Phán quyết của Tòa án Tối cao Pakistan kết luận ông Gilani không đủ tư cách để nắm giữ bất kỳ chức vụ công nào, sau khi ông không đệ trình đơn kháng án chống lại những lời kết án ông hồi tháng 4/2012. Ông Gilani bị kết án hôm 26/4 vì tội không chấp hành các mệnh lệnh của Tòa án Tối cao yêu cầu mở lại các vụ án xét xử Tổng thống Asif Al Zardari về tội nhận hối lộ. Tòa án đã yêu cầu Thủ tướng Gilani viết thư yêu cầu giới chức Thụy Sĩ bắt đầu điều tra các vụ án tham nhũng chống lại ông Zardari. Tuy nhiên do ông Gilani không làm đơn kháng án, nên tại phiên tòa lần này hội đồng xét xử do Chánh án Tòa án Tối cao Iftikhar Mohammad Chaudhry đứng đầu, ra phán quyết rằng ông Gilani đã "thôi giữ chức Thủ tướng Pakistan".
Thủ tướng bị phết truất Yusuf Raza Gilani
Sau khi Thủ tướng Gilani bị truất quyền, cựu Thủ tướng Nawaz Sharif - Chủ tịch đảng đối lập Liên đoàn Hồi giáo Pakistan Nawaz (PML-N) đối lập, đã kêu gọi tổ chức các cuộc bầu cử Quốc hội sớm. Lời kêu gọi của ông Sharif đã nhận được sự hưởng ứng của tất cả các đảng phái đối lập khác. Ông Sharif ngày 20/6 cũng đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp gồm các nhà lãnh đạo cấp cao trong đảng ở Islamabad để đề ra kế hoạch yêu cầu tổ chức các cuộc bầu cử sớm.
Trước những thách thức mới, Tổng thống Zardari đã tham vấn các lãnh đạo trong đảng Nhân dân Pakistan (PPP) của ông và chủ tịch các đảng trong liên minh cầm quyền, đồng thời yêu cầu lãnh đạo của các đảng trong liên minh cùng nhất trí về các ứng cử viên được đề cử vào chức Thủ tướng Pakistan. Tuy nhiên, truyền thông Pakistan cho biết cuộc họp của các nhóm liên minh đã kết thúc tối 19/6 (giờ địa phương) mà không đạt được sự đồng thuận về việc chỉ định ứng cử viên giữ chức Thủ tướng. Một số nguồn tin cho biết, đảng Liên đoàn Hồi giáo Pakistan - một đối tác chính trong liên minh cầm quyền - đã phản đối việc chỉ định ông Chuadhry Ahmad Mukhtar - Bộ trưởng Nước và Điện - giữ chức thủ tướng. Có tin nói rằng Chủ tịch đảng Liên đoàn Hồi giáo Pakistan Chaudhry Shujaat Hussin đã phản đối đề cử này vì ông và ông Mukhtar cùng đến từ một khu vực và là những đối thủ chính trị của nhau trong một thời gian dài. Trong khi đó, cựu Thủ tướng Gilani phản đối việc bổ nhiệm Bộ trưởng Dệt may Makhddom Shahabuddin làm thủ tướng, vì cả hai ông đều đến từ tỉnh Punjab, và ông Gilani không muốn có một người thay thế đến từ vùng của mình. Sau khi không giải quyết được bất đồng, các đảng trong liên minh cầm quyền đã giao phó việc chỉ định thủ tướng cho Tổng thống Zardari và tuyên bố sẽ ủng hộ quyết định của nhà lãnh đạo này.
Theo giới phân tích, bất đồng trong liên minh cầm quyền về việc bổ nhiệm thủ tướng mới đã phản ánh tình hình chính trị phức tạp tại Pakistan. Thách thức này có thể sẽ đeo bám liên minh cầm quyền trong những ngày tới, bên cạnh những sức ép ngày càng lớn từ phe đối lập thù địch.
Trong khi đó, một số nhà quan sát ở Pakistan, cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay ở quốc gia Nam Á này sẽ đẩy chính phủ do đảng Nhân dân Pakistan lãnh đạo vào tình thế thậm chí khó khăn hơn trong việc giải quyết các mối quan hệ với Mỹ bởi một số đảng đối lập đã yêu cầu Chính phủ Pakistan lệnh cho quân đội bắn hạ các máy bay không người lái của Mỹ mới được tăng cường nhằm vào nơi trú ẩn của các tay súng tại các khu vực bộ lạc miền Tây Bắc nằm dọc biên giới với Afghanistan. Trên mặt trận ngoại giao, Pakistan đang phải chật vật trong việc khôi phục quan hệ với Mỹ - hiện đã xuống mức thấp nhất kể từ sau khi xảy ra vụ không kích của NATO hồi tháng 11/2011 vào hai đồn biên phòng của Pakistan, làm 24 binh lính của Pakistan thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương. Cả hai nước đã tích cực tiến hành hội đàm nhằm đưa quan hệ song phương trở lại bình thường, song cho đến nay vẫn chưa đạt được mục tiêu này.
Minh Tâm