Triều Tiên đẩy Mỹ và đồng minh vào thế khó

Cập nhật: 08:15 | 05/09/2017
(PL&XH) - Vụ thử hạt nhân lần thứ 6 của Triều Tiên đã nhanh chóng vấp phải sự chỉ trích gay gắt của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ.

Tuy nhiên, dù căng thẳng hiện nay đang ở mức cao song nhiều học giả vẫn cho rằng việc Mỹ tấn công phủ đầu Triều Tiên là điều khó có thể xảy ra bởi cái giá mà Mỹ cùng các đồng minh như Nhật Bản và Hàn Quốc phải trả sẽ là rất đắt. Trong khi đó, những hành động khiêu khích và cứng đầu của Bình Nhưỡng rõ ràng đang đẩy các bên vào thế khó.

Mỹ - Nhật - Hàn lâm vào thế bí

Phát biểu bên ngoài Nhà Trắng sau cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump và đội ngũ an ninh quốc gia, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis cho biết nhà lãnh đạo Mỹ đã được trình bày tóm tắt về mọi lựa chọn quân sự khả thi.

Ông Mattis nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ dùng các biện pháp quân sự, cứng rắn và quy mô, để đáp trả mọi mối đe dọa nhằm vào Mỹ và các vùng lãnh thổ của Mỹ, trong đó có cả đảo Guam, và cả các đồng minh… Chúng tôi không tìm cách hủy diệt hoàn toàn một quốc gia nào, cụ thể ở đây là Triều Tiên. Tuy nhiên, đúng như tôi đã nói, chúng tôi có rất nhiều lựa chọn”.

Trước đó, Tổng thống Trump cũng phủ nhận việc loại trừ lựa chọn quân sự và đe dọa cắt đứt quan hệ thương mại với bất kỳ một quốc gia nào dám làm ăn với Bình Nhưỡng. Thượng nghị sỹ Roy Blunt, thành viên Hội đồng Đối ngoại Thượng viện, ủng hộ lời đe dọa của ông Trump bởi nó không chỉ nhằm vào Triều Tiên, mà còn đánh tiếng tới Trung Quốc, buộc họ phải “cân nhắc hậu quả từ cách hành xử của mình.”

Ngày 3/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steve Mnuchin cho biết ông có thể sẽ đưa ra đồng bộ gói trừng phạt mới để cắt đứt mọi quan hệ thương mại với Triều Tiên. Trao đổi với kênh truyền hình Fox News, ông nói: “Nếu các quốc gia muốn làm ăn với Mỹ, họ phải phối hợp với các đồng minh và đối tác của chúng tôi để chặn đứng mọi quan hệ kinh tế của Triều Tiên”.

Sau nhiều tuần căng thẳng leo thang liên quan tới chương trình hạt nhân của Triều Tiên, mức độ và quy mô của vụ thử hạt nhân ngày 3/9 càng khiến bầu không khí ngoại giao trở nên ngột ngạt hơn. Trong hàng loạt bình luận trên trang Twitter cá nhân, ông Trump đã chỉ trích đồng minh Hàn Quốc, quốc gia đang đối mặt với mối đe dọa sống còn từ chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Ông Trump nhấn mạnh: “Đúng như những gì tôi nói, Hàn Quốc đang nhận ra rằng chính sách nhân nhượng của họ với Triều Tiên không hiệu quả”. Nhiều chuyên gia nhìn nhận vụ thử hạt nhân lần thứ 6 của Triều Tiên nhiều khả năng đã gây tổn hại không nhỏ tới chính sách mà chính quyền Moon Jae-in đang theo đuổi nhằm thúc đẩy quan hệ liên Triều và giải quyết các bế tắc về mặt ngoại giao liên quan tới vấn đề hạt nhân.

Vụ thử hạt nhân này cũng là một “bước tiến” gần hơn tới giới hạn đỏ mà chính Tổng thống Moon đề ra. Tháng trước, ông nhấn mạnh rằng Triều Tiên sẽ vượt qua “giới hạn đỏ” nếu tiếp tục gắn đầu đạn hạt nhân vào tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, và biến nó thành vũ khí. Tuy nhiên ông không cho biết Seoul sẽ làm gì nếu giới hạn này bị phá vỡ.

Trong khi đó, về phía Nhật Bản, quốc gia này đang bế tắc trong việc đối phó với Triều Tiên, nhất là sau khi Bình Nhưỡng thử hạt nhân bất chấp mọi cảnh báo của cộng đồng quốc tế. Nhiều chuyên gia về chính trị cho rằng nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un sẽ không từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Theo các chuyên gia này, hy vọng nằm ở chỗ Trung Quốc, với ảnh hưởng nhất định đối với Triều Tiên, có thể sẽ phối hợp cùng Thủ tướng Shinzo Abe và Tổng thống Trump nhằm gia tăng áp lực với Triều Tiên. Tuy nhiên, Phó Giáo sư Stephen Nagy, hiện làm việc tại ĐH Cơ đốc giáo quốc tế ở Tokyo, lại cho rằng các đòn trừng phạt không đủ sức ngăn chặn tham vọng hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên.

Ông Nagy cho rằng nhà lãnh đạo Triều Tiên đã đẩy mạnh các chính sách của mình “một cách chiến lược”, trong khi hiểu rõ rằng Mỹ dưới thời Trump là “con tàu không có bánh lái” và “không đủ sức có một cách tiếp cận chiến lược và bền vững để đối phó với Triều Tiên”. Ông nhấn mạnh rằng “Mỹ và Nhật Bản có rất ít khả năng và lựa chọn để siết chặt thòng lọng quanh cổ Triều Tiên”.

Trump và Kim
Tổng thống Trump (trái) và nhà lãnh đạo Kim Jong-un đang trong cuộc đấu trí “cân não”. ẢNH TƯ LIỆU

 Trump chủ quan với Kim Jong-un?

Trước đó, dư luận thế giới đã rất nhanh chóng chuyển sự chú ý tới những đe dọa cứng rắn mà ông Trump nhằm vào chế độ Bình Nhưỡng, rằng ông sẽ trút “cơn bão lửa và thịnh nộ” xuống Triều Tiên nếu nhà lãnh đạo Kim Jong-un bắn tên lửa đạn đạo về phía lãnh thổ Mỹ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng một cuộc gặp, nếu có, giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Triều có thể vô hình trung trở thành một sự công nhận cho vị thế quốc gia sở hữu hạt nhân của Triều Tiên, đồng thời cản trở các cuộc tập trận chung Mỹ-Hàn.

Cuộc gặp này cũng sẽ hủy hoại liên minh mà Mỹ xây dựng với Nhật Bản, Hàn Quốc, và chỉ có lợi cho Trung Quốc, quốc gia vốn từ lâu vẫn rất ủng hộ một cuộc đối thoại trực tiếp giữa Washington và Bình Nhưỡng.

Ông Daniel Russel, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề Đông Á vừa mãn nhiệm vào cuối tháng 3 vừa qua, bình luận: “Triều Tiên đang tìm cách đẩy căng thẳng và rủi ro lên cao, để sau đó hướng tới một đề xuất hòa bình.

Tất cả những điều đó là nhằm gây áp lực buộc Mỹ phải tham gia các cuộc đàm phán trực tiếp với Kim Jong-un theo những điều kiện mà ông ta đưa ra. Đó là một cái bẫy lớn”. Ông Russel cho rằng các đời tổng thống trước của Mỹ đã tránh được “cái bẫy” này, kể cả cựu Tổng thống Bill Clinton, người từng có một cuộc gặp chớp nhoáng với cha ruột của Kim Jong-un là Kim Jong-Il.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump lại đang xử lý vấn đề Triều Tiên với cung cách ngông nghênh và hết sức chủ quan, khi cho rằng mình là một nhà đàm phán đại tài, khác hẳn với những người tiện nhiệm. Donald Trump từng thể hiện rõ quyết tâm ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp với Kim Jong-un.

Trong chiến dịch tranh cử, ông tuyên bố: “Tôi sẽ nói chuyện với anh ta”; tháng 4 vừa qua ông khẳng định: “Nếu điều kiện cho phép, tôi chắc chắn sẽ gặp anh ta; tôi rất vui vì được làm điều đó”.

Mặc dù Bộ Quốc phòng Mỹ đã vạch ra các lựa chọn cho một cuộc không kích nhằm vào Triều Tiên, song giới chức thừa nhận giải pháp này gần như là bất khả thi, nhất là bởi Triều Tiên chắc chắn sẽ trả đũa và xung đột sẽ dẫn đến những thiệt hại vô cùng khủng khiếp về cả con người và vật chất.

Bởi vậy, gánh nặng lại đè lên các giải pháp ngoại giao, điều mà chính Ngoại trưởng Mỹ Rex W. Tillerson cùng các quan chức khác từng nói rõ là lựa chọn mà Washington luôn mong muốn.

Thực tế, việc ông Trump đột ngột tỏ ra thù địch với giải pháp đàm phán không hẳn là một sự mâu thuẫn với các phát biểu trước đó, mà hơn hết là bắt nguồn từ nỗi thất vọng trước thái độ hiếu chiến và kích động không ngừng của Kim Jong-un.

Chỉ vài ngày sau khi ông Trump hoan nghênh Bình Nhưỡng về điều mà ông cho là một sự kiềm chế nhất định, Kim Jong-un đã ngay lập tức phóng tên lửa qua lãnh thổ Nhật Bản và tiến hành vụ thử hạt nhân thứ sáu.

Ở thời điểm hiện tại, hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim là điều gần như bất khả thi. Ngay cả trong trường hợp Triều Tiên tỏ ý hứng thú với việc đối thoại cùng Mỹ, thì hàng loạt hành vi thù hằn của quốc gia này (chưa kể đến vụ sinh viên người Mỹ Otto F. Warmbier bị giam giữ tại Bình Nhưỡng trong suốt 18 tháng và sau đó đã chết chỉ vài ngày khi được trao trả về Mỹ) cũng đủ khiến ông Trump khó có thể danh chính ngôn thuận về mặt chính trị để ngồi vào bàn đàm phán.

Theo giới chuyên gia, ông Trump đã đúng khi nói rằng các cuộc đối thoại với Triều Tiên - dù là được xúc tiến bởi chính quyền Dân chủ hay Cộng hòa - đều rất tốn kém và thiếu hiệu quả. Hơn thế nữa, với việc Triều Tiên hiện đã đủ sức chế tạo một quả bom nguyên tử trong vòng từ 6-7 tuần, theo một số ước tính, những phí tổn phải bỏ ra để tiến tới một thỏa thuận với quốc gia này sẽ còn lớn hơn rất nhiều.

Một số chuyên gia cho rằng bản thân giải pháp ngoại giao không phải là vấn đề, nhất là bởi nếu Mỹ có thể tiến tới đàm phán cùng sự hậu thuẫn của các đồng minh và Trung Quốc, và vấn đề nằm ở chỗ ông Trump có thể là một nhà đàm phán rất khó đoán định.

Dòng trạng thái trên Twitter của ông Trump có thể xem là một chiến thuật đàm phán, song giới chuyên gia cho rằng những tuyên bố đầy mâu thuẫn về Kim Jong-un mà ông đưa ra không có ích trong trường hợp này.

Việc đối phó với Triều Tiên càng trở nên phức tạp hơn bởi nền tảng ngoại giao yếu kém của Washington. Một số chuyên gia cho rằng nếu cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều có thể diễn ra, Triều Tiên chắc chắn sẽ không để Mỹ quyết định dù là thời điểm, địa điểm hay các điều khoản đàm phán. Đối với người từng là ông trùm bất động sản và truyền thông như Donald Trump, đây chắc chắn là điều không thể chấp nhận được.

Hồng Phúc / PL&XH