Làm tranh từ ốc vít, bu lông

Thứ Bảy, 21/04/2012 10:53

(PL&XH) - Khắc đồng, gò đồng, chạm đồng, ở Việt nam có từ lâu và nhiều nghệ nhân đã làm nên tên tuổi cho làng nghề của mình.


Đó là câu chuyện dài của nghệ nhân tranh “thúc đồng” Lê Văn Phú. Ông kể:

- Khi tôi sang Nhật tham gia triển lãm, người Nhật thích lắm, bởi sự lạ của tranh "thúc" đồng Việt Nam. Nhưng khi mở hộp đồ nghề, các bạn vô cùng khó hiểu vì những dụng cụ làm nên tranh. Ngoài búa, đục, còn có ốc vít, bu lông, trục pê đan xe đạp, mũi khoan cũ… toàn những thứ "vớ vẩn". Nhưng khi nhìn tôi thao tác, mỗi đồ nghề vào việc của nó, người xem "ồ" "à" tỏ ra ngạc nhiên.

Ông Lê Văn Phú, 70 tuổi, sống bình lặng trên con phố nhỏ Đông Các. Vốn sinh ra, lớn lên trong gia đình nổi tiếng nghề kim hoàn, ông được bố truyền dạy ngay từ nhỏ. Lớn lên, biết ông ham mê vẽ, gia đình cho ông theo học các "thầy vẽ" nổi tiếng Hà Nội như Phạm Viết Song, Mạnh Quỳnh.

Khắc đồng, gò đồng, chạm đồng, ở Việt nam có từ lâu và nhiều nghệ nhân đã làm nên tên tuổi cho làng nghề của mình. Ông kính phục tài hoa các cụ, nhưng ý tưởng kết hợp mỹ nghệ truyền thống và hội họa vẫn nung nấu trong suy nghĩ của ông. Ông thử nghiệm trên nhiều chất liệu đồng, nhôm, vàng, bạc. Trong sự tìm kiếm mung lung dai dẳng, ông đã phát hiện ra con đường riêng cho mình. Đó là tạo sản phẩm bằng "thúc" trên chất liệu đồng. Từ đó ông đi sâu, khám phá một phương pháp tạo tranh mới, chưa có tiền lệ. Không ngờ sự khám phá kỳ lạ đó đã gắn bó với cuộc đời ông đến bây giờ. Ông nói:

- "Anh" đồng thích hợp với cảm xúc nghệ thuật của tôi. Màu sắc đồng vừa có chiều sâu, lại cho ta cảm giác cổ kính, lâu bền, hợp với tranh dân gian, đồng quê.

Khởi đầu, tranh ông mang nhiều dáng dấp dân gian theo dòng tranh Đông Hồ hay Hàng Trống. Sau này, ông vẫn giữ phong cách truyền thống, nhưng đề tài do ông tạo nên, phong phú và giàu cá tính hơn. Những tác phảm "Hằng Nga gảy đàn", "Làng quê Việt", "Cánh hạc bay" v.v… thuộc những tác phẩm giai đoạn sau đầy cảm hứng sáng tạo. Ông nói về nghề:

- Chạm hay khắc, người thợ thể hiện đúng từng chi tiết nhỏ của bản vẽ, hết sức tỉ mỉ. Nhưng với "thúc", bản vẽ không cần đi sâu vào chi tiết, bởi nó "thúc" phía sau tấm đồng. Chính vì đặc thù đó, người thợ có khả năng thực hiện tác phẩm theo trí tưởng riêng của mình. Dẫu ai muốn bắt chước cũng không được và mình cũng không thể "bắt chước" được mình, đó là tác phẩm thực hiện trong khoảnh khắc thăng hoa  cảm xúc.

Tranh "thúc đồng" của ông liên tiếp nhận được nhiều giải thưởng cao, huy chương vàng tại các cuộc triển lãm. Ông được công nhận là Nghệ nhân có đôi "Bàn tay vàng". Những thành công trong nghệ thuật được công chúng ghi nhận, đem đến cho ông nhiều cảm xúc. Và giờ đây ông có thêm một niềm vui nữa. Con trai ông đã theo nghiệp bố. Bố  truyền dạy cho con kỹ năng, còn sáng tạo là tùy ở chất "nghệ" trong tâm hồn của mỗi người. Nhìn những tác phẩm của cậu con trai, không mấy khi ông khen ngợi, nhưng trong thâm tâm, ông bằng lòng lắm.

Kính Hiền

Đọc nhiều