Tiến triển thương mại Mỹ- EU: Đột phá “mang tính biểu tượng”

Cập nhật: 08:44 | 31/07/2018
Sau nhiều tháng xảy ra những tranh cãi xuyên Đại Tây Dương, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) dường như đã rút được chân khỏi bờ vực của một cuộc chiến thương mại. Những ngày gần đây, giới chức hai bên liên tục đưa ra những tuyên bố tích cực, xua tan những quan ngại về mối quan hệ căng thẳng trong thời gian qua.

Chuyển biến bất ngờ

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jean-Claude Juncker mới đây tuyên bố rằng họ đã đạt được thỏa thuận đột phá về thương mại, với việc giảm bớt những đe dọa thuế quan nhằm vào các nhà sản xuất ô tô châu Âu và bao gồm thỏa thuận về việc mua đậu nành của Mỹ.

Phát biểu hôm 25-7 bên cạnh Tổng thống Trump tại nhà Trắng, Chủ tịch Juncker nói: “Tôi đã có ý định đưa ra một thỏa thuận trong hôm nay. Và chúng tôi đã đạt được một thỏa thuận”.

Nếu đặt trong bối cảnh chưa đầy 2 tuần trước, “giai đoạn mới” trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương này dường như có phần “kỳ quặc”, khi ông Trump tuyên bố EU là “kẻ thù” của Mỹ vì “những gì họ làm với chúng ta trong thương mại”.

Trước đó, Tổng thống Mỹ đã công khai lớn tiếng với các nhà lãnh đạo châu Âu tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Quebec xung quanh những khoản thuế mà ông Trump áp đặt lên ngành nhôm thép.

Một cuộc đối đầu tương tự cũng nổ ra tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Brussels (Bỉ) trong tháng này, khi ông chủ Nhà Trắng tỏ ra tức giận hơn nữa với châu Âu về vấn đề chi tiêu quốc phòng.

Tuy nhiên, tất cả những sự thù địch giữa hai bên dường như đã biến mất trong cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch EC. Ông Trump, người từng gọi Chủ tịch Juncker là “kẻ sát nhân tàn bạo”, bất ngờ nói về mối quan hệ tốt đẹp giữa hai bên.

Trong tuyên bố chung, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí đối thoại về thuế quan, hàng rào thương mại, hợp tác năng lượng và cải cách Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Họ đã cam kết giải quyết tranh cãi về các khoản thuế của Mỹ đánh vào mặt hàng nhôm thép và các biện pháp trả đũa của châu Âu.

Điều đáng chú ý nhất ở đây là họ đã nhất trí không áp đặt các biện pháp thuế mới mà có nguy cơ làm leo thang chiến tranh thương mại chừng nào các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn.

Hai bên đã tuyên bố thắng lợi. Với việc gọi hôm 25-7 là “một ngày quan trọng cho thương mại tự do và công bằng”, ông Trump đã nêu bật cam kết của ông Juncker về việc EU sẽ nhập khẩu thêm đậu nành và khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ.

Về phần mình, ông Juncker ca ngợi việc ông Trump đồng ý không áp đặt thêm các biện pháp thuế quan như một “sự nhượng bộ lớn” của phía Mỹ.

tien trien thuong mai my eu dot pha mang tinh bieu tuong
Mỹ và EU đang hạ nhiệt căng thẳng thương mại. (Ảnh tư liệu)

Chưa bên nào chiến thắng thực sự

Về mặt hình thức, có thể nói cuộc họp với lãnh đạo châu Âu đã diễn ra êm đẹp, cho dù báo chí không được phép đặt câu hỏi. Điều đó có thể hiểu như là cả Tổng thống Trump và ông Juncker đều không muốn vượt ra ngoài khuôn khổ bài diễn văn chính thức với giọng điệu hòa nhã.

Tuy nhiên, theo trang mạng Theatlantic.com, cuộc gặp này không mang lại nhiều thực chất và không một bên nào giành chiến thắng thực sự.

Để khiến ông Trump rút lại các đe dọa nhằm vào xuất khẩu ô tô của EU, ông Juncker phải hứa hẹn rằng EU sẽ nhập khẩu thêm đậu nành và khí tự nhiên - 2 mặt hàng mà khối đang nhập khẩu.

Cũng như để đổi lấy chiến thắng về mặt truyền thông, ông Trump đã trao cho ông Juncker cơ hội để khẳng định rằng ông nhất trí không áp đặt các biện pháp thuế mới nhằm vào xe hơi xuất khẩu của EU ở thời điểm hiện nay.

Một ngày sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Juncker, hôm 26-7, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross cho biết, các mức thuế do Mỹ áp đặt đối với mặt hàng nhôm, thép vẫn tiếp tục có hiệu lực khi các cuộc đàm phán với EU vẫn đang tiếp diễn.

Đến ngày 29-7, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin tuyên bố, Washington mong muốn EU mở ra "nhiều cơ hội hơn nữa" cho nông dân và các mặt hàng nông nghiệp của Mỹ theo một phần thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và EU.

Cũng trong ngày 29-7, Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow tuyên bố, Mỹ có khả năng dỡ bỏ thuế đối với mặt hàng thép nhập khẩu từ EU nếu thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và EU "đạt được một cách tốt đẹp”.

Phát biểu với kênh truyền hình CNN, Cố vấn kinh tế Kudlow nêu rõ: "Nếu thỏa thuận đạt được một cách tốt đẹp, thỏa thuận sẽ bao gồm một số giai đoạn. Tôi nghĩ sẽ không còn thuế thép với Liên minh châu Âu. Tôi không nghĩ sẽ có thuế xe hơi. Tôi không muốn nói trước điều này, nhưng Tổng thống Trump nêu rõ rằng... điều này đang được thảo luận”.

Trước nững diến biến trên, Marianne Schneider-Petsinger, chuyên gia nghiên cứu địa kinh tế tại Viện Chatham House ở London, nhận định: “Thay vì một cam kết rõ ràng, điều mà chúng ta thật sự nhận được là những tuyên bố hùng hồn về việc hợp tác và bước vào đối thoại. Điều này cùng với “thói quen” rút lại lời hứa của ông Trump có thể đồng nghĩa rằng sẽ có thêm nhiều bất ngờ khi mọi việc tiến triển trong các tháng tới”.

Nhà nghiên cứu này nhận định, “đó là sự bất ngờ, đó là bước đi tích cực, nhưng không phải là bước đột phá mà một số người đang khẳng định”.

Dù vậy, ngoài những chiến thắng mang tính biểu tượng, hai bên cũng đưa ra những thay đổi đáng chú ý.

Với việc đồng ý bước vào đàm phán mà không cần Mỹ xóa bỏ các biện pháp thuế nhằm vào ngành nhôm thép, ông Juncker đã rút lại lời khẳng định của EU rằng họ sẽ “không đàm phán trong nguy cơ bị đe dọa”. Sau nhiều tháng công kích các nhà lãnh đạo châu Âu, việc ông Trump sẵn sàng hòa hoãn với EU cho thấy ông dường như cũng đang tự hỏi rằng có phải các cuộc chiến thương mại luôn “dễ dàng giành chiến thắng” hay không.

Theo Theatlantic.com, nếu các cuộc đàm phán thất bại, ông Trump có thể trở lại tuyên bố rằng các biện pháp thuế quan “là điều vĩ đại nhất”, còn ông Juncker có thể nói rằng ông đã không hứa hẹn gì và ít nhất ông đã “câu giờ” cho các nhà sản xuất xe hơi châu Âu!

Hồng Phúc