Kỷ niệm 93 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam

Nghề báo - Một ngày và một đời

Cập nhật: 10:42 | 21/06/2018
Để được đứng trong hàng ngũ những người làm báo, có chung một ngày kỷ niệm ngành nghề, hơn 18.000 nhà báo đã có thẻ và những người đang phấn đấu theo được nghề, có lẽ thời gian là cả một đời.

Nghề báo – đó là quá trình “đọc, đi, nghĩ, viết” và dấn thân không ngừng, đó là những “thư ký thời đại”, hoặc nói đơn giản hơn là những người đưa tin chính thống. Giữa “bão dông” của cuộc cách mạng thông tin và sự xuất hiện của hàng loạt những loại hình nguồn tin, cụm từ “tin chính thống” lại càng giá trị hơn nữa, mà người theo nghề, không gắn bó, không vượt khó, chắc khó đi được lâu dài.

Tôi từng rất nhớ trong buổi nói chuyện của cố nhà báo Hữu Thọ khi trao đổi với lớp PV trẻ, có người đặt ra câu hỏi với ông rằng: Thông tin báo chí trong thời đại mở cửa, thì tiêu chí nào là quan trọng nhất? Ông cho rằng: Thời nào cũng thế, với tin báo chí yếu tố quan trọng nhất là “chính xác”.

Hai từ “chính xác” này còn gợi nhiều hơn nữa trong bối cảnh báo chí hiện nay đang đứng trước một thách thức khác: Sự phát triển như vũ bão của những kênh thông tin “ngoài báo chí”, đó có thể là mạng xã hội, những cộng đồng, những nhóm tin độc lập trên mạng.

Một trong những thách thức đối với báo chí chính là sự lan truyền tin tức giả. Trong một hội nghị diễn ra cách đây không lâu của những hãng truyền thông lớn trên thế giới, Tổng GĐ Hãng thông tấn Nga (TASS) Sergei Mikhailov cho rằng, đã đến lúc cần phải xây dựng những cơ chế hiệu quả để nhanh chóng làm rõ những thông tin giả trong môi trường truyền thông.

Ông Mikhailov lưu ý hiện tượng từ lâu các phương tiện thông tin đại chúng sử dụng thông tin của người sử dụng mạng xã hội như nguồn thông tin và trên thực tế, người sử dụng mạng xã hội biết được nhiều sự kiện, đặc biệt là những sự cố bất thường nhanh hơn các phương tiện truyền thông đại chúng.

nghe bao mot ngay va mot doi
Nghề báo là hành trình cuộc đời đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Cái gì đang diễn ra” và “đâu là sự thật”. Ảnh minh họa

Còn đại diện Hãng thông tấn AP, ông Ian Phillips chia sẻ: “Ngày nay, người sử dụng mạng xã hội được tiếp cận nhiều nguồn tin khác nhau, vì vậy độc giả mong muốn nhận được tin tức từ những nguồn tin đã được xác thực”. Theo ông Phillips, hiện độc giả quan tâm đến cái gọi là “xác minh dữ kiện” quan tâm đến việc kiểm tra tính xác thực của thông tin.

Như vậy, càng nhiều nguồn tin, tính chính xác của thông tin lại càng được coi trọng, nhiễu thông tin càng xảy ra nhiều. Và người làm báo hiện nay, dù ở loại hình báo chí nào cũng vậy, xác thực và đem đến tin chính xác nhất chính là trách nhiệm đối với nghề nghiệp, với độc giả và cũng là các tốt nhất để giữ được độc giả, khán giả của riêng mình.

Trong không khí của ngày kỷ niệm nghề nghiệp, sau những niềm vui, sau những sự tôn vinh, sẽ là những ngẫm ngợi sâu hơn về nghề, nhất là khi chiều hướng thông tin và các loại hình thông tin giờ đã khác xưa rất nhiều. Nhà báo – gắn bó với nghề là sự chấp nhận dấn thân, trong cả cuộc đời luôn tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi: “Cái gì đang diễn ra” và “đâu là sự thực”.

Báo chí, phải là nguồn tin chính thống, để độc giả khi đọc có thể dẫn nguồn: “Theo báo… số ra ngày… đưa tin”.

Giữa rất nhiều biến đổi về phương pháp thông tin hiện nay, báo chí càng phải giữ tính “chính xác” và “chính thống” của mình, không thể trở thành nơi truyền tải tin đồn, như một số hiện tượng diễn ra gần đây. Sự thụ động trong tiếp nhận thông tin đời sống, trên các mạng xã hội, từ các blog cá nhân và diễn đàn điện tử, cùng với tư duy phân tích thiếu sắc bén và một số yếu tố khác nữa... đã khiến khá nhiều thông tin trên báo chí lại ra đời từ các tin đồn, thiếu tính chính xác. Các tin đồn tiêu cực lại thường dễ lan truyền và được quan tâm hơn các tin đồn tích cực.

Tình trạng nhiễu loạn thông tin trên báo chí và internet hiện nay cho thấy đã đến lúc các cơ quan báo chí, những cá nhân tham gia hoạt động trên internet phải có trách nhiệm “xử lý” tin đồn trước khi đăng tải rộng rãi trên các phương tiện truyền thông. Bởi nhiều khi những thông tin chưa được kiểm chứng không chỉ gây hoang mang đối với công chúng mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng cho “nạn nhân” của tin đồn.

Cố nhà báo Hữu Thọ từng chia sẻ: Những tin đồn hiện nay lan tỏa trên các mạng xã hội rất nguy hiểm. Nó xô đẩy lòng tin chính trị, mà đây là bản lĩnh cơ bản của mỗi người làm báo cách mạng. Vì thế, việc chọn lựa sử dụng nguồn tin như thế nào là rất quan trọng, đòi hỏi bản lĩnh chính trị và bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng - bản lĩnh này được tích lũy qua các trải nghiệm xã hội của chính các nhà báo.

Khi tôi nói mình là một nhà báo, bạn bè ngoài ngành thường thốt lên “nghề này thích nhỉ, được đi nhiều”. Nhưng những chuyến đi đó có thời điểm và thời gian hữu hạn, sau mỗi chuyến đi, ai cũng phải quay về. Tuy nhiên, chuyến đi dài lâu và có khi là trọn cuộc đời gắn bó với nghề cầm bút, lại là “hành trình đi tìm sự thật và tính chính xác của thông tin”. Tôi tin rằng, sau mỗi một ngày kỷ niệm về truyền thống nghề trong năm, các nhà báo và cả những người còn gắn bó và yêu nghề báo, sẽ lại đi tiếp hành trình cuộc đời ấy.

Phan Thủy