Kiểm soát vũ khí liên Triều: Thách thức lớn!

Cập nhật: 09:34 | 12/02/2019
Hội nghị thượng đỉnh thứ hai giữa Mỹ  và Triều Tiên sắp diễn ra tại Hà Nội. Trong bối cảnh này, nhiều ý kiến phân tích cho rằng Seoul sẽ đối mặt với một loạt thách thức khó khăn trong nỗ lực kiểm soát vũ khí liên Triều, trừ phi tiến triển mang tính quyết định được tạo ra trong nỗ lực phi hạt nhân hóa Triều Tiên.

Theo hãng tin Yonhap, trong Sách trắng được xuất bản 2 năm một lần vào tháng trước, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc nhấn mạnh quyết tâm thúc đẩy chương trình nghị sự kiểm soát vũ khí thông thường theo "giai đoạn" phù hợp với bầu không khí hòa giải trên Bán đảo Triều Tiên hiện nay.

Tuy nhiên, vẫn còn lo ngại rằng việc kiểm soát vũ khí của Seoul có thể khiến quân đội Hàn Quốc gặp bất lợi khi Bình Nhưỡng vẫn chưa có các bước đi thực chất để giảm các mối đe dọa phi đối xứng, đặc biệt là kho vũ khí hạt nhân của Triều Tiên. Trung Quốc và Nhật Bản cũng đang tìm cách củng cố khả năng chiến đấu của hai nước này trong bối cảnh lo ngại khả năng chạy đua vũ trang trong khu vực.

Giáo sư Nam Chang-hee – một chuyên gia về chính trị quốc tế, cho biết: "Nhiều người đã tranh luận liệu phương pháp kiểm soát vũ khí nhằm tạo điều kiện cho phi hạt nhân hóa có phù hợp hay không, trong bối cảnh thiếu dấu hiệu rõ ràng cho thấy Triều Tiên đang tuân thủ cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân. Những đánh giá tích cực về cách tiếp cận này có thể chỉ có giới hạn, nhưng cũng có thể không phù hợp khi đánh giá thấp cách tiếp cận đó vì dù sao nó đã giúp xoa dịu căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên trong mắt cộng đồng quốc tế."

kiem soat vu khi lien trieu thach thuc lon
Một cuộc tập trận của quân đội Triều Tiên. (Ảnh tư liệu)

Năm 2018, Triều Tiên đã nhất trí một loạt biện pháp kiểm soát vũ khí và xây dựng lòng tin theo thỏa thuận quân sự toàn diện nhằm giảm căng thẳng ở khu vực biên giới và ngăn chặn các cuộc đụng độ vô tình. Theo thỏa thuận, hai bên đã thiết lập các vùng đệm trên bộ, trên không và trên biển để ngăn chặn "tất cả các hành động thù địch" đối với nhau, loại bỏ một số đồn biên phòng và giải giáp Khu vực an ninh chung, trong khi chuẩn bị cho một dự án chung khai quật hài cốt binh sỹ bị thiệt mạng trong Chiến tranh Triều Tiên trong Khu phi quân sự (DMZ) từ tháng 4 đến tháng 10 tới.

Hàn Quốc hiện đang thúc đẩy cuộc tham vấn với Triều Tiên trong năm nay về đề xuất phá hủy tất cả các trạm gác trong DMZ, điều mà các quan chức cho rằng sẽ là một mốc quan trọng trong kiểm soát vũ khí ở khu vực biên giới. Seoul dường như đang chuyển sang kịch bản kiểm soát vũ khí thông thường, gồm ba bước chính - xây dựng lòng tin và từng bước kiểm soát vũ khí ở tiền tuyến và hậu phương - theo kiểu tuyến tính hoặc theo cách kết hợp các bước để đạt được mục tiêu.

Kiểm soát vũ khí ở tiền tuyến là việc tái triển khai các thiết bị hoặc phương tiện quân sự tiền tuyến để làm cho chúng ít đe dọa đối thủ tiềm tàng hơn, trong khi kiểm soát vũ khí ở hậu phương là cắt giảm quân số và hệ thống vũ khí. Các quan chức ở Seoul cho rằng Triều Tiên đang thực hiện các bước "ban đầu" để kiểm soát vũ khí ở tiền tuyến.

Trao đổi với hãng tin Yonhap trong điều kiện giấu tên, một quan chức Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng "tại thời điểm này, Seoul và Bình Nhưỡng đang tiến tới kiểm soát vũ khí trên tiền tuyến và hai bên sẽ tìm cách tiến bước theo hướng này khi thành lập một ủy ban quân sự liên Triều nhằm thảo luận về vấn đề này và những việc khác".

Tuy nhiên, những người hoài nghi lên tiếng nghi ngờ rằng liệu sự thúc đẩy kiểm soát vũ khí của Seoul có thể tiếp tục tạo động lực hay không trong bối cảnh không có tiến bộ cụ thể trong quá trình phi hạt nhân hóa của Triều Tiên. Các nhà quan sát đang đặt hy vọng vào hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, dự kiến vào cuối tháng này tại Hà Nội trong 2 ngày 27 và 28-2, khi cả hai bên đang đứng trước yêu cầu phải vạch ra một lộ trình "phi hạt nhân hóa hoàn toàn" rõ ràng, điều mà hai nhà lãnh đạo Mỹ và Triều Tiên đã nhất trí trong hội nghị thượng đỉnh đầu tiên hồi tháng 6 năm ngoái.

Trong bối cảnh đó, các phương tiện truyền thông nhà nước Triều Tiên ngày 11-2 đã kêu gọi Mỹ có "hành động thực tế tương ứng" đáp lại các bước đi phi hạt nhân hóa của Bình Nhưỡng sau khi hai nước kết thúc vòng đàm phán cấp chuyên viên đầu tiên để chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều lần thứ hai. Trong một bài bình luận, trang thông tin tuyên truyền Meari của Triều Tiên, tuyên bố, "nếu Mỹ đáp trả những nỗ lực chủ động và đi đầu của Triều Tiên bằng hành động thực tế tương ứng theo nguyên tắc công nhận và tôn trọng đối tác của mình, thì quan hệ giữa hai nước có thể tiến tới đích với tốc độ nhanh".

Trong khi đó, Đài phát thanh Bình Nhưỡng cũng nhận định rằng quan hệ giữa hai nước có thể tiến về phía trước với tốc độ nhanh nếu Mỹ có "các bước đi đáng tin cậy và đáp lại bằng hành động thực tế tương ứng".

Triều Tiên từ lâu tuyên bố đã thực hiện các cam kết của mình theo thỏa thuận đạt được tại cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử đầu tiên giữa nhà lãnh đạo Kim Jong-un (Kim Châng Un) và Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 6-2018 tại Singapore, như phá bỏ cơ sở thử hạt nhân, theo đó đến lượt Mỹ phải làm một việc gì đó đáp lại, như nới lỏng các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, Washington khẳng định rằng Triều Tiên phải làm nhiều hơn trước khi Mỹ có thể nới lỏng các lệnh trừng phạt này.

Dung hòa những khác biệt trên được cho là chủ đề chính trong các cuộc đàm phán tại Bình Nhưỡng hồi tuần trước giữa Đặc phái viên Mỹ về Triều Tiên Stephen và phái viên phụ trách quan hệ với Mỹ thuộc Ủy ban Quốc vụ Triều Tiên Kim Hyok-chol để chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều thứ hai tại Hà Nội. Chi tiết của vòng đàm phán nói trên không được công bố, song hai bên đã nhất trí tiến hành đàm phán thêm trước khi diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh.

Hồng Phúc