Iraq đối mặt nguy cơ “Mùa xuân Arab” mới

Cập nhật: 08:41 | 26/07/2018
Hơn 2 tuần qua, hàng loạt cuộc biểu tình phản đối chính phủ đã diễn ra tại nhiều nơi ở miền Nam Iraq, khiến các lực lượng an ninh phải sử dụng những biện pháp mạnh tay để trấn áp các cuộc bạo loạn.

Làn sóng biểu tình đã khiến giới chính trị gia Iraq hết sức lo ngại, buộc chính phủ nước này phải đưa ra những cam kết nhằm đáp ứng một số yêu sách của người biểu tình. Tuy nhiên, tình hình có vẻ không có nhiều chuyển biến trong một sớm một chiều như Baghdad kỳ vọng.

Biểu tình vì thiếu việc làm

Hôm 8-7 vừa qua, các cuộc biểu tình yêu cầu chính phủ tạo thêm việc làm và cải thiện chất lượng dịch vụ công đã bắt đầu diễn ra tại TP Basra - một khu vực giàu dầu mỏ ở miền Nam Iraq. Sau đó, biểu tình đã lan rộng ra nhiều tỉnh, thành khác, nơi có đa số người Hồi giáo dòng Shiite sinh sống.

Một số cuộc biểu tình đã trở thành bạo lực, cướp đi sinh mạng của ít nhất 15 người. Hàng loạt tòa nhà trụ sở chính quyền và văn phòng của các đảng phái chính trị đã bị hư hại nặng do bạo lực. Để trấn áp những người biểu tình quá khích, các lực lượng an ninh Iraq đã sử dụng những biện pháp mạnh tay.

Nguồn cơn dẫn đến các cuộc biểu tình ở Basra là do người dân thường xuyên than phiền rằng họ không được hưởng lợi nhiều từ nguồn thu dầu mỏ, nguồn tài nguyên mà khu vực này đã đóng góp cho đất nước Iraq. Họ cho rằng các thành viên của những đảng phái chính trị và lực lượng dân quân Hồi giáo dòng Shiite cũng như các Cty nước ngoài đang hưởng “đặc quyền, đặc lợi” ở TP này.

Iraq hiện đang lâm vào cảnh “túng bấn” và rất khó khăn về tài chính do nguồn thu từ dầu mỏ sụt giảm, trong khi phải gánh chịu nhiều chi phí cho các cuộc giao tranh, xung đột triền miên.

Do ngân sách hạn hẹp, chính quyền Baghdad không thể thực hiện tốt các kế hoạch phát triển cả ở cấp độ quốc gia lẫn địa phương và hiện đang phải “giật gấu vá vai” để cung cấp những dịch vụ công cơ bản, trong đó có điện và nước sạch cho người dân. Đây được cho là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới các cuộc biểu tình ở nước này trong những ngày qua.

Các khu vực phía Đông và phía Nam Iraq, nơi tập trung chủ yếu là người Hồi giáo dòng Shiite, dường như đang phải đối mặt với một thách thức khác, đó là sự trì trệ và yếu kém trong quản lý của chính quyền địa phương cùng với vấn nạn tham nhũng kinh niên.

Nỗi khổ của người dân lại thêm chồng chất trong bối cảnh thời tiết mùa hè nóng bức, Iran vừa ngừng cấp điện cho Iraq, khiến Basra cùng với một số khu vực khác lâm vào cảnh mất điện trên diện rộng. Người dân địa phương phải sống trong cảnh mất điện khi nhiệt độ thường xuyên trên 50 độ C. Chính những “bức bối” này được cho là đã góp phần khiến các cuộc biểu tình nổ ra ở các tỉnh Basra, Dhi Qar, Maysan và Muthanna.

Lo ngại không kiểm soát được tình hình, Chính phủ Iraq đã thành lập một ủy ban để điều tra về những vấn đề liên quan tới các yêu sách của người biểu tình, đồng thời cam kết tạo thêm 10.000 việc làm cho người dân Basra. Ngoài ra, chính phủ cũng dự kiến chi 3 tỷ USD cho các dự án cung cấp điện và nước sạch cho khu vực này.

Theo truyền thông Iraq, người dân Basra đã nộp hơn 60.000 đơn xin việc trong khi số việc làm mới được hứa hẹn chỉ có 10.000.

iraq doi mat nguy co mua xuan arab moi
Người biểu tình đốt phá và gây bạo lực ở Basra. Ảnh tư liệu

Quốc tế quan ngại

Trước những diễn biến căng thẳng tại Iraq, PGĐ phụ trách khu vực Trung Đông và Bắc Phi của Tổ chức Ân xá quốc tế (AI), bà Lynn Maalouf cho biết, AI đang theo dõi sát diễn biến leo thang ở khắp miền Nam Iraq và cực kỳ lo ngại về những thông tin cho rằng các lực lượng an ninh đang đánh đập, bắt giữ một cách tùy tiện và thậm chí nổ súng nhằm vào những người biểu tình hòa bình. Bà Maalouf cũng nhấn mạnh, việc ngăn chặn truy cập internet đã cho thấy rằng nhà chức trách Iraq có điều gì đó phải che giấu.

Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về Iraq, ông Jan Kubis đã hối thúc Baghdad giải quyết những quan ngại “hợp pháp” của những người biểu tình. Ông kêu gọi các chính trị gia đảm bảo rằng chính quyền mới ở Iraq sẽ dành ưu tiên cho công tác điều hành đất nước một cách có hiệu quả, tiến hành các chương trình cải cách, đấu tranh chống tham nhũng nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, tạo thêm việc làm và cải thiện chất lượng dịch vụ công.

Trong khi đó, người phát ngôn của TTK LHQ Antonio Guterres, ông Farhan Haq tuyên bố LHQ “kêu gọi tất cả các chính trị gia hợp tác trên tinh thần xây dựng để hoàn tất quá trình kiểm lại phiếu bầu cử với quan điểm nhằm hướng tới việc thành lập chính phủ mới sẽ giải quyết những nguyện vọng chính đáng của nhân dân Iraq”.

Tình trạng thiếu việc làm và các dịch vụ cơ bản là một trong những nguyên nhân khiến các vấn đề ở Iraq trầm trọng hơn. Bà Suadad al-Salhy, một nhà báo Iraq cho rằng sẽ không có thay đổi sự thực sự hay đáng kể nào có thể được thực thi trừ khi thay đổi Hiến pháp… Bà nhấn mạnh, nguồn gốc của mọi vấn đề ở Iraq là nạn tham nhũng tràn lan ở tất cả các cơ quan, tổ chức của nhà nước, trong đó có cả bộ máy tư pháp.

Theo giới phân tích, những người biểu tình đã thể hiện “sự bất bình hợp pháp,” nhưng thời điểm các cuộc biểu tình nổ ra đúng vào những ngày cuối cùng của Chính phủ Iraq sắp mãn nhiệm. Nếu chính quyền sắp tới không có biện pháp xử lý kịp thời và giải quyết triệt để những vấn đề xã hội nhức nhối hiện nay và các phe nhóm chính trị không gạt bỏ được bất đồng cũng như toan tính riêng để sớm thành lập chính phủ mới, Iraq có nguy cơ đối mặt với một “Mùa xuân Arab” mới như đã từng xảy ra cách đây 7 năm ở nhiều nước Trung Đông- Bắc Phi.

Hồng Phúc