“Nút thắt” trong Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên

Cập nhật: 09:16 | 12/04/2018
Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un dự kiến diễn ra vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 tới. Nhà Trắng đang tích cực chuẩn bị cho sự kiện này, với trọng tâm là thảo luận về vấn đề phi hạt nhân hóa Triều Tiên. Tuy nhiên, cách hiểu “phi hạt nhân” phụ thuộc vào quan điểm của mỗi bên. Chính vì vậy, đây được coi là nút thắt”trong hội nghị mang tính lịch sử này. 

Mỹ không muốn để Triều Tiên “câu giờ”

Cuối tháng 3 vừa qua, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã bất ngờ có chuyến thăm Trung Quốc và hội đàm với Chủ tịch nước chủ nhà Tập Cận Bình. Tại cuộc hội đàm, nhà lãnh đạo Kim Jong-un cho biết nếu Mỹ và Hàn Quốc hưởng ứng những nỗ lực của Triều Tiên và có giải pháp đồng thời hoặc theo từng giai đoạn nhằm hiện thực hóa hòa bình, tạo bầu không khí an ninh và hòa bình, thì vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên có thể được giải quyết.

Cuộc gặp Donald Trump-Kim Jong-un nếu thành hiện thực, sẽ diễn ra 1 năm sau khi bán đảo Triều Tiên luôn trong trạng thái "tăng nhiệt" và lãnh đạo hai nước "lời qua tiếng lại" liên quan đến việc Bình Nhưỡng thử vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo có khả năng vươn tới lục địa Mỹ.

Tuy nhiên, Chính phủ Mỹ đã từ chối hình thức phi hạt nhân hóa của Triều Tiên theo từng giai đoạn. Đài tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) dẫn lời một quan chức Nhà Trắng giấu tên nêu rõ: “Tất cả các hiệp thương trong quá khứ theo hình thức tiếp cận dần dần và theo từng giai đoạn đã thất bại. Chính phủ của Tổng thống Trump không quan tâm tới các cuộc đàm phán cho phép Triều Tiên kéo dài thời gian. ”Quan chức này nhấn mạnh, Mỹ sẽ làm việc khác với quá khứ và giờ là thời điểm để có những bước đi cụ thể và hành động táo bạo hướng tới phi hạt nhân hóa Triều Tiên.

Từ thực tế đàm phán giữa Triều Tiên với các nước trong nhiều năm qua, nhiều nhà phân tích hiện vẫn hoài nghi việc Triều Tiên sẽ không bao giờ phi hạt nhân hóa. Một số ý kiến cho rằng Bình Nhưỡng có thể yêu cầu Washington nhượng bộ trong một số vấn đề như Mỹ rút quân khỏi Hàn Quốc. Một số chuyên gia khác lại chỉ ra các thỏa thuận phi hạt nhân hóa nhằm đổi lấy viện trợ đều luôn đổ vỡ.

nut that trong hoi nghi thuong dinh my trieu tien
Cả Mỹ và Triều Tiên đều đang tích cực chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump (phải) và nhà lãnh đạo Kim Jong-un. ảnh tư liệu

Mỗi bên một cách hiểu

Theo báo Washingtonpost của Mỹ, đối với một số quan chức tại Washington, “việc phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên” như Tổng thống Trump nêu trên trang Twitter cá nhân hồi tháng trước, đồng nghĩa với việc ông Kim Jong-un phải chuyển giao toàn bộ các vũ khí hạt nhân và hệ thống tên lửa, đồng thời cho phép các thanh sát viên quốc tế tới Triều Tiên để giám sát việc thực thi cam kết của chính quyền Bình Nhưỡng.

Trong khi đó, về phía Bình Nhưỡng, “phi hạt nhân” lại mang một ý nghĩa khác. Đó là các biện pháp song phương nhằm từ bỏ vũ khí hạt nhân, bao gồm cả yêu cầu Mỹ từ bỏ “chiếc ô an ninh hạt nhân” mà họ đang thiết lập cho hai đồng minh của Washington là Hàn Quốc và Nhật Bản. Đây là những khác biệt trong định nghĩa về một khái niệm cực kỳ quan trọng, một bất đồng có thể khiến cuộc gặp cấp cao sắp tới đổ vỡ trước cả khi nó chính thức được bắt đầu.

Về vấn đề này, ông Vipin Narang - chuyên gia về chống phổ biến vũ khí hạt nhân tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) nhận định, rủi ro nằm ở chỗ người ta bước vào các cuộc đàm phán với kỳ vọng thiếu thực tế là nhà lãnh đạo Kim Jong-un đơn giản sẽ chìa ra chiếc chìa khóa của “vương quốc hạt nhân mà ông ấy xây dựng.” Theo chuyên gia Narang, ông Kim Jong-un chỉ chấp nhận từ bỏ vũ khí hạt nhân chừng nào Mỹ cũng đồng ý chấm dứt liên minh quân sự với Hàn Quốc, một liên minh được xây dựng từ thời Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953. Ông Kim Jong-un nhiều khả năng cũng sẽ yêu cầu Mỹ phải chấm dứt những cam kết về “răn đe mở rộng” tại Hàn Quốc và Nhật Bản - những đe dọa ám chỉ sẽ trả đũa bằng vũ khí hạt nhân nếu các đồng minh tại châu Á bị Triều Tiên tấn công.

Trên thực tế, Triều Tiên đã thể hiện rõ quan điểm của nước này từ khoảng giữa năm 2016, cho rằng việc Washington liên tục nhấn mạnh Bình Nhưỡng phải hủy bỏ chương trình hạt nhân là “điều kiện tiên quyết cực kỳ vô lý” trước khi bước vào các cuộc đàm phán. Triều Tiên đã đề ra 5 điều kiện riêng của mình, trong đó có yêu cầu Mỹ phải tuyên bố sẽ không triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ Hàn Quốc. Đến nay, Triều Tiên chưa đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy họ đã từ bỏ những yêu cầu này. Thậm chí, nhà lãnh đạo Triều Tiên còn hoàn toàn hiểu rằng việc khăng khăng với các điều kiện là điều phi thực tế.

Washington có thể giả định sai lầm

Một số nhà phân tích còn cho rằng nhiều quan chức ở Washington có thể còn đang có những giả định sai lầm khác về những cuộc gặp sắp tới. Tổng thống Trump từng nói rằng ông Kim Jong-un đột ngột hào hứng với các cuộc đối thoại cùng thế giới bên ngoài là bởi “áp lực tối đa” mà ông Trump đã gây ra đối với nhà lãnh đạo Triều Tiên.

Tuy nhiên, giới phân tích nhấn mạnh, ông Trump chỉ đúng một phần. Lý do chủ yếu là vì ông Kim Jong-un, nhà lãnh đạo mới chỉ khoảng 34 tuổi, nhưng đã khiến người ta phải có những cái nhìn khác về mình trong suốt 6 năm cầm quyền, đang cảm thấy tự tin hơn bao giờ hết. Giáo sư Kim Seok-hyang, chuyên nghiên cứu các vấn đề Triều Tiên tại ĐH Ewha ở Seoul, đồng thời cũng là cố vấn của Tổng thống Hàn Quốc trước cuộc gặp cấp cao liên Triều sắp tới, bình luận: “Ông Kim Jong-un cảm thấy yên tâm về quyền lực của mình ở trong nước. Ông ấy có vũ khí hạt nhân, và giờ ông ấy cho là mình xứng đáng được đối xử như một nhà lãnh đạo thế giới.”

Thực tế, việc nhà lãnh đạo Kim Jong-un tiến tới các cuộc gặp cấp cao cũng vì lo ngại những tác động của hàng loạt đòn trừng phạt kinh tế, do Mỹ dẫn đầu áp đặt, đối với nền kinh tế Triều Tiên. Áp lực là có thật và ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, việc ông Kim Jong-un tự tin xúc tiến một thỏa thuận tới đâu vẫn là điều cần phải chờ xem.

Hồng Phúc