Liệu Tổng thống Trump có thoát án luận tội?

Cập nhật: 09:03 | 19/03/2019
Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang “tứ bề thọ địch,” một câu hỏi quan trọng đang được đặt ra hiện nay là liệu các cuộc điều tra nhằm vào nhà lãnh đạo này có thúc đẩy Quốc hội Mỹ cố gắng cách chức ông thông qua quá trình luận tội được quy định trong Hiến pháp hay không? Câu trả lời là thời gian có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc này.

“Tin dữ" từ Thượng viện

Hôm 14-3, 12 Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đã phá vỡ hàng ngũ để cùng phe Dân chủ phê chuẩn nghị quyết thu hồi tuyên bố của Tổng thống Trump về tình trạng khẩn cấp ở biên giới Mỹ-Mexico, với 59 phiếu thuận và 41 phiếu chống. Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát tháng trước đã ủng hộ nghị quyết này. Sau cuộc bỏ phiếu hôm 14-3, ông Trump đã viết ngay trên twitter chữ: “VETO!” (phủ quyết)

Quốc hội cần 2/3 đa số của cả hai viện để bác quyền phủ quyết của Tổng thống, điều được coi là không thể xảy ra trong trường hợp này. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu được xem là một thất bại đáng xấu hổ cho Tổng thống về vấn đề quốc nội then chốt của ông. Trên Twitter, ông Trump lên án việc bỏ phiếu, gọi đó là “Nghị quyết lấy cảm hứng từ đảng Dân chủ sẽ mở biên giới trong khi gia tăng tội phạm, ma túy và nạn buôn người ở Mỹ”. Cuộc bỏ phiếu xảy ra chỉ một ngày sau khi Thượng viện khiển trách chính sách đối ngoại của Trump khi ông phê chuẩn dự luật chấm dứt hỗ trợ của Mỹ cho liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu ở Yemen.

Tổng thống Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp vào ngày 15-2 sau khi Quốc hội từ chối tài trợ cho việc xây bức tường ở biên giới Mỹ-Mexico, một cam kết quan trọng trong chiến dịch tranh cử của ông. Mục đích của ông Trump trong việc này là đi vòng qua Quốc hội và lấy tiền từ ngân sách quân sự để xây bức tường biên giới mà ông hứa hẹn từ lâu. Biện pháp này có thể giúp ông có gần 8 tỷ USD cho bức tường, tuy vẫn còn thiếu nhiều so với chi phí được ước tính là 23 tỷ USD để xây một hàng rào gần 3.200km dọc theo biên giới, nhưng nhiều hơn so với gần 1,4 tỷ USD mà Quốc hội miễn cưỡng dành cho ông trong tháng trước.

Theo nhà báo Gary O’Donoghue thuộc BBC News, “đối chiếu bất kỳ tiêu chuẩn nào, đây là một cuộc nổi loạn lớn của những thành viên đảng Cộng hòa tại Thượng viện và vì thế gây bối rối đáng kể cho Tổng thống.”

Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu này không phải là sự không ủng hộ của họ đối với chính sách bức tường biên giới của ông, mà nhiều người trong số đó ủng hộ với những mức độ nhiệt tình khác nhau. Điều này đặt ra câu hỏi: Họ quan tâm về điều gì? Nói một cách dễ hiểu, việc sử dụng quyền tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia được xem là sự lạm quyền của Tổng thống theo hai cách:

Đầu tiên, đó là một nỗ lực khá trắng trợn để vượt qua quyền lực cai quản ngân sách của Quốc hội - một quyền lập hiến của Quốc hội Mỹ trong việc quyên góp và tiêu tiền. Tổng thống đã đòi hàng tỷ USD cho bức tường, Quốc hội không đồng ý; Chính phủ đã phải đóng cửa và cuối cùng Nhà Trắng phải nhượng bộ. Vì vậy, nhất định lấy tiền cho bằng được theo con đường này được xem là “không chơi theo luật;” Thứ hai, đảng Dân chủ và một số thành viên đảng Cộng hòa xem đây là một việc thâu tóm quyền lực có thể tạo tiền lệ nguy hiểm.

Cuối cùng, 9 thẩm phán của Tòa án tối cao sẽ là người quyết định đâu là nơi quyền lực hợp pháp chấm dứt và sự lạm quyền bắt đầu.

lieu tong thong trump co thoat an luan toi
Tổng thống Trump đang đau đầu vì “tứ bề thọ địch”.

Xung quanh khả năng bị luận tội

Trong khi đó, công tố viên đặc biệt Robert Mueller đang chuẩn bị đệ trình Bộ trưởng Tư pháp Mỹ William Barr một báo cáo về cuộc điều tra của ông liên quan đến việc liệu chiến dịch bầu cử Tổng thống của Trump năm 2016 có liên quan tới Nga hay không và liệu Trump có tìm cách cản trở cuộc điều tra hay không. Trong bối cảnh trên, hãng tin Reuters cho biết, một số nhà lập pháp bắt đầu cho rằng vào thời điểm mà một Tổng thống sắp hoặc đang trong năm cuối cùng của nhiệm kỳ bốn năm, chính các cử tri trong cuộc bầu cử tiếp theo, chứ không phải Quốc hội, mới là bên quyết định xem vị Tổng thống đó nên đi hay ở, kể cả khi đang phải chịu những cáo buộc về hành vi sai trái.

Hạ viện, nơi sẽ bắt đầu quá trình luận tội chống lại Trump của đảng Cộng hòa, được kiểm soát bởi đảng Dân chủ. Còn đảng Cộng hòa kiểm soát Thượng viện, nơi sẽ tiến hành một phiên tòa và sau đó bỏ phiếu về việc có nên loại bỏ ông Trump hay không nếu Hạ viện buộc tội ông bất kỳ tội lỗi nào, đúng như Hiến pháp quy định.

Khi được hỏi liệu Quốc hội nên bắt đầu các hoạt động luận tội chống lại Trump vào cuối năm 2019 hay vào năm 2020, Thượng nghị sĩ Dianne Feinstein phục vụ trong Ủy ban Tư pháp Thượng viện, phát biểu: “Cuộc đua bầu cử Tổng thống sẽ diễn ra vào năm tới, vì vậy, tôi cho rằng sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu làm điều đó vào năm bầu cử.” Tuy nhiên, nhà lập pháp này nhấn mạnh rằng, nếu bắt đầu thực hiện luận tội vào một năm trước đó, thì “đó là cuộc chơi công bằng”. Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi nói rằng ông Trump không phù hợp để làm Tổng thống nhưng bà cũng không thích tiến hành quá trình luận tội. Bà nói: “Tôi cho rằng không nên đi theo con đường đó, bởi nó sẽ chia rẽ đất nước.”

Mặc dù còn 20 tháng nữa mới diễn ra cuộc bầu cử (ngày 3-11-2020), nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ đã khởi động các chiến dịch giành quyền thách thức Trump, người vốn đang tìm cách tái tranh cử. Tuy nhiên, dù việc luận tội có được thực hiện hay không, đảng Dân chủ và thậm chí một số nghị sĩ đảng Cộng hòa đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát từ Quốc hội đối với ông Trump. Đại diện đảng Dân chủ Jamie Raskin, một thành viên Ủy ban Tư pháp, cho rằng “thời gian sẽ là một yếu tố đi kèm với các hành vi phạm tội đã bị phát hiện.” Ông khẳng định thời gian đã "trở thành một yếu tố" trong quá trình luận tội khi cuộc bầu cử tới gần.

Hồng Phúc

tra-cuu-diem-thi-thpt-quoc-gia-2019-300x250