Trường được thí điểm tự chủ vẫn còn… trăn trở

Cập nhật: 09:59 | 16/06/2019
Cả nước có 23 cơ sở giáo dục đại học (ĐH) công lập tự chủ theo Nghị quyết 77 để tiếp tục triển khai giai đoạn về tự chủ cao hơn là không còn Bộ chủ quản. Nhưng ngay cả các trường thí điểm này cũng còn rất nhiều trăn trở về tự chủ và “tự chủ thực sự” thì đó đã là lời giải thích cho câu hỏi: Vì sao, phần lớn các trường ĐH vẫn ngập ngừng trước cánh cửa mang tên: Tự chủ.

Luật làm rõ hơn quyền tự chủ ĐH

Bắt đầu hiệu lực từ ngày 1-7-2019, Luật Giáo dục đại học (ĐH) sửa đổi 2018 có nhiều điểm mới về chính sách phát triển giáo dục ĐH, đặc biệt là việc mở rộng quyền tự chủ cho các trường ĐH.

PGS.TS Hoàng Minh Sơn- Hiệu trưởng trường ÐH Bách khoa Hà Nội đã chia sẻ rằng, trong Luật Giáo dục ĐH sửa đổi, quyền tự chủ của các trường ĐH cũng được làm rõ hơn rất nhiều so với Nghị quyết 77 của Chính phủ về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục ĐH công lập giai đoạn 2014-2017. Thậm chí, một số quyền tự chủ của các trường ĐH còn được mở rộng, đơn cử như cơ cấu tổ chức của trường. Đây là điểm giúp cho việc tổ chức của trường được linh hoạt theo đặc thù của từng trường. Thứ hai, luật đã quy định chặt chẽ hơn về kiểm định, mở ngành, hợp tác đào tạo. Cùng với đó, hành lang pháp lý về hội đồng trường, quyền của hội đồng trường, mối quan hệ giữa hội đồng trường và hiệu trưởng đã được làm rõ hơn trong luật.

Luật Giáo dục ĐH sửa đổi 2018 quy định khá chi tiết về việc giao quyền tự chủ cho các trường trong học thuật và hoạt động chuyên môn; trong tổ chức và nhân sự; trong tài chính và tài sản… Cụ thể, các trường được tự quyết định về chính sách mở ngành, tuyển sinh, đào tạo; chính sách học phí, học bổng cho sinh viên và các chính sách khác phù hợp với quy định của pháp luật. Tuy nhiên, để được thực hiện quyền tự chủ, các trường ĐH phải đáp ứng một số điều kiện như: Đã thành lập hội đồng trường, hội đồng ĐH; Thực hiện phân quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình đến từng đơn vị, cá nhân trong trường; Công khai điều kiện bảo đảm chất lượng, tỉ lệ sinh viên có việc làm; Công khai mức học phí; Không được phép tuyển sinh nếu chưa được kiểm định chất lượng…

TS Đàm Quang Minh - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Hiệu trưởng trường ĐH Phú Xuân cho rằng, hiện nay đối với ĐH tư thục, Luật Giáo dục ĐH sửa đổi sắp có hiệu lực từ 1-7-2019 đã giải quyết được khá tốt các mâu thuẫn phát sinh. Tuy nhiên, phần của Luật đề cập đến các trường công lập theo hướng tự chủ thì còn nhiều vấn đề.

truong duoc thi diem tu chu van con tran tro

Nhiều trường vẫn đang có nhiều câu hỏi trăn trở với vấn đề tự chủ ĐH. Ảnh: P.T

Trường thí điểm vẫn băn khoăn

Luật Giáo đục ĐH sửa đổi sắp có hiệu lực thi hành, nhưng thực tế là các trường cũng có không ít băn khoăn. Ngay cả trường được chọn thí điểm cũng còn trăn trở về tự chủ.

Bộ GD&ĐT đánh giá: Việc tự chủ vẫn tồn tại nhiều vướng mắc. Cụ thể: Một số trường chưa hoàn thiện cơ cấu tổ chức của nhà trường theo quy định, chưa ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng trường, hình thức hoạt động của Hội đồng trường chủ yếu bằng các cuộc họp, vai trò giám sát của Hội đồng trường khá mờ nhạt, nguồn kinh phí cho hoạt động của Hội đồng trường phụ thuộc vào kinh phí của nhà trường do Hiệu trưởng quyết định. Các nguồn thu từ học phí, lệ phí vẫn là nguồn thu chính của các trường tự chủ, chiếm trên 70% tổng thu của các trường, điều này là rủi ro khi nguồn thu phụ thuộc nhiều vào tình hình tuyển sinh.

Tại Hội thảo khoa học quốc gia về “Sắp xếp mạng lưới giáo dục đào tạo trong bối cảnh tự chủ giáo dục và hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong các thập niên đầu của thế kỷ 21” tổ chức tại Hà Nội, ThS Nguyễn Thị Liên (ĐH Sư phạm Hà Nội) phân tích, những nguyên nhân xuất phát từ phía các trường khiến trường ĐH chưa thể tự chủ được. Thứ nhất, quyền tự chủ về tổ chức, quản lý, nhân sự vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần phải được hoàn thiện tiếp. Thứ hai, chưa thống nhất trong quan niệm khi tự chủ ĐH được tiếp cận từ góc độ tài chính đối với cơ quan Nhà nước. Trong khi các trường cho rằng tự chủ là bản chất, thuộc tính và là quyền tất yếu được hưởng. Thứ ba, đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên của trường nào cũng thiếu và yếu. Thứ tư, là sự thiếu sẵn sàng của các trường thể hiện rõ ở kỳ thi tuyển sinh ĐH hai năm gần đây, chỉ 62 trường trong số gần 500 trường ĐH, CĐ hưởng ứng đề nghị tổ chức tuyển sinh riêng với chủ yếu là tuyển sinh riêng cho một số ngành đặc thù, còn vẫn dựa vào kết quả kỳ thi của Bộ GD&ĐT tổ chức…

Mới đây nhất, những ồn ào xung quanh câu chuyện của Trường ĐH Tôn Đức Thắng với cơ quan chủ quản lại một lần nữa đặt ra câu hỏi về vấn đề tự chủ. ĐH Tôn Đức Thắng là một trong vài trường tiên phong tự chủ, và làm khá tốt. Bất ngờ, ĐH này thông tin “tố” Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam – cơ quan chủ quản yêu cầu trường phải nộp 30% số tiền chênh lệch thu chi, một khoản mà nhà trường cho rằng rất vô lý. Luật Giáo dục ĐH (sửa đổi) 2018 không còn khái niệm cơ quan chủ quản, trong khi khái niệm chủ sở hữu và cơ quan quản lý theo luật, vẫn chưa có hướng dẫn.

Đó là những vướng mắc thực tiễn của các trường tự chủ vẫn đợi hướng dẫn và cách xử lý hợp lý. Chưa kể đến vấn đề còn được coi là tự chủ hình thức, cơ chế quản lý hành chính nặng nề… khác nữa. Vì vậy, với tự chủ, dù được bàn nhiều lần, dù được “mở” hơn về chính sách, dù được khuyến khích… các trường vẫn còn khá nhiều trăn trở.

Phan Thủy

tra-cuu-diem-thi-thpt-quoc-gia-2019-300x250