Xét xử Châu Thị Thu Nga và đồng phạm:

Trách nhiệm bồi thường thuộc ai?

Cập nhật: 17:16 | 15/10/2017
Phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra tại Công ty Housing Group đã kết thúc phần xét hỏi và tranh luận, chiều 16-10, HĐXX sẽ đưa ra phán quyết.

Trong khi VKSND TP Hà Nội đề nghị tòa tuyên buộc cựu đại biểu Quốc hội Châu Thị Thu Nga phải bồi thường toàn bộ số tiền 348 tỷ đồng thì các bị hại cho rằng, trách nhiệm thuộc về Công ty Housing Group.

Trước đó, VKSND TC cáo buộc, để có được lòng tin của khách hàng, Nga đã thực hiện các thủ đoạn gian dối, trong đó có việc chỉ đạo sàn giao dịch bất động sản thuộc Công ty Housing Group soạn thảo hợp đồng với tên gọi theo từng thời điểm là hợp đồng đặt cọc, hợp đồng góp vốn, thỏa thuận vay vốn, thỏa thuận góp vốn.

Nội dung chính của các hợp đồng thể hiện Công ty Housing Group là chủ đầu tư của dự án B5 Cầu Diễn huy động vốn của các nhà đầu tư cá nhân (khách hàng) có nhu cầu đầu tư mua căn hộ chung cư tại dự án B5, Cty thu của nhà đầu tư cá nhân số tiền ban đầu bằng 30% giá trị chuyển nhượng của căn hộ đã chọn…

Thực chất các hợp đồng này là huy động vốn từ tiền của người mua nhà ứng trước qua hình thức mua bán nhà ở hình thành trong tương lai nên vi phạm quy định về huy động vốn tại khoản 1 Điều 39 Luật Nhà ở.

Phần luận tội, VKSND cho rằng, Nga và các bị cáo khác lừa đảo khách hàng nên bà Nga phải có trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại cho các bị hại.

Nhưng các khách hàng cho rằng, nguyện vọng của họ là hợp đồng đã ký phải được tôn trọng, dự án được tiếp tục thực hiện, họ được nhận nhà. “Giao dịch giữa các bị hại với Công ty Housing Group có thể là thỏa thuận vay vốn, góp vốn… nhưng đều là hợp pháp. Các bị hại ký hợp đồng với Cty chứ không ký với bị cáo Nga. Cty là pháp nhân vẫn tồn tại nhưng lại yêu cầu bị cáo Nga bồi thường là có sự nhầm lẫn về mặt chủ thể” – lời của bị hại Vũ Thị Phương Lan.

Về vấn đề này, luật sư Quang Anh, Giám đốc Công ty Luật TNHH Sao Việt, Đoàn luật sư TP Hà Nội, bào chữa cho bị cáo Nga phân tích, nếu bị cáo Nga phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường cho khách hàng. Bởi, mối quan hệ được xác định trong vụ án này là giữa khách hàng và Nga.

Đây là quan hệ pháp luật hình sự giữa bị hại và người thực hiện hành vi phạm tội. Theo quy kết này, các hợp đồng giữa hai bên chỉ có thể coi là “thủ đoạn gian dối” mà Nga sử dụng để đạt được mục đích chiếm đoạt tài sản của khách hàng có nhu cầu mua nhà tại dự án B5 (theo đúng mô tả về cấu thành tội phạm này tại Điều 139 Bộ luật Hình sự).

trach nhiem boi thuong thuoc ai
Các bị cáo trong vụ án

Việc dùng thủ đoạn gian dối này chỉ phát sinh trách nhiệm hình sự chứ không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Do đó, các hợp đồng này không thể coi là giao dịch dân sự và đương nhiên là không có giá trị pháp lý.

Nếu Nga không phạm tội này, Công ty Housing Group phải tiếp tục thực hiện các giao dịch đã ký với khách hàng. Vì trong vụ việc này có 3 chủ thể độc lập: Khách hàng, Châu Thị Thu Nga và Công ty Housing Group. Với hành vi pháp lý của chủ thể nào thì chủ thể đó phải chịu trách nhiệm. Việc Công ty Housing Group ký hợp đồng với khách hàng và khách hàng nộp tiền trực tiếp vào tài khoản của Công ty Housing Group nên giữa hai bên phát sinh quan hệ pháp luật.

Ở đây, cả khách hàng và Công ty Housing Group đều nhận thấy hiện tại chưa đủ điều kiện để thực hiện giao dịch mua bán nhà ở. Do vậy hai bên đã lựa chọn hình thức kinh doanh khác (hợp đồng hợp tác, hợp đồng góp vốn, hợp đồng vay vốn, Hợp đồng đặt cọc…) để thực hiện mong muốn của mình. Điều này khác với việc đưa ra một giao dịch giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác.

Như vậy, nếu bị cáo Nga phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” như nhận định của VKSND thì các hợp đồng mà Công ty Housing Group và khách hàng đã ký kết không có giá trị pháp lý, không thể tiếp tục thực hiện như mong muốn của đại đa số các khách hàng và lúc đó, Công ty Housing Group cũng không phải chịu trách nhiệm bồi thường cho các bị hại.

Trong vụ án này, nguyện vọng của cả “bị cáo” lẫn “bị hại” hầu như không có sự đối lập, cả hai bên đều mong được tiếp tục triển khai dự án, được nhận nhà như đã giao hẹn ban đầu.

Chắc rằng, HĐXX sẽ có những phán quyết thấu lý đạt tình để tháo gỡ “nút thắt” quyền lợi trong vụ án.

Đỗ Phương