Phạt cũng như không!

Điều khiến dư luận xôn xao là mức phạt 3,5 triệu đồng lại chỉ áp dụng cho riêng Ban Tổ chức sự kiện (Cty Thương mại và Dịch vụ quảng cáo quốc tế JITA), còn "chủ nhân" chính gây ra "thảm họa thời trang" thì lại vô can, không bị xử lý nhắc nhở gì! Trao đổi với báo chí về vấn đề này, ông Nguyễn Phấn Đấu, Chánh Thanh tra Sở VH-TT&DL Quảng Bình lý giải: "Thanh tra Sở đã không kịp lập biên bản đối với ca sĩ Minh Hằng ngay sau khi xảy ra sự cố. Nếu dựa vào chứng cứ là các bức ảnh trên mạng thì cần nhiều thời gian và khá phức tạp!?"

 Sự bất hợp lý này có lẽ cũng là nguyên nhân không nhỏ làm cho vấn đề ăn mặc của giới nghệ sĩ vốn dĩ đã "lắm chuyện", lại càng trở nên khó quản lý hơn. Chưa kể 3,5 triệu đồng tiền phạt quả là "khiêm tốn" so với nguồn thu của Ban Tổ chức sự kiện, thế nên nhiều ý kiến cho rằng, phạt kiểu này là "giơ cao đánh khẽ", chỉ "gãi ngứa"! Thế nhưng, trả lời báo chí về mức phạt này, ông Nguyễn Thành Nhân, Phó phòng quản lý biểu diễn và băng đĩa (Cục Nghệ thuật biểu diễn, Bộ VH-TT&DL) cho rằng đây là mức phạt hợp lý vì theo Nghị định 75/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa, hành vi vi phạm trên nằm ở khung hình phạt từ hai đến năm triệu đồng, mà phải vi phạm "nặng" thì mới bị xử phạt kịch khung.

Nhiều khán giả bức xúc thốt lên rằng, chẳng rõ nhận thức của ca sĩ Minh Hằng "ngắn" đến đâu khi tham gia một chương trình mang ý nghĩa từ thiện, mà lại diện chiếc quần ren màu đen "xuyên thấu" đến mức "thừa" gợi cảm? Phải chăng, với không ít ca sĩ, càng "hở" càng đẹp, và "hở" càng nhiều thì càng dễ lưu danh tên tuổi? Nhưng nhìn lại, có một vấn đề mà có lẽ những người ưa "hở quá mức cần thiết" này không để ý, đó là tài năng nghệ thuật của họ dường như không tỷ lệ thuận với sự "gợi cảm" của họ trên sân khấu.

Hay chính vì hạn chế này, mà họ chọn cách nổi tiếng nhờ… phản cảm?

Đây không phải là lần đầu tiên, dư luận phải lên tiếng gay gắt về cách ăn mặc phản cảm của giới nghệ sĩ… chưa tên tuổi. Đó là các "chân dài" bỗng chốc được nhắc đến nhiều vì gây ra những vụ "lộ hàng" chẳng rõ do vô tình hay hữu ý trên sân khấu như Bebe Phạm, Hà Anh, Vũ Thu Phương… hay thản nhiên diện những bộ trang phục "khó bình luận" đến dự các sự kiện. Cũng đồng thời, không phải lần đầu tiên, dư luận bức xúc về việc xử lý những vi phạm kiểu này: Chỉ đơn vị tổ chức bị phạt, còn "thủ phạm" thì được bỏ qua!  Mà ai dám chắc, ca sĩ Minh Hằng kia lại không diện tiếp chiếc quần "nổi tiếng" đó, hoặc áp dụng trang phục tương tự cho những lần biểu diễn tiếp theo, như lý giải của một số nhà quản lý là "do gu thẩm mỹ khác nhau, ca sĩ thấy như thế là đẹp, còn khán giả có thể thấy là phản cảm"?

Do thiếu qui định?

Qui định về trang phục biểu diễn vốn là vấn đề gây nhiều tranh cãi giữa cơ quan quản lý văn hóa với giới nghệ sĩ, và vẫn chưa đi đến hồi kết. Trước đây, một loạt những quy định về trang phục của nghệ sỹ đã từng được đưa ra như váy chỉ được cao trên đầu gối khoảng 5cm, không được hở 2/3 ngực…  nhưng ngay lập tức đã rút lại vì quá cứng nhắc và không phù hợp với thực tế. Rồi sau đó là những qui định chung chung hơn như: Không được phép hóa trang tạo ra kiểu đầu tóc kinh dị, sơn, nhuộm tóc lòe loẹt, cạo trọc hoặc để tóc quá dài bù xù; trang phục hở hang, lộ liễu… Thế nhưng, định nghĩa thế nào là "hở hang", thế nào là "kinh dị"… lại chưa được thống nhất, cho thấy cơ quan quản lý vẫn lúng túng trong việc đưa ra hành lang pháp lý cho trang phục của nghệ sĩ khi biểu diễn.

Điều đáng nói hơn nữa là cơ quan quản lý rất hiếm khi chủ động phát hiện và xử lý việc nghệ sĩ ăn mặc phản cảm, nếu như báo chí không lên tiếng. Trong xu thế hội nhập, sự giao lưu với nhiều nền văn hóa sẽ đem đến cả "hoa thơm và cỏ dại", và khiến cho văn hóa ăn mặc của giới nghệ sĩ cũng như giới trẻ đang ngày càng trở nên "khó hiểu". Hẳn ai cũng đồng ý rằng trang phục biểu diễn sẽ khác với thời trang thông thường, nhưng rõ ràng nghệ thuật gì đi chăng nữa thì vẫn phải phân định được thế nào là đẹp và thế nào là thiếu lịch sự. Đáng quan tâm hơn, gu thẩm mỹ của nghệ sĩ có ảnh hưởng rất lớn đến khán giả, nhất là giới trẻ nên việc ngày càng có nhiều người mẫu, ca sĩ ăn mặc phản cảm không nên xem là "chuyện nhỏ".

Lúng túng xây dựng hành lang pháp lý

Hiện, Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ VH-TT&DL) đang xây dựng Dự thảo nghị định về Quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; thi người đẹp và người mẫu; phát hành, lưu hành, kinh doanh bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu. Tại Điều 5 Dự thảo, phần trang phục được quy định: "Đơn vị tổ chức biểu diễn không được yêu cầu hoặc cho phép người biểu diễn sử dụng trang phục hoặc hóa trang không phù hợp với thuần phong mỹ tục dân tộc". Tuy nhiên, thế nào là "thuần phong mỹ tục" thì vẫn chưa cụ thể được. Và qua nhiều dự thảo, Nghị định này vẫn chưa thể ra đời vì vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng cho các qui định về biểu diễn nghệ thuật. Chưa kể, sau khi có nghị định, nếu các vấn đề cần điều chỉnh vẫn chung chung, sẽ còn phải có thông tư hướng dẫn cụ thể như độ dài ngắn của trang phục nghệ sĩ thế nào thì hợp lý, hay mức "hở" đến đâu là phải cấm…

Hiện vấn đề trang phục biểu diễn sao cho phù hợp, lịch sự chủ yếu trông chờ vào ý thức, trách nhiệm nghề nghiệp của nghệ sĩ. Tất nhiên, công chúng sẽ là người thẩm định, đón nhận hay tẩy chay những kiểu ăn mặc, hóa trang dị hợm, trái với thẩm mỹ. Đồng thời, cũng sẽ "tẩy chay" những ca sĩ, nghệ sĩ có lối ăn mặc phản cảm đó. Trong khi chờ đợi cơ quan chức năng đưa ra hành lang pháp lý phù hợp cho trang phục biểu diễn, nhiều ý kiến cho rằng, khi có hành vi vi phạm, phải phạt cả Ban tổ chức và nghệ sĩ, đồng thời với phạt tiền, những nghệ sĩ này còn phải cấm biểu diễn trong một thời gian nhất định, kiểu như cầu thủ khi bị thẻ đỏ phải "treo giò" thì mới đủ sức "răn đe".