Có hay không chuyện "cát tặc” núp bóng dự án?

16:56 ngày 03/01/2017

(PL&XH) - Thời gian gần đây, dư luận đã phản ánh không ít tình trạng khai thác cát trái phép gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Nguyên nhân dẫn đến việc một số doanh nghiệp ngang nhiên lộng hành như vậy phải chăng là được cơ quan chức năng cấp “bùa bảo hộ”(?).

Nhiều doanh nghiệp bị "sờ gáy"

Dư luận trong suốt thời gian dài phản ánh tình trạng một số doanh nghiệp lợi dụng việc Cục Đường thủy Nội địa Việt Nam (Cục ĐTNĐ VN) đồng ý cấp phép xây dựng, cải tạo dự án cảng nội địa để khai thác cát trên sông Hồng trái với quy định gây ra sạt lở bờ bãi, người dân mất đất canh tác, Nhà nước vừa thất thoát tài nguyên, vừa thất thu thuế...

Điển hình là vào tháng tháng 11-2016 giám đốc Cty TNHH Thương mại và dịch vụ Anh Tùng (Cty Anh Tùng) bị Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội khởi tố về hành vi “Vi phạm các quy định về khai thác tài nguyên” theo điều 172 Bộ luật hình sự.

Theo hồ sơ vụ việc, giữa năm 2014, Cty Anh Tùng ký hợp đồng với một Cty đối tác cùng lập hồ sơ khảo sát và đề nghị cơ quan chức năng phê duyệt dự án nạo vét đường thủy nội địa, tận thu sản phẩm đoạn cạn Thượng Cát - Võng La.

Sau khi Cục ĐTNĐ VN chấp thuận dự án, UBND Hà Nội đã cấp giấy chứng nhận đầu tư, giấy phép khai thác khoáng sản cho Cty Anh Tùng, nêu rõ vị trí, khối lượng nạo vét. Tuy nhiên, lợi dụng việc cấp phép này, từ tháng 1 đến tháng 4-2015, Cty Anh Tùng đã khai thác cát không đúng vị trí trong giấy phép với tổng khối lượng hơn 835.000 m3, đã bán hơn 450.000 m3. Hội đồng định giá tư pháp xác định thiệt hại cho Nhà nước do việc khai thác cát trái phép này là trên 8,3 tỷ đồng. Ngoài ra, cơ quan cảnh sát điều tra xác định hành vi khai thác cát trái phép còn gây thiệt hại phi vật chất, như sạt lở bờ bãi, đê điều, ảnh hưởng đến dòng chảy, việc đi lại của người dân, gây tiếng ồn, ô nhiễm môi trường và gây bức xúc trong nhân dân.

Trước đó, tháng 9-2016, Cảng vụ Đường thủy Nội địa Hưng Yên đã phát hiện doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng (có trụ sở thôn Duyên Linh, xã Đông Ninh, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên) đang tiến hành hút cát trái phép và tiến hành lập biên bản xử phạt hành chính doanh nghiệp này 7,5 triệu đồng.

Theo tìm hiểu, tháng 1-2016 doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng có đơn gửi Cục Đường thủy Nội địa Việt Nam  xin chấp thuận phương án cải tạo vùng nước trước cảng, tức là hút cát với khối lượng 14.733,93 mét khối.

Ngày 29-6-2016, doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng tiếp tục có “Đơn đề nghị chấp thuận lại chủ trương đầu tư xây dựng cảng thủy nội địa” gửi Cục ĐTNĐ VN xin hút tiếp 17.162,50 mét khối cát. Các đơn đề nghị này đều được ông Hoàng Minh Toàn - Phó Cục Trưởng  ký Công văn chấp thuận cho phép doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng cải tạo vùng nước trong 60 ngày và phục vụ thi công xây dựng cảng thủy nội địa.

Tuy nhiên đến tháng 9-2016 thì doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng bị Cảng vụ ĐTNĐ Hưng Yên phát hiện sai phạm và xử phạt. Chủ doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng thừa nhận sai phạm hút cát trong mùa mưa lũ nhưng lại đưa ra cho đoàn kiểm tra Công văn của Cục ĐTNĐ Việt Nam chấp thuận cho Doanh nghiệp này xây cảng thủy nội địa Đông Ninh và được múc cát để “cải tạo vùng nước phục vụ thi công xây dựng cảng”.

IMG_20170103_145401
Bãi tập kết cát của doanh nghiệp tư nhân Sáu Hằng

Cục Đường thủy nội địa Việt Nam có cần "soi" lại mình?

Với những vụ việc kể trên, nhìn vào ai cũng có thể thấy việc doanh nghiệp lợi dụng việc được cấp phép thi công dự án để ngang nhiên khai thác cát. Mỗi khi có đoàn kiểm tra, doanh nghiệp lại đưa ra tờ giấy phép như “bùa bảo hộ” cho hành động phi pháp của mình.

Nói về vấn đề này, luật sư Nguyễn Đức Trang  cho biết, theo Thông tư 69/2015/TT-BGTVT ngày 09-11-2015 quy định về nạo vét luồng đường thủy nội địa, vùng nước cảng, bến thủy nội địa kết hợp tận thu sản phẩm, đối với việc nạo vét cảng thủy nội địa, thì phải lập dự án và thẩm định, phê duyệt đúng trình tự pháp luật và phải ký quỹ thực hiện. Việc Cục ĐTNĐ duyệt dự án bằng kiểu công văn chỉ đạo nội bộ, đặc biệt là không rõ ràng về thời hạn thực hiện dự án có thể thấy có dấu hiệu thực hiện trái quy định của Thông tư 69/2015/TT-BGTVT.

Trường hợp phê duyệt dự án không đúng quy định thì Bộ Giao thông vận tải phải kiểm tra và xử lý, cơ quan chính quyền địa phương kiểm tra dự án không phê duyệt không đúng quy định thì phải đình chỉ hoạt động và đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý. Những trường hợp cán bộ có thẩm quyền thực hiện không đúng quy định hoặc lạm quyền, chỉ đạo sai quy định pháp luật đều bị xử lý kỷ luật, trong trường hợp nghiêm trọng sẽ bị xử lý hình sự. Đối với doanh nghiệp thực hiện không đúng thủ tục (dự án nạo vét, xây dựng cải tạo cảng nội địa) để lợi dụng khai thác cát thì bị xử lý như trường hợp không có giấy phép khai thác: tịch thu phương tiện, doanh thu,… trường hợp nghiêm trọng cũng sẽ bị xử lý hình sự.

Luật sư Trang cho biết thêm, đối với các dự án nạo vét đường thủy nội địa đều phải công khai niêm yết kế hoạch bảo vệ môi trường tại UBND xã, phường nơi thực hiện dự án trước khi thi công và trong suốt thời gian thi công dự án. Chủ đầu tư phải phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương để thực hiện việc giám sát cộng đồng; tuyên truyền, thông báo kế hoạch triển khai trước khi thi công dự án theo quy định.

Trường hợp doanh nghiệp chưa niêm yết, chưa thông tin hoặc chủ đầu tư có vi phạm, có hiện tượng gây sạt lở thì người dân có quyền yêu cầu chính quyền địa phương tạm đình chỉ việc thực hiện dự án để giải quyết. Người dân có quyền khởi kiện chủ đầu tư ra Tòa án yêu cầu bồi thường thiệt hại và chi phí khắc phục việc sạt lở do khai thác nạo vét gây ra.

Qua những vụ việc trên, thiết nghĩ đã đến lúc cơ quan chức năng, cụ thể là Cục ĐTNĐ VN cần nhìn nhận lại những dự án nạo vét luồng lạch, để tránh việc doanh nghiệp lợi dụng dự án để trục lợi.

Nguyễn Khuê / PLXH

  • Từ khóa:
Dự báo thời tiết các tỉnh thành