, ông Thảo đã không phải nộp nghĩa vụ tài chính, thay vào đó có nghĩa vụ đắp đê, làm cống điều tiết nước phục vụ sản suất ổn định vụ mùa.

Nên phiên tòa giám đốc thẩm của Tòa hành chính TAND tối cao đã không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng VKS ND tối cao, quyết định giám đốc thẩm của Tòa hành chính TAND tối cao đã giữ nguyên phán quyết của cấp tòa phúc thẩm, công nhận quyết định thu hồi đất của UBND huyện Tiên Lãng (!?)