Đề xuất chỉ áp dụng đặc xá đối với một số đối tượng đặc biệt

Cập nhật: 13:31 | 12/06/2018
“Số lượng người được đặc xá mỗi đợt khá lớn chưa thể hiện rõ tính đặc biệt trong việc hưởng ân huệ của người đứng đầu Nhà nước đối với người phạm tội” – đây là góp ý của nhiều đại biểu Quốc hội về Dự án Luật Đặc xá (sửa đổi) tại phiên thảo luận ở hội trường ngày 11-6.

Theo các đại biểu Quốc hội, việc sửa đổi điều kiện đặc xá phải đặt trong bối cảnh Bộ luật Hình sự năm 2015 mới bổ sung chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện, theo đó, chế định này được thực hiện thường xuyên, mỗi năm 3 đợt.

Đại biểu Hoàng Văn Thụ (Thái Nguyên) nhận xét: Dự thảo Luật đang quy định nhiều điều kiện cụ thể của đặc xá cơ bản giống điều kiện tha tù trước thời hạn có điều kiện quy định tại Điều 66 của Bộ luật Hình sự.

Nếu giữ quy định về điều kiện đặc xá như dự thảo Luật hoặc theo hướng chặt chẽ hơn thì sẽ dẫn tới trùng lặp về chính sách do các đối tượng đủ điều kiện được xét đặc xá thì cơ bản đã được Tòa án tha tù trước thời hạn có điều kiện, nên hầu như không còn đối tượng để xét đặc xá nữa.

de xuat chi ap dung dac xa doi voi mot so doi tuong dac biet
Đặc xá là động lực để người bị kết án cải tạo tốt hơn. (Ảnh minh họa)

Ngược lại, nếu sửa đổi theo hướng quy định nới lỏng hơn điều kiện đặc xá so với tha tù trước thời hạn thì sẽ không khắc phục được tình trạng đặc xá với số lượng lớn như thời gian qua. Vì vậy, theo ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, cần quán triệt đúng quan điểm đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước và khắc phục được hạn chế của công tác đặc xá như thời gian qua.

Theo đó, Dự thảo Luật cần sửa đổi theo hướng chỉ quy định đặc xá đối với các trường hợp tại khoản 2 Điều 10 của Dự thảo Luật, như: Người đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù, người đang mắc bệnh hiểm nghèo, người bị kết án phạt tù là phụ nữ đang có thai hoặc đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi…

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình đồng tình với quan điểm của một số đại biểu cho rằng thời gian qua việc đặc xá thực hiện “hơi quá”. Yêu cầu nhân đạo của Nhà nước “mờ” đi hơn với nhu cầu giảm tải.

Vì vậy trong 10 năm đã có 7 đợt đặc xá. Trung bình gần 1,5 năm có một đợt đặc xá, tổng số đặc xá là 85 nghìn người. Điều này đã tạo ra sự mâu thuẫn khi các hội đồng xét xử tăng hình phạt lên 6 tháng, 1 năm thì phải chịu áp lực rất lớn từ xã hội.

Khắc phục tình trạng này, Bộ luật Hình sự năm 2015 mới bổ sung chế định tha tù trước thời hạn có điều kiện. Theo đó, chế định này được thực hiện thường xuyên, mỗi năm 3 đợt, phần lớn gắn với các ngày lễ lớn trong năm.

Thông tin thêm về sự khác biệt giữa đặc xá và tha tù trước thời hạn, Chánh án Nguyễn Hòa Bình cho biết: “Thẩm quyền đặc xá là của Chủ tịch nước, thẩm quyền tha tù trước thời hạn là Chánh án TAND các cấp”.

Ngoài ra mặc dù điều kiện giống nhau nhưng đặc xá khác cơ bản tha tù trước thời hạn nếu như trong thời hạn được tha tù. Vì dụ người bị kết án 10 năm tù, đã chấp hành 5 năm, đến năm thứ 5 được tha tù trước thời hạn còn 5 năm. Trong trường hợp ra ngoài nếu tái phạm vẫn phải quay về chấp hành bản án phần còn lại. Điều này vừa thể hiện sự nhân đạo vừa thể hiện sự nghiêm minh gắn liền với trách nhiệm cơ quan thi hành án và chính quyền địa phương theo dõi, không được tái phạm. Còn đặc xá thì được miễn án luôn.

Theo thống kê của Bộ Công an, từ năm 2009 đến năm 2016, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho 85.897 phạm nhân và 1.123 người đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Đa số người được đặc xá đã về đúng địa chỉ cư trú. Gần 50.000 người đã có việc làm và thu nhập ổn định. Tỷ lệ người được đặc xá có hành vi vi phạm pháp luật, tái phạm tội chỉ chiếm tỉ lệ 1,16%. Việc Chủ tịch nước quyết định đặc xá có tác động xã hội to lớn, là động lực để người bị kết án phạt tù nỗ lực học tập, rèn luyện, lao động, phấn đấu cải tạo tốt hơn; đồng thời, tạo sự đồng thuận, ủng hộ từ gia đình người bị kết án cũng như mọi tầng lớp nhân dân.

Nguyên An