Thấy gì đằng sau Thông điệp Liên bang Mỹ 2018?

Cập nhật: 08:52 | 03/02/2018
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã đọc Thông điệp Liên bang Mỹ 2018, trong đó phần lớn nội dung là điểm lại những thành tựu ông đã làm được trong năm đầu nhiệm kỳ của mình, đồng thời đưa ra những đề xuất mà ông mong muốn được Quốc hội cân nhắc trong năm 2019.

Dư luận đã nhanh chóng đưa ra những đánh giá ban đầu về Thông điệp Liên bang này.

Những nội dung chính

Trước khi đọc Thông điệp Liên bang, Trump kêu gọi tất cả các bên “gạt bỏ mọi bất đồng,” đề cao sự đoàn kết. Một cách mào đầu được đánh giá là khá tập trung và đem lại cảm giác dễ chịu cho khán giả. Ông chủ Nhà Trắng lạc quan nói: “Đây là thời khắc Mỹ mới. Chưa bao giờ chúng ta ở thời điểm thuận lợi hơn để bắt đầu giấc mơ Mỹ. Tối nay tôi muốn nói về tương lai mà chúng ta sẽ có, và đất nước mà chúng ta sẽ trở thành”.

Như nhiều dự đoán trước đó, Trump bắt đầu Thông điệp Liên bang với những thành tựu kinh tế. Ông nêu lên những số liệu kinh tế để thể hiện sức mạnh của “nền kinh tế Trump.” Trump tuyên bố từ khi ông lên nắm quyền, khoảng “2,4 triệu việc làm đã được tạo ra,” một phát biểu khá khác với phong cách của đảng Cộng hòa vốn thường không thích chính quyền tự nhận công trong việc thúc đẩy lĩnh vực việc làm trong nước. Tổng thống Trump cũng khẳng định tỷ lệ thất nghiệp trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi hiện đang ở mức thấp nhất từ trước tới nay. Tuy nhiên theo một số PV có mặt tại sự kiện này, tuyên bố của ông Trump không nhận được sự tán thưởng của những khán giả da màu.

Nói về những thành tựu của mình, Tổng thống Trump không quên nhắc đến việc ông đã thông qua “dự luật cắt giảm thuế lớn nhất” trong lịch sử Mỹ với lợi ích đem về cho ít nhất 3 triệu người lao động, tăng tiền lương cho người lao động, xóa bỏ một số quy định, chấm dứt cái gọi là “cuộc chiến nhằm vào ngành than đá,” cam kết sẽ giảm giá thành các mặt hàng dược phẩm và tuyên chiến với những kẻ buôn lậu ma túy.

Về vấn đề thương mại, Tổng thống Trump khẳng định: “Thời đại đầu hàng kinh tế đã chấm dứt.” Ông nhắc lại quan điểm về một trong những vấn đề trọng tâm trong chiến dịch tranh cử, khẳng định đã đến lúc Mỹ phải đàm phán các thỏa thuận thương mại “công bằng” và “có đi có lại.” Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ nỗ lực sửa chữa những thỏa thuận tồi và đàm phán các thỏa thuận mới. Đó sẽ là những thỏa thuận tốt và công bằng.”

Trong những năm tới Nhà Trắng dự kiến sẽ thúc đẩy một kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô và các chính sách về di cư, với những nội dung tập trung nhằm đem lại lợi ích tối đa cho người lao động Mỹ. Trong Thông điệp Liên bang, ông Trump cũng tuyên bố sẽ “xây dựng những cơ sở hạ tầng an toàn, bền vững, hiện đại trong thời gian ngắn mà nền kinh tế cần và người dân đáng được hưởng.” Ông cho biết sẽ dùng ngân sách liên bang, kết hợp với nguồn vốn huy động từ địa phương và khu vực tư nhân, kêu gọi Quốc hội thông qua dự luật đầu tư hạ tầng trị giá tối thiểu 1,5 nghìn tỷ USD- trong bài phát biểu cách đây một năm trước Quốc hội, con số mà ông đưa ra là 1 nghìn tỷ USD.

Sau vấn đề kinh tế và cơ sở hạ tầng, Trump chuyển sang vấn đề nóng là di cư, với việc khẳng định “luôn cởi mở với việc hợp tác cùng tất cả các thành viên cả hai đảng- Dân chủ và Cộng hòa- để bảo vệ người dân xuất thân từ mọi tầng lớp, màu da, tôn giáo và phe phái. Trách nhiệm của tôi, và trách nhiệm của tất cả những người được bầu, là bảo vệ người dân Mỹ- đảm bảo sự an toàn của họ, của gia đình họ và của cả cộng đồng, cũng như quyền có được giấc mơ Mỹ của họ.”

Tổng thống Trump công bố lộ trình cấp quyền công dân cho 1,8 triệu người nhập cư bất hợp pháp từng được đưa vào Mỹ khi còn nhỏ, song khẳng định điều này chỉ có thể được thực hiện song song với các biện pháp đảm bảo an ninh biên giới, cụ thể là “bức tường ở biên giới phía Nam,” chấm dứt chương trình cấp thị thực theo kiểu “vé số,” và chấm dứt chính sách di cư theo hướng ưu ái những gia đình đã nhập cư vào Mỹ.

Thông điệp Liên bang đầu tiên của Tổng thống Trump khẳng định: “Chúng ta đang tái thiết sức mạnh và lòng tin ở trong nước. Song song với đó chúng ta cũng đang khôi phục sức mạnh và vị thế ở bên ngoài.” Một trong những nội dung mà nhiều người đã dự đoán trước là không thể thiếu trong Thông điệp Liên bang của Tổng thống Trump là chiến thắng trước tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Iraq và Syria. Ông thừa nhận kết quả này có được là nhờ chiến lược phối hợp với các đồng minh được xây dựng từ thời người tiền nhiệm và cam kết sẽ tiếp tục cuộc chiến tới khi “IS bị xóa sổ.”

Về chính sách đối ngoại, Trump tỏ rõ sự cứng rắn của mình bằng phát biểu cho rằng “sự tự mãn và nhượng bộ chỉ càng tạo cơ hội cho những hành vi khiêu khích và hung hăng. Tôi sẽ không lặp lại sai lầm của những chính quyền trước, những sai lầm đẩy chúng ta vào hoàn cảnh nguy hiểm hiện nay.”

Iran xuất hiện trong Thông điệp Liên bang đầu tiên của Trump với tư cách một chính quyền bị ông phản đối. Trong khi đó, Nga chỉ được đề cập tới duy nhất một lần khi ông nhấn mạnh: “Những đối thủ như Trung Quốc và Nga đang thách thức các lợi ích, thách thức nền kinh tế và các giá trị của chúng ta.

Trong khi đó ông Trump lại tỏ ra khá kiềm chế khi đề cập tới chính sách Triều Tiên. Cho rằng chính quyền Triều Tiên có bản chất không tốt song Trump không nói rõ chính quyền của ông sẽ làm gì để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ cuộc khủng hoảng hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên. Tổng thống Trump khẳng định: “Tham vọng không ngừng của Triều Tiên về tên lửa hạt nhân sẽ sớm đe dọa đất nước chúng ta. Chúng tôi đang tiến hành một chiến dịch gây sức ép tối đa để ngăn chặn điều này”.

thay gi dang sau thong diep lien bang my 2018
Tổng thống Donald Trump đọc Thông điệp Liên bang. Ảnh tư liệu

Dư luận nói gì?

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày bản Thông điệp Liên bang, Hạ nghị sĩ Dân chủ Joe Kennedy có bài phản ứng chính thức thay mặt Đảng Dân chủ, cho rằng chính quyền Trump gây ra sự sợ hãi trên toàn quốc, biến sự phát triển kinh tế thành "trò chơi được ăn cả ngã về không," chia rẽ đất nước, gây phân hóa giữa người thắng cuộc và nạn nhân, phá bỏ các thể chế ổn định và các giá trị cốt lõi, kích động bạo lực, tạo điều kiện cho tư tưởng phân biệt chủng tộc phát triển. Ông Kennedy nêu các ưu tiên của Đảng Dân chủ trong thời gian tới là tăng cường hệ thống phúc lợi xã hội, bao gồm chăm sóc sức khỏe, hưu trí, nhập cư và phát triển kinh tế.

Báo chí nhìn chung ghi nhận ông Trump đã thể hiện tốt cả về ngôn từ và ca ngợi các khách mời, khiến cho bài phát biểu kiềm chế hơn rất nhiều so với những phát biểu trước đây, thu được tỷ lệ ủng hộ cao của cử tri. Tuy nhiên, đây có lẽ không phải là thay đổi căn bản của Tổng thống Trump vì đã nhiều lần ông Trump đưa ra những chỉ trích chia rẽ, vài ngày sau những bài phát biểu tốt.

Thông điệp nổi bật của bài phát biểu là đoàn kết, thống nhất đất nước và hai đảng vì mục tiêu phát triển. Tuy nhiên, trong nội dung bài phát biểu, ông Trump vẫn nhiều lần chỉ trích chính quyền tiền nhiệm Barack Obama. Trong bối cảnh chia rẽ chính trị Mỹ ngày càng trở nên trầm trọng, hy vọng đoàn kết của ông Trump có thể chỉ là ảo tưởng.

Báo chí cũng ghi nhận bài phát biểu của Trump chủ yếu tập trung vào các vấn đề trong nước, tuy nhiên lại không nêu chi tiết nhiều vấn đề. Kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng, y tế, kinh tế, nhập cư còn nhiều điểm mơ hồ, không rõ ràng. Nhiều con số thống kê không chính xác, được đưa ra nhằm các mục tiêu dân tuý, thu hút cử tri. Các vấn đề đối ngoại không được đề cập nhiều trong Thông điệp Liên bang 2018. Ông Trump chủ yếu nêu các vấn đề nổi bật đối với cử tri như Triều Tiên, Iran, IS mà không nhắc đến các ưu tiên trong hai bản chiến lược quốc gia về an ninh và quốc phòng là đối đầu với các cường quốc như Trung Quốc và Nga. Sự thiếu vắng này có thể là do ông Trump không muốn gây thêm căng thẳng với hai nước trên hoặc cũng có thể là ông muốn bài phát biểu tập trung vào các vấn đề đối nội.

Trong Thông điệp Liên bang, ông Trump cũng nêu Trung Quốc và Nga là "những mối đe dọa đang thách thức các lợi ích, nền kinh tế và các giá trị của Mỹ". Tuy nhiên, khác với các thông điệp liên bang của người tiền nhiệm Barack Obama, ông Trump không hề đề cập đến vấn đề đảm bảo tự do an ninh hàng hải trên biển Đông.

Giáo sư, Tiến sĩ Mitchel B.Wallerstein, Chủ tịch trường ĐH Baruch và Giáo sư, Tiến sĩ Carla Robbins (cũng của trường Baruch), đều cho rằng việc ông Trump không nhắc đến các cuộc tranh chấp trên biển Đông không đồng nghĩa với việc chính quyền Mỹ có sự thay đổi trong chính sách đối với khu vực. Cả hai chuyên gia nhấn mạnh rằng trong bối cảnh Trung Quốc đang ráo riết mở rộng các căn cứ quân sự trên biển Đông, Nhà Trắng không thể lơ là khu vực này. Tuy nhiên, bà Robbins nói thêm rằng ông Trump hiện đang có rất nhiều ưu tiên đối ngoại, do đó không thể trình bày hết mọi ưu tiên trong thông điệp liên bang.

Hồng Phúc