Có trẻ em nghiện ma túy từ... trong bụng mẹ

Cập nhật: 11:08 | 28/06/2018
“Nhiều trường hợp người mẹ mang thai trong tình trạng đã nghiện ma túy. Hậu quả là đứa trẻ cũng nghiện ma túy luôn từ khi còn trong bụng mẹ”.

Đây là thông tin được Bác sĩ Khuất Thị Hải Oanh, Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng chia sẻ tại Hội thảo Đánh giá pháp luật và công tác thi hành pháp luật về cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng chống ma túy năm 2000, sửa đổi, bổ sung năm 2008 do Bộ LĐ-TB&XH tổ chức ngày 27-6.

8% người sử dụng ma túy lần đầu dưới 18 tuổi

Theo Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thị Hà: “Ngày càng xuất hiện nhiều loại ma túy mới, trong đó có những chất mà ngay lần sử dụng đầu tiên đã có thể bị hoang tưởng, ảo giác, mất khả năng kiểm soát hành vi, có thể tự sát, giết người. Đáng báo động, đối tượng sử dụng ma túy đang ngày càng trẻ hóa”.

Tại Việt Nam hiện nay chưa có thống kê toàn quốc về người sử dụng trái phép chất ma túy. Tuy nhiên, kết quả điều tra xã hội năm 2017 tại 6 tỉnh, TP ở Việt Nam của Tổng cục Thống kê – Bộ Kế hoạch và đầu tư cho thấy: Tỷ lệ người sử dụng trái phép chất ma túy là 0,66% dân số trong độ tuổi điều tra (từ 15 – 64 tuổi). Trong đó 60% số người sử dụng ma túy lần đầu dưới 25 tuổi, thậm chí 8% số người sử dụng ma túy lần đầu dưới 18 tuổi.

“Tuy kết quả điều tra này được điều tra tại 6 tỉnh, nên không phải là con số đại diện cho cả nước, nhưng nó cũng đã phản ánh tương đối chính xác tình hình của cả nước hiện nay”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nói.

Nhấn mạnh nghiện ma túy là tác nhân chủ yếu làm thanh niên vi phạm pháp luật, ông Lưu Văn Khánh – Phó Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội cho biết, tỷ lệ vi phạm pháp luật trong thanh niên nghiện ma túy khoảng 50% và gấp hơn 100 lần so với nhóm thanh niên không nghiện.

co tre em nghien ma tuy tu trong bung me
BS Khuất Thị Hải Oanh: “Các can thiệp cần hướng đến việc làm thế nào để giới trẻ không bắt đầu sử dụng ma túy. Nếu đã sử dụng ma túy thì làm sao để không bị chuyển sang tình trạng lệ thuộc (rối loạn sử dụng/ nghiện)”. Ảnh: T.Hải

Chưa có cơ sở cai nghiện ma túy dành riêng cho trẻ em

Luật Phòng, chống ma túy hiện hành quy định biện pháp cai nghiện bắt buộc tại cơ sở cai nghiện ma túy đối với người chưa đủ 18 tuổi. Tuy nhiên theo đánh giá của Bộ LĐ-TB&XH, quá trình triển khai cho thấy, nhiều quy định chưa hợp lý, chưa khả thi, còn có mẫu thuẫn giữa Luật và các văn bản hướng dẫn.

Đơn cử như quy định thời gian áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc đối với người dưới 18 tuổi giống như người từ đủ 18 tuổi trở lên, tức là đều từ 1-2 năm. Quy định này được đánh giá không phù hợp với trẻ em.

“Trẻ em là những người còn non nớt về thể chất và trí tuệ, cần được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt. Trẻ em phải có cơ hội, phải được tạo điều kiện để phát triển về thể chất, tinh thần, đạo đức một cách bình thường, lành mạnh, trong những điều kiện tự do và tôn trọng phẩm giá.

Để trẻ em phát triển đầy đủ và hài hòa nhân cách, trẻ em cần được trưởng thành trong môi trường gia đình và cộng đồng. Không nên cách ly hoàn toàn, dài hạn trẻ em với cha mẹ trừ trường hợp việc cách ly là cần thiết vì những lợi ích tốt nhất của trẻ em. Do đó, biện pháp cai nghiện bắt buộc tại Cơ sở cai nghiện tới 2 năm không phải là biện pháp thích hợp để bảo vệ trẻ em chống lại việc sử dụng bất hợp pháp ma túy, và không phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em”, ông Lưu Văn Khánh – Phó Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội phân tích.

Một quy định khác của Luật Phòng chống ma túy là “người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi thì được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc dành riêng cho họ” (khoản 1 Điều 29). Tuy nhiên, Nghị định 135/2004/NĐ-CP lại không quy định thành lập cơ sở cai nghiện dành riêng cho người dưới 18 tuổi. Mặt khác khoản 1 Điều 23 Nghị định 135/2004/NĐ-CP lại quy định “Trung tâm được tiếp nhận người chưa thành niên nghiện ma túy…”

“Như vậy, Điều 23 Nghị định 135/2004/NĐ-CP không phù hợp với khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống ma túy và không phù hợp với Công ước về quyền trẻ em. Vì việc trẻ em phải hoạt động chung trong cùng một không gian với người nghiện là người lớn (trong đó nhiều người liên quan tới vấn đề tội phạm, bị bệnh đồng nhiễm HIV và lao…) có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường và cả những hệ lụy nguy hiểm cho trẻ em”, Phó Cục trưởng Lưu Văn Khánh nói.

Nhấn mạnh những cách thức tuyên truyền rằng “ma túy là hiểm họa của nhân loại”, “hãy tránh xa ma túy”… chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn, BS Khuất Thị Hải Oanh cho biết, Chuẩn quốc tế về dự phòng sử dụng ma túy hiện đã đưa những can thiệp kịp thời theo từng giai đoạn phát triển của con người. Trong đó mỗi đối tượng nhất định, trong những giai đoạn nhất định, ở những bối cảnh nhất định sẽ có những can thiệp phù hợp. Đặc biệt, có những can thiệp ngay từ giai đoạn trước sinh cho những phụ nữ mang thai có rối loạn sử dụng chất.

“Ở những chương trình này, một y tá hoặc cán bộ xã hội sẽ được huấn luyện thăm người mẹ trước và sau khi sinh để cung cấp các kỹ năng làm cha mẹ và hỗ trợ giải quyết các vấn đề (y tế, nhà ở, việc làm, pháp lý). Các cuộc gặp sẽ được thực hiện thường xuyên cho đến khi trẻ được 2 tuổi, bắt đầu với 2 tuần một lần, sau đó là hàng tháng và ít dần về sau”, BS Khuất Thị Hải Oanh thông tin…

Theo Bộ LĐ-TB&XH: “Hiện nay gần 2/3 thanh niên nghiện ma túy không có việc làm hoặc có việc làm nhưng không ổn định. Đây là bài toán nan giải trong việc giải quyết tình trạng nghiện và giải quyết việc làm cho thanh niên trong bối cảnh dư thừa lao động hiện nay”.

Thanh Hải