Hướng tới kỷ niệm 100 năm ngày Cách mạng Tháng Mười Nga

Người phụ nữ Việt Nam được Tổng thống Nga vinh danh

Cập nhật: 18:04 | 20/10/2017
Cổng thông tin điện tử chính thức của Liên bang Nga đã công bố danh sách những người nhận được giải thưởng Nhà nước của Liên bang Nga do Tổng thống Vladimir Putin trao tặng...

Hết sức đặc biệt, trong đó có một nữ công dân Việt Nam, đó chính là PGS.TSKH Nguyễn Tuyết Minh, cố vấn khoa học của Trung tâm quỹ "Thế giới Nga" thuộc Viện Quốc tế của ĐH Quốc gia Hà Nội.

PGS.TSKH Nguyễn Tuyết Minh, SN 1938, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, bố là Tướng Nguyễn Chánh, nguyên Chính ủy kiêm Tư lệnh Liên khu V trong kháng chiến chống Pháp, mẹ là cụ Phạm Thị Trinh, một lão thành cách mạng từng làm Hội trưởng phụ nữ khu V, Ủy viên Tỉnh ủy Quảng Ngãi đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng nhất và nhiều huân chương cao quí khác.

Vào năm 1945, cô bé 6 tuổi Tuyết Minh được bà ngoại dẫn vào thăm mẹ bị giặc Pháp bắt giam tại một nhà tù ở Quảng Ngãi. Xót thương con gái rách rưới, gầy còm và nhất định không chịu rời mẹ, bà Phạm Thị Trinh đã tìm cách đưa con vào tù để mẹ con được gần nhau. Tới ngày Nhật đảo chính Pháp, các tù nhân trong nhà lao được trở về nhà. Sau đó, cô bé Tuyết Minh khi đó được về với ông bà để ba mẹ đi kháng chiến.

Đầu năm 1953, theo chủ trương của Trung ương gửi con em cán bộ đi học, cô bé Tuyết Minh khi đó được sang trường Thiếu nhi Việt Nam ở Quế Lâm (Trung Quốc) rồi lọt vào danh sách đoàn học sinh Việt Nam đầu tiên đi học ở Liên Xô. Tại đây, bà Tuyết Minh có hơn một năm rưỡi học tiếng Nga, rồi được phân công vào trường ĐH Sư phạm Lê Nin tại Matxcova.

nguoi phu nu viet nam duoc tong thong nga vinh danh
Nguyễn Tuyết Minh PGS-TSKH - Viện sỹ Viện Hàn lâm khoa học tự nhiên LB Nga. ẢNH TƯ LIỆU

Năm 1961, bà trở về nước và dược phân công vai trò giảng viên tổ Ngôn ngữ, khoa Ngữ văn trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Năm 1962, giảng viên trẻ tuổi được chuyển sang ban tiếng Nga, khoa Ngoại ngữ trường ĐH Sư phạm Ngoại ngữ, sau đó thành Phó Chủ nhiệm khoa, phụ trách chuyên môn đến khi nghỉ hưu.

Suốt thời gian giảng dạy và học tập, bà Tuyết Minh luôn coi công việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học là đam mê của cuộc đời mình. Mặc dù về hưu, tuổi cao nhưng bà vẫn say sưa làm công tác nghiên cứu, bà từng chia sẻ: “Tôi vẫn đang bước trên con đường khoa học mà chưa biết điểm dừng. Trước kia nhanh hơn nhưng nay già thì đi chậm hơn, mò mẫm hơn. Trước kia đi giữa đường thi nay đi bên lề đương.

Nhưng, tôi không thể không đi”. Con đường mà bà nói đến là con đường nghiên cứu ngôn ngữ Nga để phục vụ giảng dạy. Bà từng tham gia công trình hợp tác giữa Bộ Đại học và trung học chuyên nghiệp Việt Nam với Bộ Đại học Nga về biên soạn bộ giáo trình tiếng Nga. Năm 1986, bà được mời tham gia làm bộ Đại từ điển Việt - Nga. Đây là công trình hợp tác giữa Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô (nay là Viện Hàn Lâm khoa học Liên bang Nga) và Ủy ban Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam).

Lần đầu tiên trong lịch sử Từ điển học Việt Nam, một cuốn Đại từ điển song ngữ kiểu mới, đa chức năng của tiếng Việt văn hóa hiện đại được biên soạn theo những yêu cầu của từ điển học thế giới hiện đại. Một mặt, từ điển mang đậm tính hàn lâm, miêu tả sâu về ngữ nghĩa, ngữ pháp, phong cách từ vựng phong phú và đa dạng của tiếng Việt. Mặt khác nó lại có tính thực hành cao, vừa có thể sử dụng để tra cứu, tham khảo kiến thức, vừa có thể ứng dụng để giảng dạy và học tiếng Việt, tiếng Nga.

Đại từ điển Việt - Nga có những ưu việt như: Nhiều đơn vị từ vựng nhất. Sách gồm khoảng 80.000 mục từ được lựa chọn và xử lý trên cơ sở ngân hàng ngữ liệu 3 triệu phiếu và ngân hàng ngữ liệu từ ngữ gồm 20 triệu âm tiết của tiếng Việt hiện đại từ thế kỉ XX đến nay. Ở đó tích hợp nhiều thông tin nhất, hỗ trợ đắc lực cho những người làm công tác phiên dịch, biên dịch, phát thanh truyền hình, internet, những người làm công tác văn hóa- nghệ thuật, khoa học, ngoại giao, hoạt động xã hội.

Đáng chú ý là, tính phổ dụng cao, phục vụ đắc lực nhiều tầng lớp xã hội, chuyên gia các ngành khác nhau, giảng dạy tiếng Nga cho người Việt, tiếng Việt cho người Nga, giảng dạy ở phổ thông và ĐH. Từ điển có ngôn ngữ hiện đại. Nhiều từ mới phát sinh trong khoảng 10 năm trở lại đây đã được xã hội chấp nhận, những đơn vị từ phương ngữ, thuật ngữ, từ về nghề nghiệp, tiếng lóng, từ cổ.... cũng đã được cập nhật trong cuốn từ điển này.

Cuốn Đại từ điển Việt - Nga được xuất bản là thành công xuất sắc thể hiện nghị lực và quyết tâm cao của những người làm từ điển mà trước tiên về phía Việt Nam, phải kể đến PGS.TSKH Nguyễn Tuyết Minh- người đã dành 26 năm cho công trình này. Là người đứng mũi chịu sào trong khoảng thời gian dài đó bà đã phải vượt qua bao khó khăn, thách thức, có lúc tưởng chừng không thể vượt qua.

Đặc biệt vào thời kỳ Liên Xô tan rã, ở nước Nga diễn ra những biến động chính trị dữ dội ít ai ngờ tới. Hợp đồng biên soạn từ điển gần như bị lãng quên. Sinh hoạt phí tối thiểu cũng bị hạn chế, chỗ ăn ở, làm việc luôn là nỗi ám ảnh. Những lúc đó Nguyễn Tuyết Minh lại nghĩ về đất mẹ Việt Nam, nơi đã sinh trưởng và chắp cánh cho bà, về nước Nga vĩ đại-quê hương thứ hai, đã đùm bọc, nuôi dưỡng, đào tạo bà từ khi còn là cô bé đi ra từ những cánh rừng chiến khu trở thành nhà khoa học được nhiều người biết đến, được bầu làm Viện sỹ Hàn lâm nước ngoài, chuyên ngành Bách khoa toàn thư Nga.

Ở những thời điểm khó khăn ấy, Nguyễn Tuyết Minh phải nỗ lực ở mức độ cao nhất để vươn lên đạt cho kỳ được mục tiêu đã đặt ra. Bà luôn ghi nhớ trong trái tim mình mối ân tình sâu nặng với quê hương và nước Nga. Bà muốn làm được một việc cụ thể thật hữu ích để đền đáp ân nghĩa ấy.

Và lúc này đây, bà vô cùng vui sướng và toại nguyện khi thấy mình đã đạt được khát vọng. Đứa con tinh thần cuốn Đại từ điển Việt - Nga được ví như cầu nối vững bền cho tình hữu nghị lâu đời Việt-Nga. Nó cũng như viên gạch xây thêm vững chắc nhịp cầu hữu nghị giữa hai dân tộc. Nguyễn Tuyết Minh xứng đáng là nhà ngoại giao nhân dân có tài, góp phần xây đắp mối tình hữu nghị Việt-Nga ngày càng bền chặt.

Bản Sa