Thủ đô Hà Nội coi trọng bóng mát cây xanh

Cập nhật: 08:15 | 17/06/2017
(PL&XH) - Môi trường sống phải có cây xanh. Đô thị hiện đại phải có cây xanh và cây xanh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển, tạo lập đô thị xanh và bền vững.

Thủ đô Hà Nội mới đây phải đón chịu một đợt nắng nóng lịch sử trong vòng 46 năm qua. Nhiệt độ thực tế đo được ở ngoài đường có chỗ  lên tới 50 độ C. Ở ngoài đường, nơi có bóng cây xanh và nơi không có chênh nhau lên tới 3-5 độ C, người đi đường trên khắp các tuyến phố của Thủ đô luôn mong có bóng mát cây xanh.

Hà Nội là nơi tập trung đông dân cư, có nền sản xuất công nghiệp nên môi trường sống bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí, nước thải, rác thải,… Do đó, việc trồng cây xanh trên các tuyến phố là biện pháp hiệu quả nhằm cải thiện điều kiện vệ sinh, khí hậu và  bảo vệ môi trường (BVMT). Ngoài ra, cây xanh có nhiều tác dụng như giảm nhiệt độ, giảm bức xạ nhiệt, làm sạch không khí, giảm bụi và tiếng ồn.

 Từ những năm đầu của thế kỷ XX đến nay, cây xanh Hà Nội có thể phân ra thành các nhóm: Cây đường phố; cây vườn hoa, công viên; cây trong trường học, công sở, BV, đình chùa, nhà thờ; cây trong nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp; cây trong chung cư, biệt thự, nhà riêng; cây ở ven sông, kênh, mương thoát nước. Theo kết quả điều tra 6 nhóm cây trên, Hà Nội có 172 loài cây xanh bóng mát, trong đó có 11 loài thuộc ngành hạt trần như bách tán, bụt mọc  và 161 loài thuộc ngành hạt kín như sấu, sao đen, sưa trắng. Đặc biệt, Hà Nội đang tồn tại khoảng 800 cây cổ thụ có tuổi thọ từ 100 năm trở lên. Đây là những cây có giá trị về lịch sử, văn hóa gắn với đời sống tâm linh và là nhân chứng qua các thời kỳ phát triển của Hà Nội.

anh cay xanh o vuon bach thao Ha Noi
Cây xanh ở vườn Bách Thảo Hà Nội góp phần bảo vệ môi trường. Ảnh: AT

Theo thống kê của Cục Hạ tầng kỹ thuật, Bộ Xây dựng, chỉ tiêu cây xanh tối thiểu của Liên hợp quốc là 10m²/người và chỉ tiêu của các TP hiện đại trên thế giới là 20-25m²/người. Trong khi đó, tỷ lệ cây xanh/người dân ở Hà Nội là 2-3m²/người, nghĩa là cây xanh đô thị ở Hà Nội chỉ bằng 1/5-1/10 tiêu chuẩn thế giới.

Hiện nay, tại vườn Bách Thảo còn có các loài cây thân gỗ đường kính hàng mét và một số loài thuộc họ cau, với thân cột khổng lồ. Bên cạnh đó là nhóm cây có rễ phụ phát triển như cây đa, đề, si, loài dây leo thân gỗ và cây sống phụ sinh thuộc họ lan, ráy,... Đặc biệt, vườn còn có mộ̣t số loài cây gỗ quý chỉ còn một cá thể duy nhất ở miền Bắc là gỗ đỏ và nhiều loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam (2007) như  gụ mật, giáng hương, chiêu liêu xanh, muồng chanh,... Ngoài ra, còn có 40 cây sưa trên 100 tuổi. Đây là nguồn gen thực vật quý, hiếm cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Hà Nội còn có́ hàng trăm ngôi chùa ở nội thành và các làng, xã ngoại thành. Những ngôi chùa này, theo từng giai đoạn lịch sử đã đóng góp tích cực vào sự hưng thịnh của đất nước. Đáng chú ý là một số ngôi chùa nổi tiếng đều có mảng cây xanh đa dạng và phong phú, được trồng theo giá trị sử dụng như cây bóng mát, cây cảnh trang trí, cây có hương sắc thờ cúng, cây phục vụ đời sống tăng ni.

Cũng theo kết quả điều tra sơ bộ 3 ngôi chùa nổi tiếng của Hà Nội là Trấn Quốc, Một Cột và chùa Láng: Chùa Trấn Quốc có 83 loài cây, trong đó có 14 loài cây bóng mát, 52 loài cây trang trí hương sắc thờ cúng, 17 loài phục vụ đời sống tăng ni; chùa Một Cột có 73 loài, trong đó 9 loài cây bóng mát, 53 loài trang trí hương sắc thờ cúng, 11 loài phục vụ đời sống tăng ni; chùa Láng có 81 loài, trong đó có 11 loài cây bóng mát, 47 loài trang trí hương sắc thờ cúng và 23 loài phục vụ đời sống tăng ni. Như vậy, các ngôi chùa ở Hà Nội không chỉ là những di sản văn hóa mang bản sắc dân tộc Việt Nam mà còn là nơi lưu giữ nhiều loài cây truyền thống, bản địa, quý hiếm.

Chúng ta còn nhớ, năm 2015, TP thực hiện đề án thay thế 6.700 cây xanh trên nhiều tuyến phố.  Lãnh đạo TP đã yêu cầu tạm dừng thực hiện đề án để thanh kiểm tra. Kết quả thanh tra chỉ ra nhiều sai sót, những cá nhân tổ chức liên quan đã bị kỷ luật.

Để có được hệ thống cây xanh với quần thể thống nhất, có giá trị thẩm mỹ cao, góp phần BVMT,  chúng ta cần phải đưa ra các tiêu chí cụ thể cho từng nhóm cây. Những tiêu chí này là cơ sở khoa học để xác định cơ cấu, chủng loại cây trồng thích hợp cho từng loại hình cây xanh đô thị. Có thể khẳng định, trồng cây xanh là một hoạt động sinh thái nhân văn, ngoài trách nhiệm của Cty Công viên cây xanh cần huy động sự tham gia của các chuyên gia kiến trúc, mỹ thuật,  và sự chung tay góp sức của cộng đồng.

Ánh Tuyết / PL&XH