Tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp với tầm nhìn dài hạn và bền vững

16:08 ngày 20/04/2017

(PL&XH) - Trong nhiều năm qua, chính sách pháp luật về đất đai đã từng bước được xây dựng, cải cách, hoàn thiện nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước. Trong tiến trình phát triển đó, nông nghiệp luôn là yếu tố, là động lực đầu tiên để Đảng và Nhà nước điều chỉnh chính sách, pháp luật về đất đai.

Với mục tiêu là xây dựng một nền nông nghiệp với quy mô lớn, hiện đại, năng suất, chất lượng cao thông qua ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến. Để đạt được mục tiêu này, một trong những đòi hỏi là phải tích tụ, tập trung được quỹ đất phù hợp để tổ chức sản xuất. Vì vậy, chủ trương của Chính phủ cũng khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp thông qua mở rộng quy mô sản xuất phù hợp, áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và hình thành những khu vực chuyên canh theo hướng sản xuất nông nghiệp hiện đại tại các tỉnh để gắn với thị trường.

Theo báo cáo kiểm kê đất đai năm 2015, cả nước hiện có trên 27.281.000 hecta đất nông nghiệp, chiếm trên 82,3% tổng diện tích đất tự nhiên và 88,1% tổng diện tích đất đang sử dụng vào các mục đích của Nhà nước; trong đó diện tích đất nông nghiệp hộ gia đình, cá nhân đang quản lý, sử dụng chiếm trên 55%.

Đến nay, thực tế đã có nhiều mô hình và phương thức thực hiện tích tụ, tập trung đất đai có hiệu quả, đóng góp tích cực cho việc phát triển sản xuất nông nghiệp của Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn một số bất cập cần tiếp tục giải quyết cả về lý luận và thực tiễn. Ở nhiều nơi, nhiều địa phương do ruộng đồng nhỏ lẻ, thu nhập từ sản xuất nông nghiệp thấp, nên tình trạng nông dân bỏ ruộng, đất đai bị bỏ hoang diễn ra phổ biến, gây lãng phí tài nguyên.

anh
Tích tụ, tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn của nền nông nghiệp.

 

Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng cho biết: Nông nghiệp, nông thôn và nông dân được Đảng và Nhà nước quan tâm, Việt Nam luôn coi nông nghiệp là nền tảng đảm bảo phát triển xã hội, sau đó xóa đói giảm nghèo và ổn định đời sống nhân dân. Chúng ta chuyển sang thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế thị trường là nguyên tắc để thực hiện công cuộc phát triển của đất nước, hiệu quả phát triển bền vững. Mô hình kinh tế hộ gia đình với việc quản lý sử dụng đất, mảnh đất nhỏ lẻ thì có phù hợp với điều kiện phát triển của nền nông nghiệp? Yêu cầu có quy mô lớn, có chất lượng hàng hóa cao, có năng suất, có hiệu quả để đảm bảo khả năng cạnh tranh không chỉ trong thị trường nội địa và còn cả trong thị trường khu vực và quốc tế.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, chúng ta cần lưu ý làm rõ các khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân trong quá trình thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn trong đó có việc tích tụ, tập trung đất đai. Đồng thời, phân tích, đánh giá tác động của việc thực hiện chính sách tích tụ, tập trung đất đai đến các vấn đề kinh tế, xã hội và môi trường. Cần tập trung phân tích tác động tích cực, tiêu cực của việc bỏ quy định về hạn mức tích tụ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân và không hạn chế đối tượng được tích tụ đất trồng lúa; vấn đề đảm bảo quyền lợi và lợi ích lâu dài, bền vững của người nông dân, lợi ích của Nhà nước, lợi ích của DN trong quá trình tích tụ, tập trung đất đai. Cùng với đó, các giải pháp then chốt như hoàn thiện pháp luật về đất đai và các pháp luật khác có liên quan, chính sách khuyến khích thu hút đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao cần được tập trung.

Theo TS. Đặng Kim Sơn - nguyên Viện trưởng Viện chiến lược chính sách phát triển nông nghiệp và nông thôn cho rằng: Vướng mắc hiện nay trong việc tích tụ ruộng đất là về thủ tục, trong khi quá nhiều hộ nông dân nhỏ, nên một đơn vị giao dịch có nhiều cản trở về mặt thủ tục. Bên cạnh đó là vấn đề công bằng. “Nông dân giao đất lại, giờ họ đi đâu, làm gì? Phần lớn lao động phi chính thức, lao động không hợp đồng, và họ có thể quay về lấy lại đất bất kỳ lúc nào. Với họ đất đai trở thành vật bảo hiểm nên họ giữ khư khư”.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách và chiến lược phát triển, Bộ NN&PTNT chia sẻ: Vấn đề tích tụ ruộng đất để nâng cao hiệu quả sản xuất đã có chủ trương từ lâu. Tuy nhiên trên thực tế, bước đi và hành động của chúng ta chưa đủ quyết liệt, còn những vướng mắc nhất định. Chủ trương của ta rất rõ, vấn đề bây giờ là cách làm và bước đi ra sao?

 Vì vậy, nếu chúng ta muốn tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp với quy mô lớn thì chúng ta cần phải hoàn thiện cơ chế chính sách về đất đai. Cần tôn trọng và đảm bảo đầy đủ các quyền và lợi ích của hộ nông dân trong sử dụng ruộng đất, chế định rõ cơ sở pháp lý cho sự vận động của các quyền đó trong cơ chế thị trường. Phải có cơ chế khuyến khích tích tụ, tập trung ruộng đất, mở rộng quy trình sản xuất, đẩy mạnh quá trình dồn điền đổi thửa, hình thành các cánh đồng mẫu lớn để phát triển nông nghiệp hàng hóa. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về ruộng đất để cho các hộ nông dân thực sự là đơn vị kinh tế tự chủ. Quy định rõ, đầy đủ các quyền sử dụng, chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp, cho thuê, góp vốn để nâng cao đời sống của người dân, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa Nhà nước với người dân và DN. Để tập trung đất đai, phục vụ phát triển nông nghiệp với quy mô lớn, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp với tầm nhìn dài hạn và bền vững.

Tuyết Nhi / PL&XH

  • Từ khóa: