Phát biểu của Tổng thống Trump về Cao nguyên Golan:

Hành động phá hủy chính sách của Mỹ đối với Trung Đông!

Cập nhật: 09:01 | 26/03/2019
Gần như ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi công nhận chủ quyền của Israel đối với cao nguyên Golan, The New York Times - tờ báo hàng đầu của Mỹ - đã đăng bài viết, trong đó bình luận rằng sự kiện này không khác gì việc “trao cho Thủ tướng Israel một món quà giá trị ngay trước thềm bầu cử” ở Israel. Tuy nhiên, đây cũng chính là hành động “phá hủy chính sách của Mỹ đối với Trung Đông được xây dựng nhiều thập kỷ qua.”

Tuyên bố của ông chủ Nhà Trắng được đưa ra sau nhiều lần Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu - một đồng minh thân cận của Mỹ - thúc giục nhà lãnh đạo Mỹ, nhất là trong bối cảnh ông Netanyahu đang nỗ lực để giữ được chiếc ghế Thủ tướng trong cuộc bầu cử dự kiến diễn ra ngày 9-4 tới.

Động thái của Tổng thống Trump, dù được phía Israel và một vài nghị sĩ trong nghị viện Mỹ hoan nghênh, nhưng đã vấp phải sự chỉ trích từ khắp nơi trên thế giới. Liên hợp quốc (LHQ) đã phản đối Israel chiếm đóng cao nguyên Golan từ năm 1967 khi quân đội Nhà nước Do Thái chiếm một phần cao nguyên này của Syria trong cuộc chiến giữa các nước Arab và Israel.

Theo The New York Times, động thái của ông Trump sẽ tác động tới toàn bộ khu vực Trung Đông và có thể ảnh hưởng tới cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine từ lâu đã được mong đợi. Nhà Trắng muốn có được sự ủng hộ của lãnh đạo các nước Arab đối với kế hoạch đàm phán này trong khi chính lãnh đạo các nước Arab giờ đây lại đối diện với viễn cảnh phải chấp nhận mất mảnh đất từ lâu họ luôn coi là của người Arab.

Tổng thống Trump ủng hộ Israel…

Trên thực tế, tuyên bố của ông Trump không thay đổi gì hiện trạng khu vực này. Hiện cũng không có cuộc đàm phán nào được tiến hành liên quan đến tình trạng của cao nguyên Golan và cũng không ai nghĩ tới việc Israel sẽ rút quân khỏi khu vực đó. Tuy nhiên đây là một bước đi có tính chất biểu tượng, một quyết định cho thấy ông Trump sẵn sàng “phá” thông lệ ngoại giao và tạo ra một cuộc tranh luận mới về Trung Đông.

Tổng thống Trump đã gạt sang một bên những ý kiến cho rằng ông làm vậy để giúp ông Netanyahu trong cuộc bầu cử sắp tới. Thế nhưng, không giống với quyết định trước đó của ông Trump về việc di chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv tới Jerusalem được Quốc hội Mỹ chuẩn y và cũng là việc ông hoàn thành lời hứa đã đưa ra trong chiến dịch tranh cử tổng thống hồi năm 2016, một việc mà nhiều ứng cử viên tổng thống khi tranh cử đã hứa hẹn, đây là lần đầu tiên một Tổng thống Mỹ kêu gọi công nhận cao nguyên Golan là của Israel và việc này hoàn toàn là vì ông Netanyahu.

Ông Netanyahu đương nhiên rất vui mừng và phát biểu ngay sau đó rằng “Tổng thống Trump đã làm nên lịch sử,” rằng “thông điệp đó cho thế giới thấy Tổng thống Trump sát cánh với Israel.”

hanh dong pha huy chinh sach cua my doi voi trung dong

Binh sĩ Israel tại một chốt kiểm soát trên cao nguyên Golan. (Ảnh tư liệu)


…nhưng sẽ gây ra làn sóng bạo lực mới

Trong khi đó, các quan chức Palestine, những người đã chấm dứt quan hệ với chính quyền của Tổng thống Trump sau khi ông quyết định chuyển Đại sứ quán Mỹ tới Jerusalem, dự báo rằng động thái mới này của ông Trump sẽ gây ra một làn sóng bạo lực mới trong khu vực.
Ông Saeb Erekat, một cựu quan chức Palestine từng tham gia đàm phán hòa bình Trung Đông, đã viết trên trang twitter của ông rằng động thái mới của Tổng thống Trump sẽ càng gây mất ổn định và đổ máu mà thôi.

Tuyên bố của ông Trump là bước đi mới nhất trong một loạt các bước nhằm định hình lại vai trò của nước Mỹ trong cuộc xung đột giữa Israel và Palestine và bước đi này hoàn toàn có lợi cho phía Israel. Tổng thống Trump coi quyết định này của mình là “cấp thiết và có tầm quan trọng chiến lược đối với nhà nước Israel.”

Tại Jerusalem, nơi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đang thăm chính thức, chính ông Pompeo cũng bị bất ngờ với thời điểm ông Trump kêu gọi công nhận cao nguyên Golan là của Israel, vì chỉ ít giờ trước đó ông Pompeo còn nói với các nhà báo rằng chính sách lâu dài của Mỹ đối với cao nguyên Golan không thay đổi. Sau tuyên bố của ông Trump, Ngoại trưởng Pompeo và Thủ tướng Netanyahu đã họp báo và ông Pompeo lại gọi quyết định của Tổng thống Trump là để “tưởng nhớ những chiến binh Israel quả cảm trong cuộc chiến trước đây.”

Từ trước tới nay, LHQ và Mỹ đã luôn kiên định không công nhận việc chiếm đóng của Israel đối với cao nguyên Golan, hay khu vực Bờ Tây vì cho rằng lãnh thổ của Israel và nhà nước mới Palestine phải được đàm phán thông qua con đường ngoại giao. Năm 1967 Israel chiếm cao nguyên Golan từ Syria trong cuộc chiến tranh 6 ngày. Đến năm 1981 khi Israel sáp nhập cao nguyên Golan thành một phần của nước này, chính quyền của Tổng thống Reagan lúc đó đã lập tức trả đũa bằng việc chấm dứt thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa Mỹ và Israel. Tuy nhiên Israel vẫn tiếp tục nắm quyền điều hành vùng đất này như một phần lãnh thổ của mình và dân số người Do Thái ở đây đã tăng nhanh chóng khi các khu định cư mới của Israel được mở rộng.

Kể từ khi chiến tranh ở Syria nổ ra năm 2011 với sự can thiệp của cả Iran và Nga, Israel ít bị cộng đồng quốc tế chú ý và gây sức ép phải rút quân ra khỏi cao nguyên Golan - mảnh đất vốn được coi là rất quan trọng đối với an ninh của nước này.

Giới chuyên gia về Trung Đông nhận định rằng hành động của ông Trump sẽ thổi bùng vấn đề vốn đã âm ỉ lâu nay và khiến lãnh đạo một số nước cũng sẵn sàng chiếm đóng trái phép lãnh thổ nước khác, bất chấp việc vi phạm luật lệ quốc tế. Ông Dennis B. Ross, một người cũng từng tham gia đàm phán hòa bình cho Trung Đông, nhận định rằng bước đi này của ông Trump sẽ khiến lãnh đạo các nước Arab khó mà ủng hộ kế hoạch đàm phán hòa bình do Jared Kushner - con rể của ông Trump, đồng thời là một cố vấn cấp cao - đang soạn thảo.

Hồng Phúc