Dự thảo Luật Đặc xá (sửa đổi)

“Nới” điều kiện đặc xá với người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Cập nhật: 12:07 | 08/11/2018
“Dự thảo Luật Đặc xá (sửa đổi) đã bổ sung quy định trường hợp người bị kết án về tội phạm khác không phải là tội phạm tham nhũng mà đã chấp hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn, không thể thực hiện được phần nghĩa vụ còn lại thì vẫn được xét đặc xá”.

Đây là thông tin được Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội ngày 7-11 về Dự án Luật Đặc xá (sửa đổi).

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga, quá trình góp ý xây dựng Dự thảo Luật, một số ý kiến đề nghị quy định điều kiện bắt buộc để được xét đặc xá với mọi tội phạm là phải thực hiện xong nghĩa vụ bồi thường thiệt hại. Một số ý kiến khác đề nghị giữ như Luật hiện hành - chỉ quy định phải thực hiện xong nghĩa vụ bồi thường thiệt hại đối với tội phạm tham nhũng hoặc một số tội phạm khác do Chủ tịch nước quyết định.

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, Luật Đặc xá hiện hành quy định phải chấp hành xong nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các nghĩa vụ dân sự khác nhưng chỉ áp dụng đối với người phạm tội về tham nhũng và một số tội phạm khác do Chủ tịch nước quyết định. Dự thảo Luật của Chính phủ trình sửa theo hướng bắt buộc phải chấp hành xong nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các nghĩa vụ khác đối với mọi tội phạm.

noi dieu kien dac xa voi nguoi co hoan canh dac biet kho khan
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về Dự thảo Luật Đặc xá (sửa đổi). Ảnh: T.Hải

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga, quy định như Dự thảo Luật của Chính phủ chặt hơn so với Luật hiện hành nhưng làm giảm đi phần nào ý nghĩa của chính sách đặc xá và thu hẹp hơn đối tượng được đặc xá. Vì vậy, UBTVQH đề nghị cho giữ như quy định của Luật Đặc xá hiện hành. Chỉ quy định điều kiện phải thực hiện nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng hoặc một số tội phạm khác do Chủ tịch nước quyết định.

Về nghĩa vụ bồi thường và các nghĩa vụ dân sự khác, một số ý kiến đại biểu Quóc hội đề nghị cân nhắc, không quy định điều kiện phải thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác để tạo điều kiện cho người chấp hành án là người nghèo, chưa có điều kiện thực hiện nghĩa vụ dân sự thì vẫn được xét đặc xá.

Đồng tình với các ý kiến này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, nếu quy định chặt như Dự thảo Luật sẽ dẫn đến có những người mặc dù quá trình cải tạo rất tốt, đáp ứng nhiều điều kiện luật định... Tuy nhiên do hoàn cảnh kinh tế khó khăn không có khả năng thi hành nghĩa vụ dân sự trong bản án hình sự (mà không phải do họ cố tình chây ì, không tự nguyện chấp hành án) thì sẽ không bao giờ được đặc xá. Điều này ảnh hưởng đến công bằng xã hội và giảm đi ý nghĩa của chính sách đặc xá, đồng thời làm mất đi động lực của những người bị kết án là người nghèo phấn đấu cải tạo tốt.

Do đó, Dự thảo Luật lần này bổ sung quy định, đối với trường hợp người bị kết án về tội phạm khác không phải là tội phạm tham nhũng mà đã chấp hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn, không thể thực hiện được phần nghĩa vụ còn lại thì vẫn được xét đặc xá. Việc xét đặc xá trong trường hợp này chỉ được áp dụng nếu có quyết định của cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền về việc chưa có điều kiện thi hành án đối với phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác còn lại đó theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự ( quy định tại điểm d khoản 1 Điều 11 Dự thảo Luật).

Tại hội trường, góp ý về nội dung này, đại biểu Vũ Trọng Kim (Hải Dương) cho rằng, điểm d khoản 1 Điều 11 Dự thảo đã quy định về trách nhiệm, nghĩa vụ bồi thường, trả lại tài sản đối với người bị kết án phạt tù về các tội tham nhũng. Quy định như thế này đã chặt chẽ, nghiêm minh với tội tham nhũng. Tuy nhiên ngoài tội phạm tham nhũng thì Dự thảo Luật cũng quy định một số tội phạm khác cũng phải thực hiện xong nghĩa vụ bồi thường, trả lại một phần tài sản.

“Một phần tài sản trả lại ở đây là bao nhiêu. Vì vậy cần chú ý đến vấn đề này. Mặt khác thực tế, với ttham nhũng chỉ kết án được cố ý làm trái quy định Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng chứ chưa quy định tội tham nhũng bao nhiêu nên nên cần rút kinh nghiệm để luật pháp từ quyết định, bản án, tổ chức được thống nhất, khả thi”, đại biểu Vũ Trọng Kim nhấn mạnh.

Cùng quan tâm, đại biểu Mai Khanh (Ninh Bình) cho biết điều kiện đặc xá quy định tại Điều 11 Dự thảo Luật Đặc xá có nội dung “trừ trường hợp có quyết định của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền về việc chưa có điều kiện thi hành án theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự”.

Theo đại biểu Mai Khanh, “không nên quy định như thế này vì nếu điều kiện đặc xá mà phải căn cứ vào quyết định của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự sẽ hơi lạm dụng thẩm quyền của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự”. “Trường hợp giữ quy định này thì nên quy định thẳng là trường hợp chưa có điều kiện thi hành án theo Luật Thi hành án dân sự sẽ đầy đủ hơn”, đại biểu Mai Khanh nói.

Theo chương trình ngày 20-11-2018, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Dự án Luật (Đặc xá).

Thanh Hải