Lộ tẩy rao bán tranh giả, lên mạng xin lỗi là xong?!

Cập nhật: 10:18 | 08/11/2018
Đưa tranh lên mạng rao bán, khi bị phát hiện là tranh giả, người bán tranh lên facebook của người tố giác xin lỗi. Vẫn như mọi lần, sự việc dừng lại ở sự chơi vơi và tiếng than của nạn nhân “không biết bao giờ những hành vi thế này mới được xử lý triệt để”.

Vài ngày trước đây, bức tranh “Chân dung nhà sư” được một tài khoản facebook mang tên Đồ Gỗ Gia Bảo rao bán. Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi- cháu ngoại của cố họa sỹ bậc thầy Nam Sơn cho biết, bức “Chân dung nhà sư” do họa sĩ Nam Sơn vẽ bằng chất liệu chì sơn và chì than vào năm 1939, kích thước 64 x 50cm. Bức tranh gốc trước đây thuộc bộ sưu tập của ông Nguyễn Văn Lâm (café Lâm), hiện nay thuộc sở hữu của một nhà sưu tập tư nhân tại TP HCM.

Quá bất ngờ trước việc rao bán công khai tranh giả của họa sĩ bậc thầy trên mạng xã hội, ông Khôi đã nhờ bạn bè trong nước gọi điện thoại tới số được người bán đưa lên facebook, vờ hỏi mua bức tranh giả thì được một người đàn ông ra giá 5 triệu đồng trên điện thoại.

lo tay rao ban tranh gia len mang xin loi la xong

Bức tranh thật “Chân dung nhà sư” của cố họa sỹ Nam Sơn. Ảnh tư liệu

Khi bị phát hiện, người đưa tranh giả lên mạng bán đã đăng trên trang facebook cá nhân của mình rằng: “Em xin lỗi về bức tranh của họa sĩ Nam Sơn và gia đình họa sĩ vì bức tranh em đã mua nhưng em không biết đó là tranh giả nên đã đăng bán, nay em xin gỡ bài và xin hủy bức tranh, thành thật xin lỗi họa sĩ và gia đình”. Bên cạnh dòng xin lỗi trên facebook, người bán tranh giả cũng copy nguyên lời xin lỗi trên tới gia đình họa sĩ Nam Sơn mà đại diện là ông Ngô Kim Khôi thông qua… lời bình luận trên một bài viết trên trang facebook của ông Ngô Kim Khôi.

lo tay rao ban tranh gia len mang xin loi la xong

Bức tranh giả “Chân dung nhà sư” của cố họa sỹ Nam Sơn. Ảnh tư liệu

Theo ông Ngô Kim Khôi dù quan điểm của ông là ông sẽ không dễ dàng thỏa hiệp với vấn nạn tranh giả đang quá nhức nhối ở Việt Nam nhưng thực sự ông cũng chưa biết sẽ phải bắt đầu như thế nào. Ông Khôi cho biết ông sẽ hỏi ý kiến một số luật sư xem có thể tìm một con đường nào khả thi để giải quyết triệt để chuyện tranh giả tràn lan ở Việt Nam.

Bên cạnh những lời khuyên nên làm đến cùng sự việc, ông Khôi cũng được tư vấn rằng, dù có thuê luật sư đi chăng nữa cũng không có tác dụng mà chỉ rước phiền phức vào người. Bởi đây là thực trạng chung của nền mỹ thuật Việt và từ trước tới nay, có không ít các vụ làm tranh giả bị phát hiện nhưng rồi mọi việc lại nhanh chóng rơi vào quên lãng. Bởi năm 2016, vụ tranh giả từ triển lãm “Những bức tranh trở về từ châu Âu” bị bại lộ đã được ví như một scandal chấn động giới mỹ thuật nhưng cuối cùng cũng “hòa cả làng”. Người “buôn hàng giả” vẫn yên vị với số tranh bị nhiều họa sỹ tố giác.

Một điều khiến gia đình họa sỹ Nam Sơn và giới họa sỹ rất bức xúc là người bán tranh giả nói trên còn rao bán 4 bức tranh khác cũng được cho là giả cùng với bức “Chân dung nhà sư” nhưng chưa thấy các chủ sở hữu khác lên tiếng. Ông Khôi phân tích, với mức giá thấp như vậy, nhiều người nghĩ đây là một bức tranh chép đúng luật. Nhưng, tranh chép thì giả chữ ký làm gì, phải có ghi rõ ràng là chép. Ở Pháp nơi ông Khôi đang làm việc, vi phạm quyền này có thể bị kết án tù từ 2 đến 3 năm, phạt 150.000 đến 300.000 euro (tương đương 3,9 tỷ đồng đến 7,9 tỷ đồng). Còn ở trang facebook này, họ hiên ngang đưa giá 5 triệu đồng sau đó thấy có nhiều người hỏi, bèn lên giá 8 triệu đồng.

Một điều khá bi kịch và hài hước trong sự việc này khi nghe “thủ phạm” của vụ việc phân trần đã hé lộ rằng, thủ phạm hoàn toàn không hiểu biết gì về hội họa, không biết họa sỹ Nam Sơn là ai và càng không hề biết mình đang tiêu thụ hàng giả. Thủ phạm cho biết, mình là người ở Hà Tây cũ, vào TP HCM lập nghiệp bằng nghề buôn bán đồ gỗ, gần đây tập tành chơi thêm món đồ gốm sứ cổ và tranh. Bức tranh giả “Chân dung nhà sư” được anh này mua gần 1 năm trước ở Gò Vấp (TP HCM). Hỏi về chất liệu và kích thước của tranh thì anh này nói “hình như là sơn trên... vải”, và nói đợi anh lấy thước đo mới biết kích thước. Có ý kiến cho rằng, sở dĩ việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không hiệu quả là do các họa sỹ không tiến hành đăng ký quyền tác giả cho các tác phẩm của mình. Ý kiến của luật sư về vấn đề này thế nào?
Luật sư Trần Thị Tám: Tranh là một loại hình tác phẩm mỹ thuật được bảo hộ theo chế định về quyền tác giả trong Luật Sở hữu trí tuệ. Về thẩm quyền, khoản 1 Điều 200 Luật sở hữu trí tuệ quy định “Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, các cơ quan Toà án, Thanh tra, Quản lý thị trường, Hải quan, CA, UBND các cấp có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ”. Có thể thấy là pháp luật cho phép nhiều cơ quan có thẩm quyền cùng xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Lựa chọn cơ quan nào xử lý phụ thuộc nhiều vào ý chí chủ quan của người đưa ra yêu cầu xử lý xâm phạm. Nếu yêu cầu các cơ quan hành chính xử lý hành vi xâm phạm bản quyền, các cơ quan hành chính có thể áp dụng các biện pháp xử lý cảnh cáo hoặc phạt tiền (và tiền phạt được nộp vào ngân sách Nhà nước theo quy định về xử lý vi phạm hành chính), kèm theo đó là các biện pháp xử phạt bổ sung, còn mong muốn được xin lỗi công khai bồi thường thiệt hại thì các chủ thể phải đưa vụ việc ra tòa án để giải quyết, cơ quan hành chính không có thẩm quyền áp dụng các biện pháp này

Thái Phương