Venezuela : Gốc rễ của khủng hoảng kinh tế nằm ở đâu?

Cập nhật: 10:01 | 28/07/2018
Dự đoán về lạm phát kinh tế 6 số 0 của Venezuela trong năm 2018 liệu có được giải quyết khi Tổng thống Maduro tuyên bố việc thay đổi của đồng tiền quốc gia này vào ngày 20-8?

Cuộc sống người dân trước khả năng lạm phát 1.000.000%

Theo Trung tâm Phân tích và theo dõi số liệu lao động quốc gia, hồi tháng 10 năm ngoái, chi phí lương thực cơ bản hàng tháng với một gia đình 4 người của Venezuela tăng trên 50%. Việc tăng lương không đủ bù giá cả, khiến nhiều mặt hàng, dịch vụ trở nên quá tầm với của người tiêu dùng.

David là một thợ cắt tóc 42 tuổi, đã có gia đình với 3 người con. Từ vài năm trước, anh đã cắt giảm chi phí sinh hoạt, từ việc đưa cả nhà đi nghỉ hàng năm, đến mua quần áo mới 2 lần một tháng, đến xem phim. Cũng như nhiều gia đình khác quanh ngưỡng nghèo, họ đăng ký một chương trình hỗ trợ thực phẩm mỗi tháng một lần của Chính phủ. Tuy nhiên, số lần nhận được đang ngày một giảm đi. Gần đây, họ chỉ còn 2kg đậu đen, chừng đó đường, 1kg bột ngô, 5 lon cá ngừ và 2kg mỳ.

"Với một gia đình 5 người, số thức ăn này hết nhanh lắm", anh nói. David cũng xếp hàng chờ mua thực phẩm cơ bản, nếu có. Hôm trước, anh thức dậy vào 5g sáng, chờ gần 2 tiếng rưỡi chỉ để mua một bình gas nhỏ. Nhưng khi đến lượt anh, sản phẩm lại hết. Dù vậy, David không hề buồn phiền hay giận dữ. Anh tỏ ra cam chịu: "Nó như là trong phim ấy. Anh phải làm quen với những thứ trước giờ mình chưa hề quen".

Việc thiếu thốn tiền mặt đang khiến dịch vụ ngân hàng số phát triển mạnh tại Venezuela. Giao dịch qua thẻ tín dụng, thẻ ATM và chuyển khoản qua internet dần trở nên phổ biến, kể cả ở chợ trên phố. Ngày nay, 1 triệu bolivar gần như không có nghĩa lý. Khi đổi sang đồng USD, số tiền này chỉ tương đương với gần 29 cent (khoảng 6.000 đồng). Sự tương phản này cho thấy tình trạng lạm phát nghiêm trọng của Venezuela ở thời điểm hiện tại.

"Tôi không biết chúng tôi có thể tồn tại như thế này bao lâu nữa", chị Elisa Gonzalez, sống ở Ciudad Guayana, chia sẻ, "Dù có tiền hay không thì những gì bạn kiếm được chẳng đủ để trả tiền học phí cho con... còn chi phí ăn uống thì đúng là nhiệm vụ bất khả thi".

Khảo sát thường niên của một nhóm 3 trường ĐH được công bố hôm qua cho thấy 3 tháng qua, hơn 60% người tham gia thức dậy với cái bụng đói, vì không đủ tiền mua thức ăn. Khoảng 25% dân số chỉ ăn hai bữa hoặc phải giảm số bữa một ngày. Khảo sát này là một trong những số liệu theo dõi sát sao nhất cuộc sống hiện tại của người Venezuela.

Năm ngoái, báo cáo cho biết người Venezuela sụt trung bình 8kg năm 2016. Lần này, họ khảo sát hơn 6.100 người ở độ tuổi 20 - 65 tại đây.

Theo dự đoán của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tỷ lệ lạm phát của Venezuela có thể tăng lên tới 1 triệu % tính đến cuối năm nay nếu Chính phủ nước này tiếp tục in tiền để bù đắp cho lỗ hổng chi tiêu ngày càng lớn. Để có một góc nhìn vào tình trạng lạm phát của Venezuela, Bloomberg đã tạo ra một "thước đo" đặc biệt: Chỉ số Bloomberg Cafe Con Leche. Đúng như tên gọi, chỉ số này theo dõi mức giá của một thứ duy nhất. Đó là một cốc cà phê được bán ra tại một tiệm bánh ở Đông Caracas.

Thống kê Giá tiêu dùng tại Venezuela đã tăng hơn 50.000%, theo số liệu từ Quốc hội nước này. Họ bắt đầu công bố lạm phát từ năm 2017, do Ngân hàng Trung ương Venezuela ngừng công bố các số liệu kinh tế cơ bản.

goc re cua khung hoang kinh te nam o dau
Ông Maduro cung cấp thông tin về đồng tiền mới của Venezuela. Ảnh tư liệu

Kế hoạch của chính phủ

Một trong số các kế hoạch của ông Maduro nhằm giảm bớt lạm phát là phát hành các đồng tiền mới, cắt 3 số 0 ở cuối, và các nhà kinh tế cho rằng động thái này sẽ không mấy hiệu quả. "Với mức lạm phát điên rồ như vậy thì chỉ trong vài tháng là chúng ta sẽ quay trở lại tình trạng này", Asdrubal Oliveros, GĐ trung tâm tư vấn kinh tế Ecoanalitica nhận định.

Thay vào đó, họ chuyển sang các phương thức giao dịch điện tử. Tuy nhiên, 40% người Venezuela không có tài khoản ngân hàng và số khác không sẵn sàng dùng thẻ tín dụng hoặc bitcoin, nên việc đổi chác trở nên phổ biến.

Một trong các lý do được cho là nguyên nhân gây ra khủng hoảng kinh tế của quốc gia này là sự thiếu đa dạng hóa kinh tế và hiện đại hóa. Theo các số liệu năm 2015 của Tổ chức các nước sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), Venezuela có trữ lượng dầu thô đã được thăm dò và xác thực lớn nhất thế giới với trên 300 tỷ thùng. Con số này đã đưa Venezulea vượt Ả Rập Xê Út (266 tỷ thùng), Iran (158 tỷ thùng) và Iraq (142 tỷ thùng).

Có dầu không có nghĩa là có ngay tiền mặt trên thực tế, trong khi chính phủ Venezuela đã bội chi. Khi giá dầu mỏ trượt dốc từ 115 USD/thùng vào năm 2014 hiện nay xuống còn gần nửa mức giá này, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Venezuela đã giảm 10%. Giá một thùng dầu kể từ năm ngoái cho đến nay lơ lửng ở mức 50 USD/thùng. Khả năng thay đổi đường lối chính trị theo hướng đa dạng hóa kinh tế và sẵn sàng mở cửa thị trường cho các Cty nước ngoài có thể củng cố niềm tin của thị trường và cứu vớt Venezuela khỏi "chết chìm” trong chính biển dầu của mình.

Trong khi đó, Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro khẳng định, cuộc khủng hoảng là kết quả của một "cuộc chiến tranh kinh tế" do các đối thủ chính trị của ông tiến hành. Ông Maduro cáo buộc rằng, các ngân hàng tư nhân đang tuồn tiền sang nước Colombia láng giềng để thực hiện âm mưu phá hoại nền kinh tế Venezuela. Chính phủ nước này cũng thường xuyên chỉ trích vai trò củaa IMF khi cho rằng họ đặt quyền lợi của các nhà tài chính giàu có lên trên các nước đang phát triển.

Tình trạng khủng khoảng có thể so sánh với Đức năm 1923 hoặc Zimbabwe cuối những năm 2000, ông Alejandro Werner, Giám đốc khu vực Tây bán cầu của IMF cho hay. Ông Werner cho rằng, nền kinh tế Venezuela sẽ co thêm 18% năm 2018, trong khi sản xuất dầu sụt giảm rõ rệt. "Hoạt động kinh tế suy sụp, siêu lạm phát và tình trạng sụt giảm hàng hóa dự trữ cũng như thiếu hụt lương thực ở mức trợ giá đã gây ra những dòng chảy di cư lớn. Điều này sẽ làm ảnh hưởng tới các quốc gia láng giềng", ông Werner nhận định.

Anh Hùng