Bảng xếp hạng quốc tế nào phù hợp với ĐH Việt Nam?

Cập nhật: 10:12 | 14/04/2018
Mục tiêu quan trọng nhất trong xếp hạng ĐH là chất lượng vì gắn chất lượng với xếp hạng thì mới biết chúng ta đang ở đâu so với thế giới để phấn đấu thêm. Vấn đề này đã được đặt ra gần 10 năm nay, tuy nhiên, có thể nói rằng đến thời điểm này, các trường ĐH trong nước vẫn rất loay hoay về việc không biết “tham gia bảng xếp hạng nào” cho phù hợp. 

Loay hoay về các bảng xếp hạng

GS.TS Nguyễn Hữu Đức – Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội cho biết, theo thống kê hiện nay đang có 16 bảng xếp hạng ĐH có ảnh hưởng quốc tế ở các mức độ khác nhau. Mỗi bảng có một ưu tiên riêng, nhưng chung nhất, toàn diện nhất, được quan tâm nhiều nhất là 4 bảng xếp hạng: ARWU (từ 2003) của trường ĐH giao thông Thượng hải, QS, Webo (từ 2004) và THE (từ 2010).

Trong đó, theo thống kê của trang mạng Alexa, website của QS có sự quan tâm của cộng đồng cao nhất. ARWU quan tâm nhiều đến các tiêu chí đánh giá các nghiên cứu trình độ cao (giải thưởng Nobel, bài báo trên Nature, Science…). THE là văn hóa của châu Âu và các nước đang phát triển, họ quan tâm đến tài trợ của doanh nghiệp và cựu sinh viên cho các hoạt động nghiên cứu.

Công bằng mà nói, hiện nay, mới chỉ có bảng xếp hạng QS và Webometrics Ranking of World Universities – Webometrics là các trường ở Việt Nam có thể “chen chân” vào được. Do các trọng số đánh giá khá phù hợp.

Tháng 1-2018, Bảng xếp hạng trang web các trường ĐH trên toàn thế giới (Webometrics Ranking of World Universities – Webometrics) đã công bố danh sách xếp hạng các trường. Theo đó, nhiều trường ĐH Việt Nam thăng hạng ở bảng này. Cụ thể, trường ĐH Bách khoa Hà Nội tăng vượt bậc, tiếp tục giữ vị trí số 1 trong bảng xếp hạng các trường ĐH của Việt Nam.

ĐH Quốc gia Hà Nội đứng thứ 2 các trường ĐH của Việt Nam (xếp thứ 1.450 thế giới); ĐH Sư phạm Hà Nội đứng thứ 3 (xếp thứ 2.600 thế giới); ĐH Cần Thơ đứng thứ 4 (xếp thứ 2.609 thế giới) và đứng thứ 5 là ĐH Quốc gia TPHCM (đứng thứ 2.614 thế giới). Webometrics được công bố lần đầu vào năm 2004 và cập nhật định kỳ mỗi năm hai lần vào tháng 1 và tháng 7. Mục tiêu của Webometrics là khuyến khích và thúc đẩy việc đăng tải thông tin trên mạng internet.

Còn nếu theo QS Châu Á, hiện nay, Việt Nam có 6 trường lọt tốp 400 ĐH châu Á. Đó là: ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP.HCM, ĐH Cần Thơ, ĐH Huế, ĐH Bách khoa Hà Nội, Đà Nẵng. Dự kiến đến năm 2020, Việt Nam có hơn 10 trường ĐH vào nhóm 400 ĐH châu Á, 1-2 trường vào nhóm 100 châu Á và 1-2 trường vào nhóm 1.000 thế giới. Đến năm 2025, Việt Nam phải quyết tâm có vài trường vào nhóm 500 thế giới.

Trong bối cảnh hiện nay, việc tham gia bảng xếp hạng QS châu Á được đánh giá là phù hợp với các trường ĐH Việt Nam. Bảng xếp hạng QS châu Á dựa trên 9 tiêu chí với trọng số như sau: Uy tín học thuật (30%); Uy tín của trường ĐH thông qua nhà tuyển dụng (10%); Tỉ lệ giảng viên/sinh viên (20%); Trích dẫn bài báo khoa học(15%); Số lượng bài báo khoa học trên mỗi giảng viên (15%); Tỉ lệ giảng viên quốc tế (2,5%); Tỉ lệ sinh viên quốc tế (2,5%); Tỉ lệ sinh viên trao đổi trong nước (2,5%); và Tỉ lệ trao đổi sinh viên ra nước ngoài (2,5%).

Điều này khiến các trường ĐH trong nước có thể đáp ứng được, các bảng xếp hạng khác, có những tiêu chí quá cao và không phù hợp với tình hình ĐH Việt Nam. Các trường trong nước hiện nay còn khá loay hoay với xếp hạng, nhất là xếp hạng quốc tế. Đại diện trường ĐH Duy Tân bày tỏ: “Mỗi bảng xếp hạng có tiêu chí khác nhau nên tôi rất phân vân chọn tổ chức nào. Mục tiêu cao nhất xếp hạng là mang lại gì cho sinh viên, chất lượng là hàng đầu. Do đó, chúng ta nên xem xét bản chất bảng xếp hạng như thế nào”?

Năm 2017, bảng xếp hạng với 49 trường ĐH ở Việt Nam do một nhóm chuyên gia độc lập công bố đã gây ngạc nhiên khi nhiều ĐH trẻ "lên ngôi" trong khi các trường khối kinh tế nổi tiếng nằm ở vị trí khá thấp. Vì thế, xếp hạng ĐH ở Việt Nam hiện nay rõ ràng vẫn đang là vấn đề mà các trường phải “thực tập”, ít trường dám mạnh dạn tham gia, và chưa thống nhất về quan điểm.

bang xep hang quoc te nao phu hop voi dh viet nam
Xếp hạng ĐH là xu hướng tất yếu, nhưng các trường ĐH ở Việt Nam vẫn còn “loay hoay” và chưa mạnh dạn tham gia xếp hạng quốc tế. ẢNH:P.T

Sẽ hỗ trợ các trường tham gia xếp hạng

Tại hội thảo “Nâng cao chất lượng và uy tín quốc tế của các trường ĐH Việt Nam” tổ chức tại ĐHQG Hà Nội, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết: Chúng ta sẽ chính thức hóa để có một chương trình tầm cỡ quốc gia trong vấn đề này, không chỉ là mạnh trường nào, trường đó làm.

Bộ trưởng nói rõ: Chúng ta đang thực hiện kiểm định chất lượng trường và kiểm định chất lượng chương trình, đây là những biện pháp bắt buộc đối với các cơ sở giáo dục nói chung, trong đó có giáo dục ĐH. Tới đây, sẽ chỉ đạo Cục Quản lý chất lượng tăng cường bình luận về điều kiện đảm bảo chất lượng của các trường để người học biết. Tiến tới, thực hiện kiểm định của các trung tâm kiểm định, nếu không đạt yêu cầu sẽ rút giấy phép. Khuyến khích các trường tham gia tổ chức xếp hạng quốc tế, mà trong giai đoạn trước mắt khuyến khích tham gia QS.

Trên cơ cở cốt lõi, nền tảng của QS sẽ thành lập tổ tư vấn, nghiên cứu, so sánh, điều chỉnh bộ tiêu chí cho phù hợp với Việt Nam; Bộ GD&ĐT sẽ công nhận chứ không ban hành bộ tiêu chí này. Sẽ có chính sách hỗ trợ, khuyến khích các trường tham gia xếp hạng; hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, trên nguyên tắc công bằng.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cũng cho biết: Quy định xếp hạng ĐH sẽ đưa vào Luật Giáo dục ĐH, nghị định, thông tư để các trường thực hiện. Bộ sẽ thành lập tổ tư vấn cho các trường thực hiện xếp hạng.

Phan Thủy