Những đớn đau mang tên “đồ uống có cồn”

Kỳ 2: Cho con uống thử rượu, bia- yêu con như thế bằng mười hại con

Cập nhật: 08:46 | 16/05/2019
Không hạn chế tính sẵn có của rượu bia, cộng thêm việc quảng cáo, tài trợ rầm rộ và thói quen sinh hoạt đã góp phần tạo nên những “đệ tử lưu linh” khi đang ở tuổi trưởng thành. Đây chính là lực lượng mạnh giúp Việt Nam… giữ vững ngôi vị Á quân về sử dụng rượu, bia trong khu vực Đông Nam Á.

28 năm cuộc đời và “thâm niên” 8 năm gắn với rượu, bia

Tiếp xúc với rượu, bia từ khá sớm. Mỗi lần uống T.M.Đ ở Hà Nội đều uống với số lượng nhiều: Nếu rượu thì nửa lít, bia thì hàng chục cốc cứ thế theo nhau dốc tuồn tuột vào họng. Dường như, Đ “dành cả thanh xuân để… uống rượu” bởi 28 tuổi đời thì Đ có “thâm niên” tới 8 năm uống rượu.

Uống rượu sớm khi còn quá trẻ, uống số lượng nhiều, liên tục trong thời gian dài thì dẫn đến hệ quả tất yếu là rước bệnh vào cơ thể. Với Đ thì không có ngoại lệ. Do thời gian uống rượu quá nhiều nên Đ đã phải nhập viện với kết luận của bác sỹ khiến cậu và gia đình hốt hoảng: Đ bị viêm tụy cấp do lạm dụng rượu bia trong một thời gian dài với số lượng lớn.

Chuyện trẻ thành niên, thanh niên ở Việt Nam được trải nghiệm, được uống thử, được nếm rượu bia không phải là điều xa lạ. Bởi lẽ, với những người đàn ông lớn tuổi là ông, là cha, là chú, là anh của những đứa trẻ thì việc “đàn ông con trai phải biết uống rượu” là điều tất yếu. Vì thế, họ cũng có ý để “rèn” cho những đứa trẻ được tiếp xúc sớm với đồ uống có cồn. Và đương nhiên họ chấp nhận việc những đứa trẻ sớm biết uống rượu. Họ không cho rằng để trẻ uống rượu, bia quá sớm là một tội ác.

Anh L.H.D ở Hà Nội cho biết: Con trai tôi được 6 tuổi, sau 1 lần tôi cho cháu uống thử một chút bia, những lần sau khi nhìn thấy tôi uống bia cháu đều đòi uống. Tôi nghĩ bia nhẹ hơn rượu rất nhiều nên chắc là thi thoảng để con uống một chút cũng không hại tới sức khoẻ nên vẫn cho cháu uống.

Trong cuộc sống chúng ta gặp không ít tình huống bố/ông ngồi uống rượu, đứa trẻ dù mới biết ngồi mon men đến gần liền được mớm cho nhấp môi ít rượu. Thậm chí, họ còn lấy đó là niềm vui và bật cười ha hả khi đứa trẻ sau khi “tợp” được chút rượu, bia liền nhăn mặt, lắc đầu vì cay, vì đắng.

Còn rất nhiều người khác nghĩ cho trẻ thử nếm một chút rượu, bia cũng không vấn đề gì và vô tư khuyến khích, mời mọc con “có uống không”?. Thế nhưng, bản chất rượu, bia là chất gây nghiện, chất có hại-nhất là đối với trẻ nhỏ khi tiếp xúc quá sớm sẽ có thói quen sử dụng đồ uống có cồn, sẽ ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.

ky 2 cho con uong thu ruou bia yeu con nhu the bang muoi hai con
Trẻ lớn lên trong môi trường người lớn thường xuyên nhậu nhẹt thì sẽ có tính “kế thừa” khi trưởng thành. Ảnh TA

Tỷ lệ sử dụng rượu, bia ở thanh thiếu niên tăng qua các năm

Minh chứng rõ nhất về hậu quả của việc để trẻ tiếp xúc với đồ uống có cồn sớm chính là sự gia tăng tỷ lệ thanh thiếu niên sử dụng rượu bia qua các năm. ThS. Trần Quốc Bảo, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho biết: Kết quả điều tra năm 2003-2008 cho thấy: Tỷ lệ sử dụng rượu bia ở thanh thiếu niên tăng 9%. Tỷ lệ nam vị thành niên/thanh niên sử dụng rượu bia là 79,9% và nữ là 36,5%. Trong đó 66,5% nam và 22% nữ vị thành niên/thanh nên đã từng bị say rượu bia.

Tỷ lệ sử dụng rượu bia trong độ tuổi pháp luật không cho phép (14-17 tuổi) cao: 47,5%. Vị thành niên/thanh niên ở khu vực Tây và Đông Bắc có tỷ lệ sử dụng rượu bia cao nhất ở 2 vòng điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam (SAVY) năm 2003 và 2008.

Cùng đó, ông Trần Quốc Bảo dẫn chứng, theo điều tra sức khỏe học sinh toàn quốc năm 2013 (điều tra trong trường học đối với học sinh lớp 8 đến lớp 12): 23,7% có uống rượu bia trong 30 ngày qua ở nam là 31,7% và nữ là 16,5%; có tới 43,8% học sinh đã từng uống rượu, bia cho biết đã uống lần đầu tiên trước 14 tuổi; 21% cho biết đã từng say.

Việc vị thành niên, thanh niên sử dụng rượu, bia gây nên những hậu quả nghiêm trọng. Ngoài những hậu quả chung như ngộ độc, TNGT, ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, gan, tăng nguy cơ phạm tội… còn khiến trẻ lạm dụng các chất gây nghiện khác về lâu dài như thuốc lá, ma túy.

Cũng theo kết quả điều tra SAVY 2, có tới 20,8% nam thanh niên lái xe sau khi sử dụng rượu bia bị chấn thương do tai nạn giao thông phải điều trị ít nhất 1 tuần. Ngoài ra, các vấn đề xã hội do sử dụng rượu bia như nghỉ học, đánh nhau, mâu thuẫn với gia đình, bạn bè (6,5% học sinh lớp 8-12 gặp phải); có hành vi tình dục không an toàn. Một số hậu quả so sử dụng rượu bia ở sinh viên như mất kiểm soát hành vi (51,8% ở nữ và 75,6% ở nam)…

Đau đáu về hậu quả sử dụng đồ uống có cồn ở độ tuổi vị thành niên/thanh niên, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng nhắc lại vụ việc một nữ sinh lớp 10 ở Quảng Trị khi đi ăn sinh nhật bạn đã bị bạn chuốc say rồi cả nhóm nam thay nhau hãm hiếp. Khi tỉnh dậy, bé gái không biết gì, chỉ nhớ được bạn mời 2 chén rượu sau đó mê man, bất tỉnh. Thực tế bé gái này khi có rượu vào đã không còn tỉnh táo để có thể chống cự; và khi những cậu bạn học có hơi men trong người cùng không thể kiểm soát được hành vi. Đây chỉ là một trong những hậu quả đau lòng do sử dụng đồ uống có cồn gây nên.

Uống rượu, bia được khuyến khích là cách “thể hiện đẳng cấp”

Những con số này không mới, nhưng những ảnh hưởng có hại do rượu bia mang lại, những câu chuyện đau lòng lại không bao giờ cũ. Nó vẫn hiện hữu, xảy ra hàng ngày, hàng giờ trong cuộc sống của chúng ta. Vì thế, chúng ta cần nhìn nhận một cách đầy trách nhiệm rằng nguyên nhân vì đâu mà nên nỗi?.

Phân tích những nguyên nhân này, ông Trần Quốc Bảo cho rằng: Trước hết do quy định về kiểm soát tuổi được phép mua và uống rượu bia chưa được thực thi. Mặc dù Luật Trẻ em và một số Luật khác cấm bán rượu cho trẻ dưới 18 tuổi nhưng ở Việt Nam một đứa trẻ được bố mẹ sai đi mua bia, rượu là bình thường. Việc mọi người bán rượu, bia cho một đứa trẻ cũng không có gì là lạ.

Ngoài ra, do tính sẵn có của rượu bia và giá lại rẻ. Rất nhiều gia đình có thói quen tích trữ sẵn rượu, bia-đặc biệt là các loại rượu nấu, rượu ngâm. Vì thế, trẻ muốn sử dụng cũng dễ dàng có được. Hơn nữa, rượu, bia có giá khá rẻ, dễ mua, thuận tiện. Ở bất cứ cửa hàng tạp hóa nào cũng đều bán loại đồ uống mang tính “phổ thông” này.

Yếu tố nữa là do môi trường và quan niệm xã hội sai lệch về vai trò của rượu bia. Nhiều người cho rằng đàn ông phải biết uống rượu bia mới thể hiện được “bản lĩnh đàn ông”; do vai trò giáo dục, quản lý, làm gương của cha mẹ. Khi đứa trẻ lớn lên trong môi trường mà người lớn, bố mẹ thường xuyên uống rượu, bia thì chúng sẽ coi đó là điều bình thường. Và hiển nhiên, đó cũng là những “hình mẫu” để chúng học tập, hướng đến trong tương lại.

Trong số những nguyên nhân dẫn đến việc gia tăng trẻ vị thành niên/thanh niên sử dụng rượu, bia trong thời gian qua, theo ThS. Trần Quốc Bảo chính là việc quảng cáo rượu bia. Đặc biệt rượu bia thường xuyên được quảng cáo trên truyền hình trong khung “giờ vàng” đã tác động đến hành vi tiêu thụ của giới trẻ.

Nghiên cứu sử dụng rượu bia tại Việt Nam do trường ĐH Y tế công cộng tiến hành năm 2015 cho thấy: So với các nhóm tuổi khác, thanh/thiếu niên là đối tượng nhạy cảm và dễ bị thu hút với quảng cáo nhất-đặc biệt là các hình thức quảng cáo trên ti vi/phim ảnh, online, trên mạng xã hội.

“Kiểm soát quảng cáo khuyến mại rượu bia vô cùng quan trọng trong việc hạn chế sử dụng rượu bia ở trẻ em. Phải quản lý bia vì 95% lượng tiêu thụ đồ uống có cồn tại Việt Nam là bia… Cần tạo môi trường lành mạnh, gồm cả các chế tài nhằm bảo vệ người trẻ tuổi, đặc biệt thanh/thiếu niên trước việc sử dụng rượu bia ngoài ý muốn”, ông Trần Quốc Bảo bày tỏ.

Ai cũng biết thanh/thiếu niên là thế hệ tương lai của mỗi gia đình và toàn xã hội. Những đứa trẻ tiếp cận với rượu bia quá sớm sẽ dễ trở thành những người trưởng thành nghiện rượu cũng như sử dụng các chất gây nghiện khác trong tương lai như ma túy, thuốc lá, thuốc lắc… “Trên 50% rối loạn tâm thần do rượu, chú ý giới trẻ sử dụng rượu là đa chất. Từ rượu sử dụng ma tuý khác rất gần nhau. Rượu làm khả năng ra quyết định phán đoán rất kém”, ThS.Bác sỹ nội trú Đoàn Thị Huệ, khoa Điều trị nghiện chất, Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia cảnh báo.

Cùng đó, việc sử dụng đồ uống có cồn lâu ngày sẽ khiến người dùng dễ rơi vào tình trạng lệ thuộc, sinh ra các loại bệnh tật và giảm năng suất lao động; trở thành gánh nặng cho gia đình, xã hội… Chúng ta không thể đứng nhìn “tương lai” của mình bị huỷ hoại vì thứ đồ uống đầy độc hại.

ky 2 cho con uong thu ruou bia yeu con nhu the bang muoi hai con Những đớn đau mang tên “đồ uống có cồn”: Kỳ 1: Xin đừng chỉ nói một nửa sự thật

Tai nạn giao thông, bạo lực gia đình, loạn thần, ung thư, xâm hại tình dục, đói nghèo… là những hậu quả khủng khiếp do ...

(Còn nữa)

Thịnh An