Tham vấn về dự thảo Luật Hợp tác xã sửa đổi

Hợp tác xã không phải là doanh nghiệp!

Thứ Bảy, 11/08/2012 10:18

(PL&XH) -Xét về mặt hình thức tổ chức quá trình sản xuất, kinh doanh và sử dụng các chức năng kinh doanh thì DN và HTX như hai anh em sinh đôi...


Sáng qua (10-8), tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Hợp tác xã (HTX) sửa đổi do Bộ KH-ĐT và Ủy ban Kinh tế Quốc hội tổ chức, Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Đặng Huy Đông cho rằng, sau hai năm xây dựng và được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp vừa qua, Ban soạn thảo Luật HTX vẫn khẳng định HTX không phải là doanh nghiệp (DN).

Thứ trưởng Đặng Huy Đông cho hay, khi tiến hành xây dựng Luật HTX, có quan điểm cho rằng, bản chất hoạt động của HTX chính là DN, nhưng nếu xác định HTX là một loại hình DN thì không cần xây dựng Luật HTX làm gì. Tất cả các Luật HTX trên thế giới không có nước nào qui định HTX là DN, mà xem HTX là mô hình kinh tế dành cho những người yếu thế, người nghèo tập hợp lại để làm ăn và nơi nào có nhiều người yếu thế trên thị trường thì có nhiều HTX phát triển. Thực tiễn cũng cho thấy, HTX khác với DN bởi việc sử dụng lợi ích, dịch vụ của HTX là mang đến lợi ích cho chính xã viên, còn DN là cung cấp dịch vụ cho xã hội. Ở Việt Nam, Quỹ tín dụng nhân dân là mô hình thành công nhất của mô hình HTX, hiện cả nước có hơn 1.300 quỹ.


Về bản chất, HTX hoạt động để trợ giúp, phục vụ xã viên còn DN kinh doanh để tìm kiếm lợi nhuận.    Ảnh: Phương Thảo

Tuy nhiên, Thứ trưởng Đặng Huy Đông cũng cho biết, trên thực tế có nhiều DN đang hoạt động dưới vỏ là HTX, lợi dụng danh nghĩa HTX để hưởng chính sách ưu đãi của HTX, như hưởng ½ tiền thuê quyền sử dụng đất. Có 32% HTX trong cả nước hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp, cung ứng sản phẩm dịch vụ ra thị trường, đem lại lợi nhuận và chia lãi cho thành viên. Đây là loại hình HTX giống DN. Thậm chí, ở Hải Phòng, còn có DN đặt tên là HTX Cty TNHH… và những người đến làm thuê, ăn lương được gọi là xã viên. Vì vậy, bà Võ Thị Kim Sa, Trường Cán bộ quản lý nông nghiệp và phát triển nông thôn 2 cho rằng, những HTX hoạt động chưa đúng bản chất theo luật cần kết nạp những khách hàng chưa phải là xã viên thành xã viên HTX; hoặc nếu có nhiều loại hình dịch vụ thì thành lập Cty trực thuộc HTX để kinh doanh những dịch vụ chủ yếu phục vụ thị trường và Cty này hoạt động theo Luật DN. Hoặc các HTX này chuyển đổi thành DN và hoạt động theo Luật DN.

Khẳng định DN và HTX khác nhau, ông Dương Đăng Huệ, Vụ trưởng Vụ Dân sự Kinh tế, Bộ Tư pháp cho rằng, DN và HTX khác nhau bởi DN ra đời là vì thị trường, còn HTX ra đời trước hết là vì các thành viên, để đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng, lợi ích chung của các thành viên. Nếu như người tham gia thành lập DN chỉ có một tư cách duy nhất là nhà đầu tư thì với HTX, thành viên luôn có hai tư cách, vừa là người chủ của HTX lại vừa là khách hàng của HTX (sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX). HTX bên cạnh mục đích tối đa hóa lợi ích cho các xã viên, còn có các mục tiêu cao cả khác mà DN không có, là sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên. Nếu trong DN, việc quyết định các vấn đề quan trọng của DN được phân bổ cho các thành viên theo tỷ lệ vốn góp thì HTX lại theo nguyên tắc bình đẳng, tất cả các xã viên đều có quyền ngang nhau, không phụ thuộc vào số lượng vốn góp.

Đồng tình, TS Đinh Xuân Niêm cho rằng, xây dựng và phát triển HTX không chỉ nhằm mục đích kinh tế, mà còn vì mục tiêu xã hội. HTX là tổ chức kinh tế tập thể, đồng thời cũng là tổ chức kinh tế xã hội, mang tính cộng đồng sâu sắc, do những người lao động, hộ gia đình tự nguyên liên kết với nhau để đáp ứng mong muốn, nhu cầu chung của mình về kinh tế. Thành viên gia nhập HTX là vì họ cần HTX trợ giúp những việc mà họ không thể tự làm hoặc làm không hiệu quả.

Vì vậy, những ý kiến cho rằng, nếu không xác định HTX là DN thì HTX hoạt động sẽ không hiệu quả, không thu hút được các nguồn lực, khó tiếp cận thị trường, các nguồn vốn tín dụng để mở rộng sản xuất, kinh doanh không có cơ sở. Xét về mặt hình thức tổ chức quá trình sản xuất, kinh doanh và sử dụng các chức năng kinh doanh thì DN và HTX như hai anh em sinh đôi... Sự khác biệt về bản chất chỉ là HTX hoạt động để trợ giúp, phục vụ xã viên, còn DN kinh doanh để tìm kiếm lợi nhuận, nên không thể và không nên đồng nhất HTX là DN.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho rằng, 10 năm qua, HTX đã bị bỏ rơi, luật có nhưng việc thực hiện rất yếu. Tâm lý mặc cảm với HTX kiểu cũ, nên không "mặn mà" với HTX kiểu mới còn nặng nề nên Luật HTX sửa đổi cần đưa ra được các qui định thiết thực để tạo hành lang pháp lý hợp lý cho mô hình kinh tế này phát triển.

Theo chương trình xây dựng luật, dự kiến Luật HTX sẽ được trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp cuối năm 2012.


Phương Thảo

Đọc nhiều