Kỷ niệm 63 năm ngày giải phóng Thủ đô (10-10-1954 đến 10-10-2017)

Kỳ 1: Cô gái sáng lập “Hà Nội bộ hành”: Long Biên - chuyện rất dài

Cập nhật: 12:22 | 07/10/2017
Đã khi nào các bạn thử một lần làm khách tour tại chính TP nơi mình quá quen thuộc chưa? Tôi đã thử đăng ký một tour tham quan Hà Nội- TP cứ nghĩ chẳng còn xa lạ gì, ấy vậy mà tôi đã có một trải nghiệm khá thú vị.

Tôi đăng ký trên trang “Hà Nội bộ hành”, ở đó có rất nhiều chủ đề khác nhau, tùy theo bạn lựa chọn: Sông - Cống- Đường; Long Biên- chuyện rất dài; Dấu sông- Hồn phố; Một mảnh kinh kỳ... Tour tôi chọn đăng ký là “Long Biên- chuyện rất dài”.

Đúng như tên gọi “Hà Nội bộ hành”, người tham gia sẽ đi bộ theo một hành trình- của câu chuyện mà người đồng hành/người kể chuyện sẽ kể lại theo cách thức mà họ tự cảm nhận, từ những dấu vết còn sót lại của các phố cổ, những đặc trưng ngành nghề truyền thống, những quan điểm xưa và nay vẫn còn đan xen không ngừng.

Nhóm tham gia chỉ khoảng 3-5 người, bạn dẫn đường của mình hôm đó là một bạn gái còn rất trẻ, với nick Lem (Hà Lemy). Các thành viên trong nhóm cũng là những bạn trẻ, có bạn còn đang làm cho một Cty du lịch có tên tuổi.

ky 1 co gai sang lap ha noi bo hanh long bien chuyen rat dai
Hà Lemy (áo trắng) cùng những người bạn tham gia trong tour “Long Biên- chuyện rất dài ”. Ảnh: Thái Phương

Điểm xuất phát bắt đầu từ phố Lò Rèn, với nghề làm thợ rèn “ngồi xuống nhọ lưng, quyệt ngang nhọ mũi”. Lem giải thích khá tường tận từ gốc làng nghề, cho tới kỹ thuật rèn thủ công và ngôi nhà duy nhất còn lại trên phố với người thợ già đang hành nghề còn duy trì kỹ thuật đó.

Tiếp tục đi bộ ra phố Hàng Lược, rồi tháp nước Hàng Đậu, câu chuyện của Lem mở rộng hơn với sự phát triển của Hà Nội trong thời kỳ thuộc địa.

Trạm tiếp theo là cầu Long Biên- chủ đề chính của tour và cũng rất quen thuộc với người Hà Nội. Lem say mê kể những câu chuyện xoay quanh Paul Doumer- quan toàn quyền Đông Dương và cũng là người quyết định khởi công cây cầu này; cho tới kỹ thuật làm cầu ra làm sao, phong cách kiến trúc như thế nào... Tôi thực sự nhìn thấy niềm say mê trong ánh mắt, biểu cảm của cô gái ấy khi mê mải giới thiệu và chia sẻ.

Đây cũng là một phần vô cùng độc đáo, ấn tượng trong tour hôm đó, theo yêu cầu của Lem, chúng tôi bỏ giày và nhắm mắt đi bộ trên một đoạn vỉa hè rất nhỏ chỉ đủ vừa một người đi qua trên hành lang cầu. “Nhắm mắt và đi bộ” với gót chân chạm đất trước rồi từ từ đặt cả bàn chân như thể chúng ta đang hôn lên mặt đất

Vậy là mắt thì nhắm, tay thì lần sờ từng bước một trên thanh sắt đã mài mòn theo thời gian của hành lang cầu, tôi cảm nhận rất rõ gió từ sông thổi qua, độ rung trên thành lan can và trên mặt đường khi có các phương tiện chạy qua, tiếng còi xe, tiếng cười nói.

Quên chưa nói là chúng tôi đi tour vào buổi chiều, lúc đi bộ nhắm mắt qua cầu là cỡ 4g30-5g chiều. Lúc đầu bước đi cũng khá run, mà quãng đường phải nhắm mắt mà đi lại dài, Lem cũng không nói điểm dừng là ở đâu. Nhưng cứ bước từ từ chậm lại, mình lại thấy có cảm giác vui vui, không nhớ mình làm mấy trò “trẻ con” này lần gần nhất là lần nào. Nhưng, kệ, cứ để mọi giác quan, cảm giác thụ hưởng lúc này đã.

Cuối cùng cũng tới điểm dừng sau khoảng 15' nhắm mắt đi bộ trên cầu, tay ai cũng đen nhẻm như bán than. Lem dừng lại mua một nải chuối của một hàng bán rong trên cầu rồi cả nhóm đi bộ ra bãi giữa sông Hồng, trải tấm vải cùng ngồi nghỉ nói chuyện.

Lúc này có cảm giác giống những buổi pic nic cùng bè bạn thời học sinh, chúng tôi cùng nhìn về phía cây cầu trong ánh sáng chập choạng của buổi chiều tà, trao đổi với nhau những dự án có ý định chuyển đổi chức năng của cầu Long Biên trong tương lai gần.

Một khách tham dự tour “Long Biên- chuyện rất dài” vốn là một chuyên gia trong ngành du lịch lại có cảm nhận rất chuyên môn thế này: Hôm đó trên đường về, mình cứ nghĩ mãi, bản thân cũng làm trong ngành du lịch một thời gian dài, có khi nào mình và bạn bè đồng nghiệp cứ mải miết làm việc theo đuổi sự “chuyên nghiệp”, chạy theo những con số đến khi bản thân mệt nhoài rồi quên mất đi điều cơ bản nhất của một sản phẩm tour cần phải có là cảm xúc, sự say mê và khả năng truyền tải những cảm xúc đó cho khách hàng của mình.

Giờ bắt đầu yên tâm có thêm một vài điểm thú vị hấp dẫn, để tự tin gợi ý giới thiệu với các bạn phương xa thích những gì Chất & Thật của Hà Nội rồi. Đợt đi tour Hà Nội mới nhất của mình là lần đầu tiên mình cảm thấy mình thực sự xa lạ với Hà Nội.

Chuyến đi này rồi sẽ như mọi chuyến đi hấp tấp, vội vã khác của mình nếu mình không may mắn biết về em gái Hà Lemmy. Một cô gái nhỏ nhắn, dễ thương, em yêu Hà Nội theo cách riêng của mình, em là một người dẫn đường, một người kể chuyện đầy khác biệt so với những hướng dẫn viên chuyên nghiệp mà mình đã từng tiếp xúc rất nhiều trong công việc.

Vốn tự cho mình là một người làm du lịch cũng đủ lâu để hiểu về du lịch, về các sản phẩm du lịch hấp dẫn, về nghề hướng dẫn nhưng mình phải công nhận em và sản phẩm của em là một nét riêng không và sẽ không bao giờ lẫn vào đâu được giữa Thủ đô đông đúc này.

Phải chi mỗi người khách đi du lịch đều được truyền những cảm xúc đó, mình tin chắc họ sẽ nhớ mãi không bao giờ quên chuyến đi của mình. Đó cũng chính là điều mình nhận ra dù mình làm du lịch lâu hơn em, Cty mình rất to, các sản phẩm tour mình rất nhiều, số đoàn và số khách của Cty mình tăng ào ào hàng năm, nhưng các sản phẩm của mình bao lâu nay phục vụ khách hàng chỉ là những sản phẩm sản xuất theo qui trình công nghiệp, phục vụ số đông và thiếu cảm xúc. Còn sản phẩm của em tuy ít và nhỏ bé nhưng thực sự đong đầy cảm xúc và sẽ làm người khác nhớ mãi về sau.

Hà Lemmy- người vốn tự coi mình là viên gạch nối giữa hiện tại và quá khứ, giữa truyền thống và hiện đại, giữa cổ hủ và thời thượng. Cô vốn là một nhà hoạt động xã hội từ năm 2006, hàng ngày “chìm ngập” trong suy nghĩ về việc bảo vệ và gìn giữ những vốn văn hóa truyền thống. Nếu bạn từng yêu văn hóa Hà Nội, hẳn sẽ thấy những cái tên “Tôi xê dịch” hay “Đêm trắng cầu Long Biên”, những “Tiếng vọng ngàn năm” và tour diễn “Tiếng trống chèo” quen thuộc. Và Hà Lemy là người thiết kế và lãnh đạo thực hiện những chương trình này.

Nhờ trải qua nhiều công việc và vị trí quản lý ở các Cty lớn nhỏ, Hà tự nhận mình hiểu một cách sâu sắc sức mạnh và ý nghĩa của những câu chuyện kể. Những câu chuyện nhỏ là hàng ngàn mảnh ghép thú vị để hưởng thụ nét đẹp một di sản, hay một không gian, hay một con người. Đây cũng là kim chỉ nam trong mọi công việc mà Hà làm, nhất là khi thực hành truyền thông về văn hóa dân gian.

Trong 4 năm hoạt động và làm việc, tâm sự với nhiều chuyên gia, nhiều nhà nghiên cứu, nghệ sĩ và các gia đình đang kiên trì giữ gìn tinh hoa của dân tộc, Hà luôn thấy vô cùng thương cảm và trân trọng.

Nhiều nghệ sĩ và nghệ nhân và các gia đình nghiên cứu đang có tình cảnh khó khăn, một số trong số họ không có người truyền nghề, không có người tâm huyết để trao truyền, hoặc có sức khỏe yếu kém, hoặc không có người để truyền trao lại di sản, hoặc sống cô đơn thiếu người bầu bạn chia sẻ, hoặc vô cùng cô độc và bất đắc chí.

Vì thế, Hà thực hiện nhiều dự án cá nhân với mục đích tạo được nguồn tài chính và thành lập được một quỹ, tạm đặt tên là 1920 Foundation, nhằm hỗ trợ khẩn cấp và viện trợ những đối tượng yếu thế này, nhờ đó họ yên tâm hơn trong việc gìn giữ, rèn giũa và phát triển di sản, cũng như tạo cầu nối cho những người trẻ, trong việc nghiên cứu, tiếp nối các di sản.

* “Hà Nội bộ hành” là một trong những hoạt động văn hóa du lịch của dự án "Tôi xê dịch" , đối tượng hướng tới là các bạn trẻ, nhằm truyền cảm hứng và thúc đẩy các hoạt động bảo vệ văn hóa di sản và ngành nghề truyền thống.

*Tour mà không phải là tour. Từ ý tưởng, sản phẩm và cả người dẫn đường đều không phải xuất phát từ một Cty du lịch nào. Vì vậy người dẫn đường, người kể chuyện không phải là một hướng dẫn viên với kính thưa “Các cô chú anh chị..”, mà chỉ là một bạn trẻ có thể là một kiến trúc sư, một bạn trẻ 9X đam mê văn hóa thích lang thang xê dịch, tự thiết kế hành trình - câu chuyện của mình.

*Có sự tương tác giữa người tham gia và người dẫn dường/ người kể chuyện; đó là tới từng trạm nghỉ sau khi nghe kể những thông tin liên quan tới phố, tới nghề; bạn dẫn đường sẽ đặt ra những câu hỏi để người tham gia cùng suy nghĩ và trao đổi câu trả lời ở trạm nghỉ kế tiếp.

(Còn nữa)

Thái Phương

tra-cuu-diem-thi-bottom-article