G7 chia rẽ chưa từng thấy tại Canada

Cập nhật: 08:50 | 12/06/2018
Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã khép lại trong sự giận dữ và có nguy cơ làm bùng phát một cuộc chiến thương mại giữa các nước thành viên khối này khi Tổng thống Mỹ Donald Trump không tán thành tuyên bố chung của G7 và có những lời lẽ chỉ trích Thủ tướng nước chủ nhà Canada.

Diễn biến này diễn ra đúng như lo ngại của giới phân tích từ trước Hội nghị thượng đỉnh G7, rằng sự rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và 6 nền kinh tế lớn còn lại của khối có thể sẽ trở nên sâu sắc hơn tại sự kiện diễn ra ở Quebec.

G7 trở thành “G6+1”

Ngay trước khi rời G7, hôm 9-6 theo giờ địa phương, Tổng thống Trump đã “khoe” rằng sự kiện này đã “thành công rực rỡ” và mối quan hệ giữa Mỹ với các nước phương Tây đạt điểm 10 nếu dựa trên thang điểm từ 0 đến 10. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy 9 giờ đồng hồ sau đó, mối quan hệ này đã lao dốc xuống chỉ còn 0 điểm, khiến cho G7 gần như trở thành “G6+1”.

Ông Trump đã yêu cầu các đại diện của Mỹ không tán thành tuyên bố chung của Hội nghị thượng đỉnh G7. Lý do mà ông Trump đưa ra là Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã có "tuyên bố sai trái" trong cuộc họp báo sau hội nghị.

Trên đường tới Singapore sau khi rời Hội nghị tại Quebec sớm hơn kế hoạch tới 4 tiếng, Tổng thống Trump đã viết trên mạng xã hội Twitter rằng phát biểu của Thủ tướng Trudeau tại cuộc họp báo sau hội nghị là "rất kém cỏi và không thành thật." Tổng thống Trump chỉ trích việc Thủ tướng Canada gọi "thuế của Mỹ là một sự xúc phạm". Bên cạnh đó, ông cũng tuyên bố rằng việc đánh thuế là đòn đáp trả mức thuế 270% mà Canada áp vào mặt hàng bơ sữa.

Với “bão” bình luận trên mạng xã hội Twitter đầy giọng điệu nóng nảy khi vẫn đang ngồi trên chuyên cơ Không lực Một, Tổng thống Trump gần như đã “kích ngòi nổ" phá tung mối quan hệ với các nước trong G7 mà Mỹ đã dẫn dắt trong hơn 40 năm qua, đồng thời tuyên bố một cuộc chiến chính trị công khai với Canada, quốc gia láng giềng gần gũi nhất của Mỹ.

Ngày 10-6, cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow tuyên bố Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phải rút khỏi tuyên bố chung của G7 vì Thủ tướng Trudeau đã "đâm sau lưng" Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh này. Theo ông Kudlow, nhà lãnh đạo Canada đã đưa ra những tuyên bố "gây chia rẽ" về chính sách thương mại của Mỹ.

Ngay trong ngày 10-6, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas, một thành viên của G7, đã chỉ trích rằng việc Tổng thống Trump không tán thành tuyên bố chung của G7 đã hủy hoại sự tin tưởng của các đối tác. Điều này cũng khiến các nước châu Âu càng cảm thấy cần thiết phải đoàn kết và hành động một cách kiên định để bảo vệ lợi ích của mình.

g7 chia re chua tung thay tai canada
Giao tranh vẫn đang diễn ra tại nhiều nơi ở Libya. Ảnh tư liệu

Tinh thần đoàn kết tan thành mây khói

Trước khi diễn ra hội nghị thượng đỉnh G7, quan hệ giữa Mỹ và các nước G7 đã trở nên tồi tệ, sau khi Washington áp thuế nhập khẩu đối với mặt hàng nhôm, thép từ Liên minh châu Âu (EU), Canada và Mexico.

Trang mạng CNN nhận định rằng sự bày tỏ tinh thần đoàn kết mong manh tại hội nghị G7 đã “tan thành mây khói” khi Mỹ tách biệt khỏi nhóm 6 nước còn lại của khối. CNN bình luận: Lời kết chua cay của ông Trump đối với G7 cho thấy mối quan hệ liên minh xuyên Đại Tây Dương chưa từng bị chia rẽ như hiện nay.

Trong khi đó, tờ New York Times bình luận, sự đổ vỡ mối quan hệ này đã khiến Washington rời xa các nước đồng minh của mình hơn nữa. Trước công chúng, Trump và những lãnh đạo đồng cấp vẫn bắt tay và chụp hình trước ống kính PV.

Thế nhưng, khi hệ quả của mối quan hệ không mấy yên lành này lộ rõ thì sự đổ vỡ, ít nhất tại thời điểm này, khó có thể được hàn gắn bởi đường lối ngoại giao khôn khéo. Quan điểm của ông Trump về thế giới và về các nước đối tác quan trọng nhất và lâu đời nhất của mình chứa đựng đầy ngờ vực và bất bình, khiến ông không thể kiềm chế được bản tính bốc đồng của mình chỉ trong một ngày.

Trước khi diễn ra Hội nghị tại Quebec, Tổng thống Trump đã tuyên bố rõ ràng ông không có ý định xem xét lại quan điểm của mình về vấn đề biến đổi khí hậu và Iran. Ông Trump cũng từ chối nới lỏng thuế mà Mỹ áp đặt vào mặt hàng nhôm và thép nhập khẩu từ EU và Canada, cho rằng các nước đồng minh đã lợi dụng Mỹ.

Theo chuyên gia Laurence Nardon thuộc Viện Quan hệ quốc tế Pháp, Tổng thống Trump sẽ giật đủ mọi dây để làm rạn nứt 6 nước còn lại trong G7, đến mức những nước này chịu thua và làm theo yêu cầu của ông, đó là thương lượng song phương. Chuyên gia này nhấn mạnh: “Cho tới nay, 6 nước kia vẫn đứng vững, nhưng ông Trump chưa dừng ở đó”.

Sau việc đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, chính quyền Trump đánh thuế vào thép nhôm nhập từ các nước đồng minh, bất chấp sự phản đối của những nước này. Điều này không khác nào Mỹ đã đánh vào chính nền tảng của G7, vốn được coi là một định chế bảo đảm cho chủ nghĩa thương mại thế giới đa phương, có trách nhiệm và minh bạch.

Trước thềm hội nghị lần này, giới lãnh đạo châu Âu không che giấu những bất đồng trên, khiến giới quan sát gọi hội nghị ở Quebec là G6+1. Cuộc họp thượng đỉnh G7 năm nay bỗng giống như một trận đấu giữa một mình Tổng thống Trump và 6 lãnh đạo khác trong nhóm.

Sự đổ vỡ mối quan hệ này ngày một nghiêm trọng hơn khi ông Trump bất ngờ kêu gọi các nước G7 để Nga tái nhập với tư cách thành viên khối mà không hề đưa ra bất kỳ điều kiện nào thuộc những phạm trù mà các nước phương Tây yêu cầu lâu nay liên quan quan hệ giữa Nga và Ukraine.

Giới chuyên gia chính sách đối ngoại cho rằng ông Trump có lý do về việc đưa Nga trở lại nhóm G7. Theo ông Jeremy Shapiro, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng sự đổ vỡ mối quan hệ giữa phương Tây và Nga bắt nguồn từ việc không thừa nhận vị thế chính đáng của Moscow trên trường quốc tế.

Hồng Phúc