Những đớn đau mang tên “đồ uống có cồn”:

Kỳ cuối: Tránh “đánh rắn giữa khúc” khi hạn chế tác hại của rượu bia

Cập nhật: 08:40 | 21/05/2019
Rượu, bia mang lại những hậu quả vô cùng thảm khốc mà TNGT chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Vì thế, để hạn chế những tác hại của đồ uống có cồn không chỉ dừng ở việc kêu gọi “Đã uống rượu bia- không lái xe” mà cần giải quyết căn bản, tận gốc, tránh “đánh rắn giữa khúc”.

Dự thảo Luật PCTHCRB có tính hình thức?

Đó là những ý kiến đầy trăn trở của Bác sỹ Trần Tuấn, GĐ Trung tâm nghiên cứu và đào tạo phát triển cộng đồng-MTV của Liên minh Phòng chống các bệnh không lây nhiễm Việt Nam (NCDs-VN).

Bác sỹ Trần Tuấn bày tỏ: Rượu bia là nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông, tội phạm tình dục, bạo hành gia đình, bạo lực xã hội! Hơn 70% các vụ mâu thuẫn đâm chém nhau ở nơi công cộng, có liên quan trực tiếp với rượu bia… Xét hậu quả rượu bia gây tác hại cấp tính phổ rộng như vậy, chắc chắn không thể bằng câu nhắc nhở “uống đi", nhưng “nhớ là sau đó... đừng lái xe, đừng nhìn phụ nữ, đừng tranh luận hơn thua với người khác… là tránh được các hệ quả xấu. Bởi đã uống là bập vào chất gây nghiện! Bởi sự thật khoa học là không có ngưỡng an toàn cho rượu bia!

Một khi alcohol đã vào người, sẽ tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây biến đổi trạng thái tâm lý tình cảm, hành vi. Khi người uống rơi vào trạng thái “được thay máu”, thì mọi suy nghĩ, hành động đều được “điều khiển” bởi “ma men alcohol”! Làm sao tránh được những hậu quả của rượu bia gây ra? Thực chất, chỉ có gây thêm hậu quả mà thôi!

Muốn "đánh rắn giập đầu" giải quyết căn nguyên thực sự gây TNGT kinh hoàng cùng bao tác hại cấp tính và lâu dài do rượu bia gây ra trên đất nước ta, phải tranh đấu cho một dự luật tuân thủ theo đúng cơ sở khoa học quản lý chất gây nghiện, gây ung thư như Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo!

“Đau đớn thay, Dự luật Phòng, chống tác hại của rượu bia (PCTHCRB) được phát triển trong 2 năm qua, tốn không biết bao nhiêu sức người sức của cả nguồn lực trong nước và quốc tế, vậy mà "càng ngày càng xa khoa học và kinh nghiệm quốc tế", tới độ phiên bản hiện tại thực chất chỉ còn hình thức có luật mà thôi. Không có các điều khoản cụ thể nào trong luật giống như quốc tế khắc chế hữu hiệu tai nạn giao thông do rượu bia gây ra: Cấm và phạt thật nặng!

ky cuoi tranh danh ran giua khuc khi han che tac hai cua ruou bia

TS. Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế-Bộ Y tế: Dự thảo Luật PCTHCRB, một công cụ pháp lý quan trọng đang bị làm yếu đi. (Ảnh:T.A)

Nhiều khoảng trống pháp luật

Chia sẻ về tiến trình xây dựng Dự thảo Luật PCTHCRB, TS. Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế-Bộ Y tế (thành viên Ban soạn thảo Dự án Luật PCTHCRB) cũng trăn trở: Trải qua nhiều lần chỉnh sửa, đến nay Dự thảo Luật-một công cụ pháp lý quan trọng đang bị làm yếu đi. Đầu tiên về tên gọi của Luật, không rõ vì lý do nào mà đến nay đã có thêm phương án chuyển thành tên gọi Luật Phòng, chống tác động có hại và kiểm soát rượu bia vì sức khỏe con người.

“Với tên gọi ban đầu ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu Luật PCTHCRB thì không phải tuyên truyền nhiều người dân cũng hiểu. Còn tên gọi hiện tại của Luật, ngay cả các chuyên gia cũng khó có thể nói đầy đủ được mà không… nhìn vào văn bản. Vì thế, Ban soạn thảo mong muốn được giữ nguyên tên gọi ban đầu của Luật.

Cũng theo TS. Nguyễn Huy Quang, so với nội dung Dự thảo Luật PCTHCRB ban đầu, đến nay bản dự thảo này đã có nhiều nội dung bị làm yếu đi, tạo nhiều khoảng trống về pháp luật như: Quy định cấm quảng cáo rượu bia từ 15 độ trở lên đã bị thay thế bằng chỉ cấm quảng cáo, khuyến mại rượu từ 15 độ cồn trở lên, không cấm đối với bia. Trong khi đó, bia cũng là sản phẩm có cồn, gây nghiện. Uống 1 lon/cốc bia tương đương 1 chén nhỏ rượu. Tác hại của rượu, bia là như nhau. Đồng thời, 95% lượng tiêu thụ đồ uống có cồn tại Việt Nam là bia.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát quảng cáo rượu bia trên internet quá yếu, chỉ mang tính hình thức. Dự thảo chỉ quy định kiểm soát quảng cáo trên báo điện tử, trang thông tin điện tử, phương tiện điện tử, thiết bị đầu cuối và các thiết bị viễn thông khác phải có hệ thống công nghệ chặn lọc, phần mềm kiểm soát tuổi của người chưa đủ 18 tuổi tiếp cận, truy cập, tìm kiếm”. Trong khi đó, Việt Nam có tới 40 triệu dân số sử dụng internet; 28 người sử dụng mạng xã hội và dành trung bình 3 giờ mỗi ngày cho mạng xã hội; 80% người dùng điện thoại thông minh sử dụng để truy cập mạng xã hội.

Ông Nguyễn Huy Quang cho biết, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng: Quảng cáo rượu bia thúc đẩy quyết định sử dụng rượu bia ở thanh thiếu niên và làm tăng mức độ tiêu thụ rượu bia ở những người đang sử dụng rượu bia. Hạn chế quảng cáo rượu bia làm giảm tiêu thụ rượu bia, giảm TNGT và gánh nặng bệnh tật do rượu bia.

Những nước cấm quảng cáo cả bia và rượu trên truyền hình và radio có tỷ lệ tiêu thị rượu bia thấp hơn 11% và tỷ lệ tử vong do TNGT thấp hơn 23% so với những nước chỉ cấm quảng cáo rượu mạnh; gia tăng mỗi lệnh cấm cả bia và rượu trên truyền hình, radio hoặc báo in làm giảm 8% tiêu thụ rượu bia.

Chiến lược toàn cầu về kiểm soát đồ uống có cồn ở mức có hại đưa ra các khuyến nghị về biện pháp kiểm soát tiếp thị và quảng cáo rượu ba gồm: Kiểm soát nội dung và mức độ quảng cáo; kiểm soát quảng cáo trên một số hay toàn bộ phương tiện truyền thông đại chúng; kiểm soát các hoạt động tài trợ có tác động khuyến khích tiêu dùng (văn hóa, thể thao, nghệ thuật, âm nhạc…); kiểm soát các hình thức tiếp thị mới như mạng xã hội…

Dự thảo Luật PCTHCRB hiện nay không quy định việc cấm tài trợ trong một số hoạt động như y tế, giáo dục; không quy định cấm tài trợ của rượu bia với rượu trên 15 độ. Cách thức quy định tại Dự thảo Luật tạo nhiều kẽ hở để các tổ chức, cá nhân kinh doanh bia sử dụng để quảng cảo rượu bia vì: Chi phí quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng quá lớn nên tài trợ trở thành phương thức quảng cáo sản phẩm hiệu quả và tiết kiệm cho DN nên không quản lý sẽ trở thành phương thức nhiều trong tương lai-TS. Nguyễn Huy Quang bày tỏ.

Quy định phải đủ mạnh

Là người “theo đuổi” đề án nghiên cứu về những tác động có hại của sử dụng rượu bia đã nhiều năm nay, ThS. Nguyễn Thị Minh Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách y tế đã nhận thấy những tác động về mặt sức khỏe, xã hội của đồ uống có cồn. Vì vậy, điều quan trọng không phải luật ban hành hay không mà những quy định phải đủ mạnh.

Để việc ban hành một dự luật có những quy định đủ mạnh, theo Liên minh Phòng chống các bệnh không lây nhiễm Việt Nam, Dự thảo Luật hiện hành cần được sửa theo hướng chủ đạo, cần khẳng định: Rượu bia và đồ uống có cồn nói chung là sản phẩm tiêu dùng có nguy cơ gây ngộ độc cấp tính hệ thần kinh và ngộ độc mạn tính dẫn đến tình trạng nghiện, bệnh tật cho người dùng; tác hại nghiêm trọng tới 13 trong tổng số 17 chỉ tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Mức thuế đưa lại cho ngân sách của cả rượu bia và các loại đồ uống chỉ khoảng 2,2 tỷ đô la Mỹ/năm nhưng chi phí mà ngân sách quốc gia cùng tiến túi của người dân bỏ ra để khắc phục tác hại của rượu bia ước tính từ 3,5-10,5 tỷ đô la Mỹ. Trong khi đó, Tổ chức Y tế thế giới đã chỉ ra, 1 đô la chi phí vào thực hiện gói chiến lược can thiệp đồng bộ giảm tác hại của rượu bia đưa lại 9,13 đô la lợi ích tổng thể. Một văn bản Luật PCTHCRB tốt chắc chắn sẽ là một phương thức can thiệp giảm nghèo hữu hiệu cho đất nước và đặc biệt chống sự tha hóa nhân lực, hiện đang là nghiêm trọng với giới trẻ.

NCDs-VN cũng nhấn mạnh, khung pháp luật đưa ra phải được thiết kế trên cơ sở khoa học ngăn ngừa tác hại của chất gây nghiện, gây bệnh cho người sử dụng và cộng đồng nói chung. Đồng thời, cần xác lập nồng độ cồn trong sản phẩm làm cơ sở cho công tác quản lý thương mại, phòng tránh tác hại và thiết lập cơ sở thu thuế, phải dựa trên cơ sở khoa học dự phòng tác hại của ngộ độc cấp do rượu bia gây ra.

Cần đưa vào cụ thể quy định mức thuế cơ bản và đánh thuế tích theo nồng độ cồn có trong sản phẩm. Bắt đầu từ loại sản phẩm có 2,5% độ cồn với mức thuế cơ bản, thiết lập mức thuế lũy tích đi theo chiều tăng nồng độ cồn có trong sản phẩm… Nồng độ cồn càng cao mức thuế càng tăng mạnh rất khác biệt, mới có tác dụng bảo vệ người tiêu dùng tránh rơi vào tình trạng nghiện và nghiện nặng gây hậu quả khôn lường cho bản thân, gia đình và xã hội.

ky cuoi tranh danh ran giua khuc khi han che tac hai cua ruou bia Kỳ 2: Cho con uống thử rượu, bia- yêu con như thế bằng mười hại con

Không hạn chế tính sẵn có của rượu bia, cộng thêm việc quảng cáo, tài trợ rầm rộ và thói quen sinh hoạt đã góp ...

ky cuoi tranh danh ran giua khuc khi han che tac hai cua ruou bia Những đớn đau mang tên “đồ uống có cồn”: Kỳ 1: Xin đừng chỉ nói một nửa sự thật

Tai nạn giao thông, bạo lực gia đình, loạn thần, ung thư, xâm hại tình dục, đói nghèo… là những hậu quả khủng khiếp do ...

Thịnh An

tra-cuu-diem-thi-bottom-article