Âm mưu của Mỹ qua lệnh trừng phạt Venezuela

08:10 ngày 05/08/2017

(PL&XH) - Một ngày sau khi diễn ra cuộc bầu cử quốc hội lập hiến gây tranh cãi tại Venezuela, ngày 31/7, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố lệnh trừng phạt nhằm vào Tổng thống Nicolas Maduro, phong tỏa các tài khoản riêng của ông và đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế mạnh hơn đối với đảng xã hội chủ nghĩa thống nhất cầm quyền của Venezuela (PSUV). Theo giới phân tích, động thái này đã thể hiện âm mưu của Mỹ nhằm gia tăng sức ép với Chính phủ Venezuela để gia tăng ảnh hưởng ở khu vực Mỹ Latinh.

Mỹ gia tăng sức ép lên kinh tế Venezuela

Tổng thống Maduro bị đưa vào danh sách các nhà lãnh đạo thế giới bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt cá nhân, gồm hai cố Tổng thống của Iraq và Libya là Saddam Hussein và Muammar Gaddafi, Tổng thống Syria Bashar Al-Assad và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-Un. Nói theo ngôn ngữ “thẳng tuột” của chủ nghĩa đế quốc của Mỹ thì thông điệp trên rõ ràng rằng: Hussein và Gaddafi đã chết còn Assad và Kim bị đe dọa ám sát và thay đổi chế độ.

Lệnh trừng phạt đưa ra hôm 31/7 có phạm vi bị giới hạn hơn nhiều so với ước tính của các nhà quan sát và nó nhằm gửi đi một thông điệp tới các thành viên của PSUV và quân đội Venezuela rằng Mỹ sẽ gia tăng áp lực đến khi ông Madura bị lật đổ. Cùng với thông cáo đưa ra hôm 31/7, giới chức Mỹ còn đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế đối với lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela. Những biện pháp đó bao gồm cả việc cấm Cty dầu mỏ Venezuela do nhà nước quản lý PDVSA giao dịch bằng đồng đôla Mỹ hoặc ngừng việc nhập dầu thô của Venezuela. Sự trừng phạt của Mỹ có thể khiến nền kinh tế Venezuela lụn bại và đẩy PDVSA đến chỗ vỡ nợ.

Thêm vào đó, việc áp đặt những lệnh trừng phạt trên có thể sẽ khiến tầng lớp lao động tại Venezuela rơi vào cảnh bị bần cùng hóa. Nếu PDVSA vỡ nợ sẽ làm lạm pháp gia tăng nghiêm trọng, dự kiến lên đến 4.000% vào năm 2020, và làm tiêu tan khả năng nhập khẩu hàng hóa của nước này, như thực phẩm và dược phẩm. 75% người dân Venezuela được cho là đã sụt trung bình khoảng 8,6 kg trong năm 2016 do tình trạng khan hiếm thực phẩm tràn lan.

Mỹ coi những người dân Venezuela bị bần cùng như “con tốt đen” trong nỗ lực nhằm đảm bảo quyền khai thác nguồn dầu thô từ nước này với tư cách đại diện cho Cty dầu của Mỹ. Cuộc chiến đối với nguồn dầu mỏ của Venezuela và kiểm soát quốc gia này đã trở thành tâm điểm trong những nỗ lực của Mỹ trong việc “xoay trục sang Mỹ Latinh” và đối phó với ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại khu vực này.

Phản ứng trước cuộc bầu cử quốc hội diễn ra ngày 30/7 tại Venezuela, Bộ Ngoại giao Nga đã đưa ra lời kêu gọi không rõ ràng, theo đó đề nghị Mỹ ngừng hỗ trợ các cuộc biểu tình đang bùng phát và hành động bạo lực do phe đối lập cánh tả Liên minh bàn đoàn kết dân chủ (MUD) cầm đầu, đồng thời lên án “nỗ lực của một vài lực lượng bên ngoài nhằm áp dụng bối cảnh và công thức của cuộc cách mạng màu tại Venezuela.” Tuyên bố của Nga cũng lên tiếng ủng hộ đối với quốc hội lập hiến như một nhân tố giúp ổn định tình hình chính trị trong nước.”

Tờ “Financial Times” (FT) nhận định động thái đầu tiên của quốc hội lập hiến là sẽ dỡ bỏ điều khoản hiến pháp cấm nước ngoài khai thác dầu khí của Venezuela theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho Cty khai thác dầu khí của Nga. Trong những tuần gần đây, Reuters cho biết Cty Rosneft của Nga “đang đàm phán với PDVSA để hoán đổi lợi ích của họ trong CITGO - một Cty lọc dầu của Mỹ mà Venezuela sở hữu - lấy những tài sản khác, bao gồm cả các cổ phần mới trong lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela và quyền được tự bán dầu không phải thông qua PDVSA. Và, điều này đòi hỏi phải sửa đổi hiến pháp.

Vành đai dầu mỏ Orinoco, khu vực kém phát triển của Venezuela, tự hào là một trong những khu dự trữ dầu lớn nhất chưa được khai thác trên thế giới, với việc các tập đoàn của Mỹ và Nga mắc kẹt trong cuộc chiến khốc liệt nhằm giành quyền kiểm soát hàng trăm tỷ thùng dầu thô của Venezuela đang nằm dưới lòng đất. Cuộc chiến giữa quốc hội lập pháp do phe đối lập kiểm soát và quốc hội lập hiến của PSUV đã phản ánh khía cạnh chính trị của cuộc chiến nói trên, tạo ra một cuộc khủng hoảng hiến pháp đe dọa đẩy nước này vào một cuộc nội chiến nghiêm trọng. Trong khi các Cty Nga được hưởng lợi từ thực tế ông Maduro đang nắm quyền lực thì Mỹ đã có vài căn cứ quân sự tại khắp các quốc gia Nam Mỹ và đang nỗ lực áp đặt sự chi phối về chính trị, quân sự và kinh tế mà hiện vượt xa mức đầu tư của Nga hay Trung Quốc trong khu vực này. Trong hơn 125 năm phát triển chủ nghĩa đế quốc, Mỹ đã xâm lược hơn một nửa số quốc gia tại Mỹ Latinh, ủng hộ các chế độ độc tài và các biệt đội tử thần, và là nguyên nhân gây nên cái chết của hàng triệu người trong nỗ lực nhằm bảo đảm khu vực này là "sân sau" để các Cty và ngân hàng Mỹ khai thác.

Trên thực tế, lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Venezuela được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump bổ nhiệm cựu Bộ trưởng An ninh nội địa và cũng là Tướng hải quân đã nghỉ hưu, John Kelly, làm chánh văn phòng Nhà Trắng, đó là dấu hiệu cho thấy chủ nghĩa đế quốc của Mỹ đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng đối với khu vực Mỹ Latinh. Ông Kelly từng giám sát những hoạt động của Mỹ tại Mỹ Latinh với tư cách người đứng đầu Bộ Tư lệnh Nam Mỹ từ năm 2012-2016.

Venezuela
Bạo loạn thường xuyên xảy ra ở Venezuela trong thời gian qua. ẢNH TƯ LIỆU



Điều gì sẽ xảy ra hậu bầu cử Quốc hội?

Quốc hội mới được bầu chọn với nhiệm vụ viết lại Hiến pháp Venezuela sẽ có quyền lực pháp lý gần như vô hạn để thiết lập một nhà nước xã hội chủ nghĩa vững mạnh hơn, nhưng việc lập ra Quốc hội lập hiến này làm nảy sinh làn sóng phản đối cả ở trong và ngoài nước, đe dọa đào sâu hơn cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị của nước này.

Trong bài phát biểu trên truyền hình mới đây, Tổng thống Nicolas Maduro nêu rõ rằng ông mong muốn Quốc hội mới này sẽ không chỉ có nhiệm vụ viết lại Hiến pháp mà còn điều hành đất nước với quyền lực "lớn hơn và đặt trên mọi thứ khác." Ông cũng bày tỏ quan điểm mong muốn Quốc hội lập hiến tước bỏ quyền miễn truy tố đối với các nghị sỹ đối lập và thống đốc, một trong số những điểm còn lại gây trở ngại đối với quyền lực của đảng cầm quyền. Với tuyên bố rằng "nhà giam đang chờ đợi” phe đối lập, ông Maduro nói: “Tất cả các kẻ phạm tội sẽ phải vào tù vì những tội mà họ đã phạm phải."

Mối đe dọa lớn nhất đối với ông Maduro và các đồng minh của ông là việc Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt mới do cuộc bầu cử này. Chính quyền Trump đã áp đặt trừng phạt với hai chục quan chức chính phủ đương nhiệm và về hưu, nhưng chiến lược này đến nay vẫn không thể thay thế cách cầm quyển theo kiểu "bàn tay sắt" của ông Maduro. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt đối với nhà lãnh đạo Venezuela có thể là một biện pháp mạnh mẽ mang tính biểu tượng khiến các nước khác có thể làm theo. Mỹ đang nắm trong tay một quân bài khác: đó là các lệnh trừng phạt nhằm vào ngành dầu mỏ của Venezuela, vốn là động lực của nền kinh tế nước này và là nguồn thu ngoại tệ chính. Giới chức Mỹ từng nói rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ ban đầu có thể tác động đến ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, nhưng sau đó họ lại nói rằng Chính quyền Trump đang tạm thời dừng lại do các vấn đề phức tạp, bao gồm một số vấn đề liên quan đến các Cty con. Các lệnh trừng phạt cũng đồng nghĩa với việc giá dầu thế giới sẽ tăng lên, ảnh hưởng đến các tài xế Mỹ.

Nhiều nhà phân tích tin rằng cuộc bầu cử này sẽ là "chất xúc tác" gây thêm nhiều bạo loạn ở một quốc gia vốn đã chứng kiến các cuộc biểu tình trên đường phố trong 4 tháng qua, khiến ít nhất 125 người thiệt mạng. Thủ lĩnh phe đối lập Henrique Capriles đã kêu gọi người dân Venezuela xuống đường phản đối tại thủ đô Caracas và các nhà tổ chức đang kêu gọi người dân ủng hộ Điều 350 trong Hiến pháp hiện hành, theo đó "các công dân nên khước từ bất kể chế độ, quy định hay cơ quan cầm quyền nào vi phạm các giá trị dân chủ, nguyên tắc và đi ngược lại quyền con người."     

Trong bài phát biểu trước những người ủng hộ mới đây, nghị sỹ đối lập Freddy Guevara cảnh báo người dân Venezuela chuẩn bị cho thời điểm khó khăn trước mắt.   Làn sóng phản đối trong nước và quốc tế đã phủ bóng lên cuộc bầu cử quốc hội Venezuela và một vài người tin rằng nó mở ra cánh cửa cho những người bất đồng chính kiến trong hàng ngũ đảng cầm quyền vốn được người thầy của ông Maduro là cố Tổng thống Hugo Chavez tạo dựng. Quyền lực lớn hơn của Quốc hội đồng nghĩa với việc họ có thể lật đổ Tổng thống nếu các thành viên trong đảng coi ông như một trở ngại. Nhà phân tích Francisco Manaldi tại Đại học Rice nhận định,  "Quốc hội lập hiến là sự đặt cược nguy hiểm đối với Tổng thống Maduro, thậm chí ngay cả trong liên minh của ông."

Hồng Phúc / PL&XH

  • Từ khóa:
Dự báo thời tiết các tỉnh thành