pháp luật xã hội

Nhiều bất cập trong thực thi quy định pháp luật về hộ tịch

Hôm qua (17-2), UBND huyện Từ Liêm tổng kết công tác đăng ký, quản lý hộ tịch và việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện.

Theo đánh giá của huyện Từ Liêm, Nghị định 158/2005/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ tịch của Chính phủ được ban hành trên tinh thần cải cách hành chính mạnh mẽ đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ về đăng ký hộ tịch cũng như trách nhiệm của các cấp trong lĩnh vực này. 6 năm thực hiện các quy định của Nghị định 158, công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn huyện Từ Liêm đã dần đi vào nề nếp và đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh đó quá trình thực hiện cũng đã nảy sinh không ít vướng mắc, bất cập.


Báo cáo tổng kết của huyện Từ Liêm cùng tham luận của đại diện lãnh đạo, cán bộ tư pháp các xã, thị trấn trên địa bàn huyện đã chỉ ra nhiều bất cập trong việc đăng ký khai sinh. Chẳng hạn, quy định khi đi đăng ký khai sinh, nếu không có giấy chứng sinh, không có người làm chứng thì người đi khai sinh phải cam đoan việc sinh là có thực. Trường hợp cán bộ tư pháp hộ tịch biết rõ về quan hệ hôn nhân của cha mẹ trẻ em thì không bắt buộc phải xuất trình giấy chứng nhận kết hôn. Quy định này trên thực tế đã tạo thuận lợi cho công dân song lại ảnh hưởng đến hồ sơ lưu trữ vì bộ phận "một cửa" tiếp nhận hồ sơ, trong khi cán bộ tư pháp mới là người trực tiếp giải quyết hồ sơ. Nếu cán bộ tư pháp không biết về việc đăng ký kết hôn, sẽ phải thường xuyên đi xác minh trong khi khối lượng công việc của cán bộ tư pháp hiện nay đã quá tải.

Tương tự, theo quy định hiện hành, đăng ký lại khai sinh tại nơi có hộ khẩu thường trú mới, nếu công dân xuất trình được giấy khai sinh cũ thì không cần phải xác nhận của nơi đăng ký khai sinh trước đây. Tuy nhiên, quá trình thực hiện, để đảm bảo cho việc đăng ký lại, cán bộ tư pháp vẫn phải tiến hành xác minh lại nên không đảm bảo thời gian giải quyết thủ tục cho công dân.

Liên quan đến mẫu bản chính Giấy Khai sinh (Mẫu TP/HT-2010-KS.1 ban hành theo Thông tư số 08.a/2010/TT-BTP ngày 3-8-2010), thực tiễn triển khai ở huyện Từ Liêm cho thấy dù đã được cải tiến nhưng chưa đủ các mục thông tin, gây phiền hà cho người dân. Có thể lấy dẫn chứng, trong mẫu giấy khai sinh mới không có phần ghi về quê quán nên các trường hợp người dân đi nhập khẩu cho trẻ mới sinh, khai sai phần quê quán cho trẻ, phải đính chính rất khó khăn.

Đề cập đến thủ tục đăng ký kết hôn, khoản 1, Điều 18 Nghị định 158 quy định, khi đăng ký kết hôn, hai bên nam nữ phải nộp tờ khai (theo mẫu quy định) và xuất trình giấy chứng minh nhân dân. Việc công dân không cần xuất trình hộ khẩu trong trường hợp này dễ gây nhầm lẫn, không chính xác về nơi đăng ký hộ khẩu (thường trú hoặc tạm trú) để xác định thẩm quyền đăng ký kết hôn. Bởi nhiều trường hợp công dân đã chuyển khẩu đi nhiều nơi khác nhau nhưng chưa đổi chứng minh nhân dân.
Đối với thủ tục đăng ký khai tử, Nghị định 158 quy định thời hạn đi khai tử là 15 ngày kể từ ngày chết. Theo đánh giá, quy định thời gian đăng ký quá dài như trên đã gây khó khăn cho địa phương trong công tác quản lý tại nghĩa trang và quản lý về đăng ký hộ tịch. Thêm vào đó, quy định chỉ những người là thân nhân của người đã chết mới có quyền đi đăng ký khai tử là không hợp lý với thực tiễn. Bởi, trong hoàn cảnh tang gia, bối rối, những người như vợ (chồng), cha, mẹ, con hay anh chị, em ruột khó có thể kê khai, thực hiện thủ tục đăng ký khai tử cho thân nhân của mình…

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Xuân Phương đánh giá cao những thuận lợi cũng như những khó khăn, vướng mắc trong việc triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về hộ tịch hiện hành được huyện Từ Liêm tổng kết. Phó Giám đốc Sở cũng tiếp thu những kiến nghị, đề xuất của huyện Từ Liêm và cho rằng đây sẽ những cơ sở thực tiễn quan trọng cho việc xây dựng dự án Luật Hộ tịch, góp phần tạo chuyển biến cơ bản, bền vững, bảo đảm công tác đăng ký hộ tịch được chính xác, đầy đủ, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế- xã hội, an ninh, quốc phòng trong thời gian tới.

Tháng 3-2012, Hà Nội sẽ tổ chức tổng kết  công tác hộ tịch cấp thành phố Theo Kế hoạch tổng kết công tác đăng ký, quản lý hộ tịch và thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hộ tịch của UBND TP Hà Nội, UBND các xã, phường, thị trấn căn cứ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền UBND cấp xã sẽ xây dựng báo cáo, tổ chức tổng kết và gửi báo cáo về UBND cấp huyện trước ngày 15-2-2012. Trên cơ sở đó, UBND cấp huyện sẽ xây dựng báo cáo, tổ chức Hội nghị tổng kết ở cấp huyện và báo cáo tổng kết bằng văn bản về UBND TP trước ngày 5-3-2012. Từ Liêm là một trong những đơn vị được chọn tổng kết điểm. Ở cấp thành phố, sẽ thành lập Ban chỉ đạo tổng kết thực hiện nhiệm vụ xây dựng và triển khai Kế hoạch tổng kết ở địa phương theo đúng yêu cầu của Kế hoạch. Đồng thời, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra UBND cấp huyện trong việc tiến hành tổng kết; chỉ đạo xây dựng báo cáo tổng hợp về tình hình đăng ký và quản lý hộ tịch của địa phương để tổ chức Hội nghị tổng kết toàn thành phố. Theo kế hoạch, Hội nghị tổng kết công tác đăng ký, quản lý hộ tịch và thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hộ tịch ở cấp thành phố sẽ được tổ chức trong tháng 3-2012 tới.