Tác giả “Hà Nội một chốn rong chơi”: Ông giám đốc không nhận lương

Cập nhật: 09:45 | 07/12/2017
Năm 2014, Martin Rama- một chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Thế giới khiến người dân Thủ đô ngạc nhiên khi ông cho ra mắt cuốn sách “Hà Nội một chốn rong chơi” với nội dung chất lượng. Cùng năm đó, cuốn sách này đã nhận được Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội. Đến giờ, Martin Rama lại khiến mọi người một lần nữa bất ngờ…

Martin Rama từng là GĐ khu vực Nam Á của Ngân hàng Thế giới. “Hà Nội một chốn rong chơi” ra đời sau 8 năm ông sống tại Hà Nội trong vai trò chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở một cuốn sách tặng người Hà Nội, với cái nhìn, sự phân tích của một chuyên gia kinh tế, ông đã xây dựng một dự án phát triển đô thị bền vững, trong đó có kế hoạch bảo tồn và nâng cấp một vài khu tập thể, góp phần giúp Hà Nội có được một “mô hình phát triển đô thị có uy tín”.

Cách đây hơn chục ngày, Martin Rama được bổ nhiệm làm GĐ dự án của Trung tâm Phát triển Đô thị bền vững thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Một vị trí thường là của người Việt, lần này điều đáng nói, lại dành cho một người nước ngoài, và Martin Rama còn không nhận lương.

tac gia ha noi mot chon rong choi nguoi giam doc khong nhan luong
Martin Rama - Ha Noi đưa ra đề xuất về phương án bảo tồn Hà Nội.

Theo Martin, mục tiêu dự án của ông là phương án tối ưu về các cách để điều hòa sự phát triển kinh tế nhanh chóng với việc bảo tồn giá trị kiến trúc và đặc trưng xã hội của Hà Nội. Dự án của ông sẽ nghiên cứu tiến hành trên một khối nhà với những đặc điểm thích hợp như đan xen giữa các tòa nhà hiện đại với biệt thự Pháp cổ bị bỏ quên, khu tập thể, chung cư cũ tưởng không còn giá trị, những con ngõ nhỏ…

Dự án sẽ xem xét việc cải tạo biệt thự Pháp cổ, nâng cấp khu tập thể, xây mới các tòa nhà hiện đại vào các khoảng trống, xây các khu thương mại bán lẻ, nhà hàng, quán cà phê độc đáo, có bản sắc; các không gian công cộng với cây xanh, quảng trường; các khu vực dành cho người đi bộ được mở xung quanh các tòa nhà có giá trị về kiến trúc.

Martin cho rằng, một khối nhà được tạo dựng đan xen, tổng hòa giữa cái mới và cái cũ như vậy chắc chắn gia tăng giá trị kinh tế cho khu vực. Là một chuyên gia kinh tế, hơn ai hết, Martin hiểu rằng nếu chỉ chăm chăm vào việc bảo tồn các kiến trúc cũ theo cách “đi ngược lại các lực lượng thị trường là tự mình làm mình thua cuộc”. Cách của ông là dứt khoát phải “tìm ra một giải pháp thay thế mang lại lợi nhuận còn cao hơn việc phá bỏ những công trình cũ để xây mới”.

Martin còn mạnh dạn khẳng định, mô hình bảo tồn di sản của UNESCO không nên áp dụng cho một Thủ đô với hàng triệu dân như Hà Nội. Điều cần thiết là phải đưa ra một mô hình bảo tồn có lợi nhuận cao khiến các nhà đầu tư quan tâm vì nó mang lại nhiều lợi nhuận hơn cả việc phá dỡ mù quáng để xây dựng chung cư cao tầng, trung tâm mua sắm.

“Dự án của tôi hướng tới nghiên cứu áp dụng trên một khối nhà chứ không phải một tòa nhà đơn nhất. Thay vì đưa ra quyết định cho một mảnh đất duy nhất, người ta phải tính đến giá trị của toàn bộ khối. Hãy tưởng tượng rằng khối nhà này có một vài biệt thự Pháp cổ, được cải tạo đẹp mắt, giải phóng không gian xung quanh cho những nhà hàng, cửa hiệu và phòng trưng bày nghệ thuật cao cấp.

Tưởng tượng thêm rằng khối nhà sẽ có một khu tập thể được nâng cấp, cao tầng hơn, các căn hộ bên trong được hiện đại hóa hoàn toàn nhưng bên ngoài vẫn mang dáng vẻ và những đặc trưng hấp dẫn của các khu tập thể nguyên bản.

Cuối cùng, hãy tưởng tượng rằng khối nhà có bãi đậu xe ngầm rộng rãi, những biển quảng cáo và đèn chiếu sáng mang nét quyến rũ của Paris, nhưng ở một phiên bản hoàn toàn Hà Nội. Giá bất động sản của một khối nhà như vậy chắc chắn sẽ rất đắt, thậm chí nó mang lại giá trị lớn hơn cả việc phá hủy và xây mới - cách dễ dàng mà nhiều nhà đầu tư đang lựa chọn.

Những cải tạo này phải thí điểm và cũng phải làm từ từ, có hội đồng kiến trúc và văn hóa thẩm định một cách chuyên nghiệp. Dự án của tôi sẽ tiến hành các điều tra xã hội, các nghiên cứu pháp lý và các giải pháp kỹ thuật cần thiết để nâng cấp một khu vực trọng điểm của Hà Nội theo khối nhà được hình dung ở trên”- Martin Rama chia sẻ.

Martin Rama cho biết, ông có tham vọng dự án này sẽ chứng minh cho lãnh đạo của Hà Nội thấy rằng việc giữ gìn một Hà Nội cổ kính, giàu văn hóa và đậm bản sắc riêng bằng việc bảo tồn, phát huy kiến trúc cổ kính bên cạnh những tòa nhà hiện đại mới chính là con đường đầu tư sinh lời nhất, bền lâu nhất cho Hà Nội.

Một điều đáng chú ý, trong dự án của mình, Martin đặc biệt quan tâm đến ý niệm về “Thành phố bền vững”. Theo đó, khối nhà của ông sẽ có 3 sự kết hợp. Thứ nhất là kết hợp nhiều chức năng trong khối nhà đó như: văn phòng, nhà ở và cửa hàng (ngược với khái niệm “phân khu”). Thứ hai là kết hợp giữa bảo tồn, sử dụng lại những giá trị văn hóa, kiến trúc cũ cho phù hợp và xây dựng mới, hiện đại. Thứ ba là kết hợp các nhóm thu nhập khác nhau (ngược với khái niệm phân nhóm khu vực - spatial segregation).

Cũng theo Martin, một nguyên tắc quan trọng cần phải đặc biệt lưu ý đó là phải ưu tiên tái định cư tại chỗ cho cư dân gốc của Hà Nội. Ông cho rằng, Hà Nội vốn hấp dẫn và độc đáo không chỉ bởi sự đặc sắc trong kiến trúc, cảnh quan… mà còn bởi chính cư dân. Bởi mỗi người dân Hà Nội đã là một thực thể văn hóa có sức hút rất lớn.

Thái Phương