“Dạy dỗ” con trẻ không thể bằng bạo lực

Kỳ cuối: Chưa có cơ quan nào đứng ra chịu trách nhiệm

Cập nhật: 13:03 | 11/01/2018
Làm sao để trẻ em không còn bị bạo hành, không còn bị xâm hại? Đây là câu hỏi ngắn nhưng lại không dễ dàng giải đáp trong một sớm, một chiều. Cần sự chung tay của cả cộng đồng trong việc ngăn chặn bạo hành trẻ em. Để có cái nhìn đầy đủ hơn về vấn đề này, PV đã có cuộc phỏng vấn đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Hoa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội.

Thưa bà, là một người mẹ, một người bà, một đại biểu Quốc hội, bà có suy nghĩ như thế nào khi thực trạng bạo hành trẻ em đang diễn ra?

Qua phản ánh của các phương tiện thông tin đại chúng dường như chúng ta thấy thực trạng bạo hành trẻ em xảy ra với tần suất cao hơn và với mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn.

Thật đau lòng khi xem những hình ảnh được đăng tải trên mạng, khi những cháu bé non nớt bị đấm đá, bị dốc ngược đầu, bị cô giáo dùng dao dọa nạt, thậm chí bị đánh đến mức để lại thương tật vĩnh viễn.

Tôi cho rằng đây là vấn đề rất đáng báo động. Người lớn, cho dù vì bất cứ lý do gì không có quyền dùng bạo lực với trẻ em, kể cả về thể xác và tinh thần. Mọi hành vi xâm hại, dùng bạo lực đối với trẻ em đều không thể chấp nhận được và đáng bị lên án.

Vậy theo bà, nguyên nhân của thực trạng bạo hành trẻ em nhức nhối là do đâu?

Luật Trẻ em dành hẳn một chương (Chương VI) gồm 24 Điều quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân trong việc thực hiện quyền và bổn phận của trẻ em. Trong đó quy định rất rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân trong từng lĩnh vực đối với việc bảo vệ trẻ em. Đặc biệt, Luật quy định, Chủ tịch UBND cấp xã, huyện, tỉnh là người đầu tiên phải chịu trách nhiệm khi để xảy ra xâm hại trẻ em trên địa bàn.

Hiến pháp năm 2013, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Phòng, chống mua bán người, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Hôn nhân và gia đình và nhiều văn bản dưới luật cũng quy định về trách nhiệm bảo vệ trẻ em.

Bên cạnh đó, theo báo cáo của Bộ LĐ-TB&XH tính đến ngày 28-2-2017, Cục Trẻ em thuộc Bộ LĐ-TB&XH có 32 công chức; cấp tỉnh có 441 người làm công tác trẻ em và bình đẳng giới (có địa phương kiêm nhiệm công tác Quỹ bảo trợ trẻ em); cấp huyện có gần 1.000 cán bộ hầu hết là kiêm nhiệm; trên 11.000 cán bộ ở cấp xã đa phần là kiêm nhiệm; có 23/63 tỉnh, TP thành lập được đội ngũ cộng tác viên với số lượng hơn 70.000 người.

Như vậy, về mặt quy định của pháp luật là tương đối đầy đủ và đội ngũ làm công tác trẻ em cũng không phải là ít. Tuy nhiên, tình trạng bạo hành trẻ em vẫn xảy ra và chưa có cơ quan nào đứng ra chịu trách nhiệm.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là: Còn có sự buông lỏng của chính quyền địa phương nơi xảy ra tình bạo hành trẻ em, không thể nói chính quyền địa phương không có trách nhiệm gì khi bạo hành trẻ diễn ra trong cơ sở trông giữ trẻ đóng trên địa bàn, nhất là những cơ sở mầm non tư thục.

Công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng trong công tác bảo vệ trẻ em chưa thường xuyên nên không phát hiện ra vi phạm để kịp thời chấn chỉnh, chỉ khi nhân dân tố giác, báo chí lên tiếng thì các cơ quan chức năng mới vào cuộc.

Còn có sự đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan, có tình trạng các cuộc họp giữa các cơ quan để tìm giải pháp hạn chế bạo hành đối với trẻ em được tổ chức rất nhiều, nhưng dường như những giải pháp vẫn chưa đi vào cuộc sống khiến tình trạng bạo lực trẻ em chưa được kéo giảm nhiều.

ky cuoi chua co co quan nao dung ra chiu trach nhiem
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Mai Hoa. Ảnh: Khánh Phong

Qua theo dõi có thể thấy, trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ trẻ em đã được đưa lên diễn đàn Quốc hội nhiều lần nhưng thực trạng này chưa thuyên giảm. Theo bà, giải pháp căn cơ là gì?

Theo tôi, có nhiều giải pháp nhưng cần chú trọng phòng ngừa là chính và phải đặt lên hàng đầu. Không để tình trạng bạo hành trẻ em xảy ra rồi mới lo giải quyết hậu quả. Vì vậy, trước hết, mỗi gia đình cần có nhận thức rõ về vấn đề bạo hành trẻ em, không ai bảo vệ các em tốt hơn là chính gia đình của các em.

Các bậc phụ huynh phải là những người am hiểu pháp luật, đặc biệt là Luật Trẻ em; cần trang bị cho mình những kỹ năng về chăm sóc và bảo vệ con cái; phải kịp thời lên tiếng và đưa sự việc ra xử lý theo pháp luật khi con em, người thân của mình có những dấu hiệu bị bạo hành.

Đối với mỗi vụ bạo hành trẻ em xảy ra cần phải quy được trách nhiệm cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đã buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra giám sát và áp dụng chế tài cụ thể đối với từng tổ chức, cá nhân đó. Có như vậy mới nâng cao trách nhiệm và hạn chế những vụ việc tương tự xảy ra trong tương lai.

Bộ luật Hình sự năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan về trừng trị tội phạm bạo hành và xâm hại trẻ em đã có nhiều quy định tương đối nghiêm khắc và có tính răn đe cao; tuy nhiên, cần chú trọng đến khâu thực thi pháp luật, các cơ quan tiến hành tố tụng cần thực thi pháp luật một cách nghiêm minh đối với loại tội phạm này, tránh tình trạng bỏ lọt tội phạm hoặc xử lý không nghiêm, áp dụng hình phạt chưa tương xứng với tính chất, mức độ hành vi tội phạm gây ra, dẫn đến tình trạng coi thường pháp luật và gây bức xúc trong dư luận.

Như bà đã chỉ ra thì có nhiều nguyên nhân. Vậy theo quan điểm cá nhân bà, Luật Trẻ em 2016 có hiệu lực từ 1-6-2017 sẽ giúp ngăn chặn bạo lực này thế nào?

Như trên đã nêu, chúng ta đã có một hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Nhất là những văn bản mới được ban hành vừa mới có hiệu lực pháp luật như Luật Trẻ em hoặc sẽ có hiệu lực pháp luật từ đầu năm 2018 như Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2017, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Tuy nhiên, để bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho các em trong quá trình tố tụng, các cơ quan tiến hành tố tụng cần rà soát để có hướng dẫn nghiệp vụ về quy trình tố tụng riêng đối với người bị hại là trẻ em bị bạo hành để bảo đảm việc giải quyết vụ án nhanh nhất, không gây tổn hại cho các em khi tham gia quá trình tố tụng; quy định chi tiết về bảo mật thông tin, bí mật riêng tư cho trẻ em trong tố tụng, bảo vệ người tố giác.

Trân trọng cảm ơn bà!

Văn Biên - Hồng Nguyên