Nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt từ hơn 5.000 đường ngang không rào chắn

Cập nhật: 09:52 | 07/06/2018
Việc chỉ trong mấy ngày vừa qua, hàng loạt các sự cố và tai nạn giao thông đường sắt đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về hệ thống đảm bảo an toàn giao thông đường sắt. Đây cũng là nội dung nhiều đại biểu “truy” trách nhiệm Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Văn Thể trong phiên chất vấn.

Trên diễn đàn Quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng, tuyến đường sắt đi qua quá nhiều khu dân cư lại được xây dựng từ thời Pháp thuộc đã không còn phù hợp với tốc độ phát triển dân số hiện nay. Đường sắt Việt Nam xếp vào loại lạc hậu nhất thế giới và lâu nay chúng ta phát triển mạnh giao thông đường bộ, hàng không, đường thủy mà không tập trung cho tuyến đường sắt. Đại biểu Dương Trung Quốc (tỉnh Đồng Nai) cho rằng, phải chăng làm đường bộ chia cắt ra nhiều dự án nên rất dễ chia sẻ lợi ích nhiều hơn, chứ làm đường sắt đầu tư lớn và khó chia sẻ lợi ích?

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ GTVT cho rằng có nguyên do ngành giao thông vận tải tham mưu kém”, nên chưa có những giải pháp để hình thành tuyến đường sắt Bắc - Nam đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể cũng xin nhận trách nhiệm của ngành trong công tác tham mưu và cho biết Bộ GTVT đang chuẩn bị đề án xây dựng đường sắt Bắc - Nam tốc độ cao, sẽ trình Quốc hội vào năm 2019.

nguy co mat an toan giao thong duong sat tu hon 5000 duong ngang khong rao chan
Nhiều nguy cơ tai nạn từ đường ngang nếu không có rào chắn. Ảnh: PLXH

Tại Hội thảo “An toàn giao thông đường sắt – Thực trạng và giải pháp”, ông Nguyễn Văn Thạch, Vụ trưởng Vụ An toàn giao thông, Bộ GTVT cho hay, đường sắt đã có tuổi đời hơn 100 năm với độ dài trên 3.000km với 6 tuyến chính. Do được thiết kế từ lâu nên bán kính cong rất hẹp, độ dốc rất lớn, chẳng hạn như khu vực đèo Hải Vân, độ dốc có thể lên tới 17/1000 nên năng lực thông quan rất kém. Thêm vào đó, quá trình đô thị hóa, quản lý dân cư sống dọc hai bên đường sắt kém, thậm chí dân sinh sống, họp chợ, nên không thể bảo đảm an toàn.

Trên 70% các vụ tai nạn xảy ra tại đường ngang dân sinh là do ý thức và công nghệ là ý kiến của ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Cty Đường sắt Việt Nam.

Ông Minh cho hay, cả nước có 5.719 giao cắt đầu mức, trong đó đường sắt Việt Nam quản lý 1.519 đường ngang chính thức, còn lại 4.200 lối đi tự mở. Trong 1.519 đường ngang chính thức, có 654 đường ngang có rào chắn, như vậy chúng ta còn 5.065 đường ngang không có rào chắn, phụ thuộc hoàn toàn ý thức của người dân.

Hiện, Bộ GTVT đang nỗ lực hoàn thành các văn bản để hoàn thiện Luật Đường sắt 2018 sẽ có hiệu lực vào 1-7 tới đây. Theo Luật Đường sắt mới, đầu máy, toa xe khách chỉ có niên hạn 45 năm, như vậy ngành đường sắt sẽ phải bỏ đi khoảng 1/3 số đầu máy, toa xe hàng và toa khách cũng mất đi 1/5 mỗi loại.

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định, phấn đấu đến năm 2025 xóa hết 4.200 đường ngang. Theo ông Minh, trong gói 7.000 tỷ vốn trung hạn, sẽ dành để giải quyết những vấn đề cơ bản của việc đồng đều tải trọng, xóa khoảng 1.000 lối đi dân sinh, thay vì 200m có một lối đi thì 2km có một lối đi để phục vụ dân sinh.

“Tôi chỉ muốn nói ngắn gọn là trước khi tham gia giao thông, trước khi đi qua giao cắt đường ngang, hãy dừng lại quan sát. Nếu chúng ta quý mạng sống của mình thì hãy dừng lại trước đường ngang để quan sát 30 giây thôi thì sẽ không có vụ tai nạn thương tâm nào xảy ra”, ông Vũ Anh Minh nói.

Còn ông Trần Đình Thiên, Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên tổ tư vấn của Thủ tướng cho rằng, xoay quanh vấn đề tại sao tai nạn đường sắt, chúng ta phải nhìn nhận sâu hơn ngoài nguyên nhân trực tiếp là chất lượng hạ tầng và ý thức người dân. Điều đáng nói, đường sắt là một công cụ phát triển lại được nhìn nhận một cách hạn chế.

Một thực tế hiện nay, theo ông Thiên, nền kinh tế phát triển kéo theo nhiều nhu cầu, nhất là nhu cầu đi lại của người dân. Do đó, việc có hàng nghìn đường ngang dân sinh giao cắt với đường sắt là điều tất yếu. Thế nhưng, làm thế nào quản lý được tốt các đường ngang này mới là yếu tố quan trọng.

“Xưa nay, chúng ta quan tâm đến nhiều thứ, nhưng với đường sắt dường như bị lãng quên và bỏ rơi khiến thể chế quản lý từ đó cũng buông lỏng và coi nhẹ. Đây là nguyên nhân căn bản dẫn tới tai nạn đường sắt hiện nay”, ông Thiên nói.

Mặt khác, ý thức dân cư, văn hóa của người của Việt Nam mang một thói xấu đó chính là tính tranh thủ, vội vàng, do đó, dễ dẫn tới những tai nạn thương tâm. Vấn đề này khó có thể quy trách nhiệm. Bởi vậy, ông Thiên cho rằng, cần tuyên truyền mạnh mẽ để có một ý thức xã hội tốt hơn, trách nhiệm xã hội cao hơn.

Theo Bộ GTVT, để đảm bảo hoàn thành các nhiệm vụ trên, ngành giao thông vận tải xác định nhu cầu vốn đầu tư trong giai đoạn 2016 - 2020 cần khoảng 952.731 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực đường bộ cần 632.587 tỷ đồng (tương đương 66,4% nhu cầu), lĩnh vực đường sắt cần 135.281 tỷ đồng (tương đương 14,2% nhu cầu).

Phương Thảo