Nhà sáng lập WikiLeaks bị bắt giữ: Sự phản bội lớn nhất lịch sử Ecuador

Cập nhật: 09:32 | 13/04/2019
Chiều  11-4, người sáng lập WikiLeaks Julian Assange đã bất ngờ bị cảnh sát Anh bắt giữ tại Đại sứ quán Ecuador ở London, nơi ông Assange đang tị nạn. Vụ bắt giữ diễn ra sau khi Ecuador tước quyền tị nạn của nhà lập trình, nhà báo người Australia. Báo chí đã gọi vụ việc này là sự phản bội lớn nhất trong lịch sử Ecuador.

Tính mạng nguy hiểm nếu bị dẫn độ sang Mỹ

Ông Assange đã trở nên nổi tiếng sau khi trang WikiLeaks do ông thành lập năm 2010 công bố các tài liệu bí mật của Bộ Ngoại giao Mỹ cũng như các tài liệu liên quan đến các hành động quân sự ở Iraq và Afghanistan. Ngay trong ngày 11-4, ông Assange đã bị cảnh sát Anh đưa ra trình diện tại tòa án Westminster ở London. Tại phiên tòa, thẩm phán đã kết tội ông Assange vi phạm điều khoản bảo lãnh tại ngoại vào năm 2012 sau khi có yêu cầu dẫn độ của Thụy Điển về cáo buộc ông xâm hại tình dục phụ nữ. Ông Assange có thể sẽ đối mặt với án tù lên tới 12 tháng về tội danh này.

Hiện ông Assange cũng bị các công tố viên Mỹ buộc tội âm mưu xâm nhập máy tính chứa nhiều thông tin tuyệt mật của Chính phủ Mỹ cùng nhà phân tích tình báo quân đội Mỹ Chelsea Manning năm 2010. Cáo trạng của các công tố viên Mỹ nêu rõ hồi tháng 3-2010, ông Assange đã câu kết với ông Manning - người đã bị bắt giam hồi tháng trước - cùng "bẻ" mật khẩu trên máy tính của Bộ Quốc phòng Mỹ, vốn có kết nối với Mạng lưới giao thức internet bí mật (SIPRNet) - một hệ thống mà Chính phủ Mỹ sử dụng để lưu trữ thông tin mật.

Theo các công tố viên Mỹ, ông Assange đã tải xuống các thông tin này, nhằm mục đích xuất bản chúng trên trang WikiLeaks. Đây được xem là một trong những vụ rò rỉ thông tin mật lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Nếu bị kết án tại Mỹ, Assange có thể sẽ phải chịu mức án cao nhất là 5 năm tù giam. Việc ông bị bắt giữ tại Anh cũng mở đường cho khả năng ông này bị dẫn độ về Mỹ. Luật sư của Assange - ông Carlos Poveda cho rằng thân chủ của mình sẽ bị nguy hiểm đến tính mạng nếu bị dẫn độ về Mỹ.

nha sang lap wikileaks bi bat giu su phan boi lon nhat lich su ecuador
Cảnh sát Anh bắt giữ ông Assange. Ảnh tư liệu

Vì sao Ecuador phản bội Assange?

Ecuador đã cho ông Assange tị nạn thời ông Rafael Correa còn làm Tổng thống, vì nhà lãnh đạo này theo quan điểm trung tả, chỉ trích chính sách của Mỹ và hoan nghênh việc WikiLeaks tiết lộ các tài liệu bí mật về các cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Tuy nhiên, vào năm 2017, tình hình ở Ecuador đã thay đổi, chính quyền mới chủ trương thiết lập mối quan hệ hợp tác với Mỹ. Người kế nhiệm ông Correa - Tổng thống Lenin Moreno miêu tả ông Assange như “viên đá trong giày” và cho rằng việc nhà báo này tiếp tục ở Đại sứ quán Ecuador tại London không thể kéo dài.

Lý giải về quyết định để cảnh sát Anh bắt giữ ông Assange, Tổng thống Ecuador Lenin Moreno tuyên bố nhà sáng lập WikiLeaks đã bị tước quyền tị nạn vì liên tục vi phạm các công ước quốc tế. Tuy nhiên, cựu Tổng thống Ecuador Correa gọi quyết định của chính quyền Moreno là sự phản bội lớn nhất trong lịch sử Ecuador. Ông Correa nhấn mạnh những gì Tổng thống Moreno đã làm là một tội ác mà nhân loại sẽ không bao giờ quên. Theo ông Correa, trong chuyến thăm Ecuador của Phó tổng thống Mỹ Michael Pence hồi cuối tháng 6-2018. Khi đó hai bên đã quyết định mọi việc. Ông Correa nói trong cuộc phỏng vấn trên kênh Russia Today: “Bạn có thể chắc chắn Moreno chỉ là một kẻ đạo đức giả. Moreno đã đạt thỏa thuận với người Mỹ về số phận của Assange”.

Một ngày trước khi ông Assange bị bắt, Kristinn Hrafnsson - người phát ngôn của WikiLeaks - đã nói rằng nhà báo này đang bị giám sát. Ông Hrafnsson nói: “WikiLeaks đã phát hiện ra rằng Assange đang bị theo dõi bên trong Đại sứ quán, nơi ông đã cư trú nhiều năm qua, mọi di chuyển của Assange bên trong tòa nhà cũng như các cuộc họp với khách đều được theo dõi qua camera an ninh. Cá́c thông tin thu được được chuyển đến chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump”.

Ông Hrafnsson cũng tiết lộ, cách đây một tuần ông Assange đã suýt bị trục xuất, nhưng điều này không xảy ra chỉ vì WikiLeaks đã công bố thông tin đó. Một nguồn tin cao cấp đã nói với WikiLeaks về kế hoạch của chính quyền Ecuador, nhưng Ngoại trưởng Ecuador Jose Valencia bác bỏ tin này.

Bê bối liên quan Tổng thống Moreno

Ngay trước khi chính quyền Ecuador thông qua quyết định tước quyền tị nạn của Assange, tại Ecuador đã bùng nổ một vụ bê bối tham nhũng liên quan đến Tổng thống Moreno. Hồi tháng 2, WikiLeaks đã công bố́ một gói dữ liệu INA Papers về hoạt động của Cty nước ngoài INA Investment do anh trai của nhà lãnh đạo Ecuador thành lập. Chính quyền Quito đã cáo buộc đây là một âm mưu của ông Assange cùng với Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và ông Correa nhằm lật đổ ông ta.

Assange đã đến Thụy Điển vào mùa hè năm 2010 với hy vọng ở đó ông sẽ được bảo vệ khỏi lệnh truy nã của chính quyền Mỹ. Tuy nhiên, ông bị điều tra cáo buộc hiếp dâm. Hồi tháng 11-2010, chính quyền Stockholm đã ban hành lệnh bắt giữ Assange và ông đã bị liệt vào danh sách truy nã quốc tế. Ông đã bị bắt ở London nhưng sớm được chấp thuận tại ngoại với số tiền thế chân là 240.000 bảng Anh.

Hồi tháng 2-2011, tòa án Anh đã quyết định dẫn độ Assange về Thụy Điển, sau đó đã có một loạt kháng cáo thành công đối với người sáng lập WikiLeaks. Chính quyền Anh đã thông qua quyết định: Trước khi dẫn độ về Thụy Điển, ông Assange sẽ bị quản thúc tại gia. Tuy nhiên, ông Assange đã xin tị nạn tại Đại sứ quán Ecuador. Kể từ đó, Vương quốc Anh đưa ra những yêu sách riêng với người sáng lập Wikileaks.

Sau khi ông Asange bị bắt, ngày 11-4, nhiều nước trên thế giới đã lên tiếng phản đối, trong đó Nga thậm chí còn dọa sẽ đưa vụ việc ra các tổ chức quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố vụ bắt giữ ông Assange đã đi vào lịch sử như trường hợp vi phạm quyền của các nhà báo và tấn công vào tự do ngôn luận, và Nga sẽ đưa trường hợp này ra các tổ chức quốc tế, song rất cần phải có ý kiến của các tổ chức nghề nghiệp báo chí về tình huống chưa từng có tiền lệ này.

Hồng Phúc