Dự án Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi

Băn khoăn thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập

Cập nhật: 10:04 | 17/04/2018
Trong phiên họp thứ 23, Ủy ban Thường vụ quốc hội đã cho ý kiến về Dự án Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi. Một vấn đề còn nhiều tranh luận là thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập.

Theo Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái, Dự thảo đưa ra 2 phương án:

Phương án 1 là giao cho Thanh tra Chính phủ tiến hành kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn có hệ số phụ cấp chức vụ từ 0,9 trở lên ở tất cả các cơ quan, tổ chức, đơn vị. Cơ quan thanh tra hoặc đơn vị phụ trách công tác tổ chức, cán bộ nơi không có cơ quan thanh tra tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương, thanh tra cấp tỉnh kiểm soát tài sản, thu nhập đối với những người có hệ số phụ cấp chức vụ dưới 0,9 công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương mình.

Phương án 2 là giao cho Thanh tra Chính phủ kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai hưởng phụ cấp chức vụ từ 0,9 trở lên công tác tại các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chính quyền địa phương; người có nghĩa vụ kê khai khác công tác tại các cơ quan này thì giao cho thanh tra hoặc đơn vị phụ trách công tác tổ chức, cán bộ nơi không có cơ quan thanh tra của cơ quan, đơn vị đó, thanh tra cấp tỉnh kiểm soát tài sản, thu nhập.

ban khoan tham quyen kiem soat tai san thu nhap
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định cho biết, đa số ý kiến Ủy ban Pháp luật không đồng ý với cả hai phương án được đưa ra. ảnh: quochoi.vn

Giao cho TANDTC, VKSNDTC, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, cơ quan Trung ương của tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội kiểm soát tài sản, thu nhập của những người có nghĩa vụ kê khai công tác tại ngành hoặc cơ quan, tổ chức này.

Giao cho Ban công tác đại biểu thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiểm soát tài sản, thu nhập của đại biểu Quốc hội chuyên trách.

Trong Tờ trình, Chính phủ đề nghị lựa chọn phương án 1. Theo Chính phủ, tổng kết 10 năm thực hiện Luật PCTN cho thấy, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc thực hiện các quy định về kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập hình thức là thiếu bộ máy chuyên trách quản lý bản kê khai và sử dụng, khai thác các thông tin, dữ liệu có được nhằm kiểm soát biến động tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai. Vì vậy, việc quy định về hệ thống các cơ quan, đơn vị chuyên trách kiểm soát tài sản, thu nhập dựa trên quản lý bản kê khai tài sản, thu nhập là rất cần thiết.

Đồng thời, phương án này sẽ giúp hình thành theo hướng tập trung hệ thống cơ quan, đơn vị kiểm soát tài sản, thu nhập với tổng số 120 đầu mối trên phạm vi toàn quốc với vai trò thống nhất quản lý, hướng dẫn thực hiện của Thanh tra Chính phủ (trong đó: 30 đầu mối ở Trung ương; 63 đầu mối ở địa phương và khoảng 27 đơn vị phụ trách tổ chức cán bộ tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác).

Phương án này cũng giúp chuyên nghiệp hóa hệ thống cơ quan, đơn vị kiểm soát tài sản, thu nhập; xây dựng đội ngũ cán bộ có chuyên môn, nghiệp vụ làm công tác chuyên trách nhằm quản lý, kiểm soát tài sản, thu nhập thực chất và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thẩm tra Dự luật, đa số ý kiến Ủy ban Tư pháp tán thành với phương án 2 vì cho rằng, quy định này đã khắc phục một bước việc tổ chức dàn trải quá nhiều đầu mối cơ quan có thẩm quyền quản lý bản kê khai và xác minh tài sản, thu nhập như luật hiện hành, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, tăng cường hơn tính tập trung nhưng lại không gây xáo trộn lớn về tổ chức, hoạt động của các cơ quan, đơn vị hiện đang làm công tác này và bảo đảm tính khả thi.

Bên cạnh đó, Ủy ban Tư pháp cho rằng, so với Luật PCTN hiện hành, dự thảo đã bổ sung nhiều trường hợp bắt buộc phải xác minh tài sản, thu nhập, bổ sung cho cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập nhiều nhiệm vụ mới. Do đó, nếu tập trung đầu mối kiểm soát tài sản, thu nhập cho hệ thống cơ quan thanh tra như phương án 1 sẽ dẫn đến quá tải với cơ quan này trong trường hợp không bổ sung thêm biên chế, bộ máy. Ngược lại, nếu bổ sung thêm biên chế, bộ máy thì lại không thực hiện nghiêm túc Nghị quyết của Đảng về tinh giản biên chế, thu gọn bộ máy và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định cho biết, khi họp cho ý kiến về dự luật này, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật không đồng ý với cả hai phương án được đưa ra.

Bởi lẽ, nếu theo phương án 1 sẽ làm cơ quan chuyên trách kiểm soát tài sản thu nhập như quá tải công việc. Phương án này cũng có hạn chế là cơ quan thanh tra thuộc khối hành chính mà thanh tra cả Quốc hội, Tòa án, Viện kiểm sát, nên thủ tục, trình tự xử lý sẽ phức tạp, thi hành khó khăn, mất nhiều thời gian. Còn phương án thứ 2 cũng có nguy cơ tạo ra tình trạng không đồng bộ, khi cùng một chức danh, phụ cấp ngang nhau, lại giao cho nhiều đầu mối kiểm soát…

Phương Thảo